III SA/Łd 1007/14

Dnia 21 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), , Protokolant referent stażysta Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi A. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...], w związku z wnioskiem A. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję Nr [...] z dnia [...] o umorzeniu postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników nie będących płatnikami tych składek za okres 12.2003-04.2004 r. w wysokości 69.707,34 zł oraz ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników nie będących płatnikami tych składek za okres 12.2003-04.2004 r. w wysokości 28.131,58 zł, figurujących na koncie "A" S.A. w upadłości, za które A. C. jest odpowiedzialna jako były Prezes Zarządu, zgodnie z decyzją Nr [...] z dnia [...] z uwzględnieniem wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], sygn. akt [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] A. C. wystąpiła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, figurujących na koncie "A" w upadłości. Na koncie płatnika składek figurują m.in. należności w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników, niepodlegające żadnym ulgom. Zaznaczył, iż decyzją Nr [...] z dnia [...] umorzono postępowanie w stosunku do ww. należności, z podaniem uzasadnienia i podstaw prawnych. Przedmiotową decyzję strona uznała za krzywdzącą i w dniu [...] zwróciła się z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, iż w oparciu o art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, można umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Jednak, na podstawie art. 30 cytowanej powyżej ustawy, do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 ww. ustawy. Oznacza to, zdaniem organu, że składki na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek nie mogą być umarzane. Organ podniósł, że zgodnie z art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Uwzględniając powyższe, zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, prawidłowo decyzją Nr [...] z dnia [...] umorzone zostało postępowanie wszczęte wnioskiem złożonym w dniu 15 maja 2014 r. w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, uznając je za bezprzedmiotowe. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie posiada bowiem kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych w przedmiocie umorzenia bądź odmowy umorzenia przedmiotowych należności na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, A. C. podkreśliła, iż dotychczasowe działanie ZUS w stosunku do niej, np. pomijanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, podawanie błędnych podstaw prawnych, "wyłudzenie" kwoty 3700 zł, świadczy o braku jakichkolwiek kompetencji, a zatem prosi Sąd o rozstrzygnięcie w tym zakresie. Wskazała ponadto, że organ swoim postępowaniem wykorzystuje jej środki finansowe i prywatny czas na kserowanie dokumentów, kupowanie znaczków pocztowych, aby wykazywać ewidentne błędy tego organu, o czym świadczy decyzja [...]. Skarżąca podkreśliła, iż z uwagi na powyższe oraz fakt, że : 1. jako pracownik spółki-prezes nie otrzymywała wynagrodzenia, a syndyk nie wypłacił należnych jej wynagrodzeń, 2. nie ukrywa się i nie unika uczestnictwa w składaniu wyjaśnień, 3. ZUS nie respektuje decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w [...], 4. dotrzymała wszystkich terminów, w tym dotyczącego odwołania w przedmiotowej sprawie, 5. jest bez środków do życia, 6. organ rentowy zaczął dochodzić swoich należności po likwidacji spółki "A" S.A. - skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Przy czym, wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji administracyjnej może nastąpić tylko, jeśli: a) zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób wyżej wskazany, determinuje oddalenie skargi (art. 151 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w zakreślonych wyżej granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z regulacjami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Należy wskazać, że w niniejszej sprawie, kontrolowaną przez Sąd decyzją, jest rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia należności wobec ZUS, a nie decyzja merytoryczna w przedmiocie umorzenia należności. Rozróżnienie to ma fundamentalne znaczenie dla wyniku tej sprawy sądowoadministracyjnej, gdyż z treści wniosku o ponowne rozparzenie sprawy oraz skargi wynika, że skarżąca go nie zauważa i powołuje się na okoliczności, które badane są przy merytorycznym rozpoznaniu wniosku (umorzeniu albo odmowie umorzenia należności). Umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, co należy podkreślić, nastąpiło tylko na gruncie art. 28 ust. 1 i 2 i art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem, co do podstawy prawnej wynikającej z art. 28 ust. 1 w związku z art. 32 ustawy, wniosek w tej części, został rozpoznany merytorycznie, lecz odrębną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...], a następnie decyzją ostateczną Zakładu z dnia [...] nr [...], od której wniesioną skargę Sąd rozpoznał w sprawie o sygnaturze akt III SA/Łd 1006/14. Decyzja Zakład Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] o umorzeniu postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek - poprzedzająca zaskarżoną do Sądu decyzję (wydaną na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) została oparta na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 30 u.s.u.s. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny bezprzedmiotowości mogą leżeć zarówno po stronie podmiotu, jak i przedmiotu postępowania. W rozpoznanej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością ze względu na przyczyny przedmiotowe spowodowane jednoznacznym (oczywistym) brakiem podstaw prawnych do rozstrzygnięcia wniosku A. C. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników nie będących płatnikami tych składek za okres 12.2003-04.2004 r. w wysokości 69.707,34 zł oraz ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników nie będących płatnikami tych składek za okres 12.2003-04.2004 r. w wysokości 28.131, 58 zł, figurujących na koncie "A" S.A. w upadłości, za które A. C. jest odpowiedzialna jako były Prezes Zarządu, zgodnie z decyzją Nr [...] z dnia [...] z uwzględnieniem wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], sygn. akt [...]. Stosownie bowiem do brzmienia art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29 tej ustawy, które to właśnie stanowią podstawę do umarzania należności z tytułu składek, rozkładania ich na raty i odraczania terminu ich płatności. Z powyższego wynika zatem, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami, ustawodawca w ogóle nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej. W tym zakresie sprawy Zakład zobowiązany był więc do umorzenia postępowania, zaś wydając – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – decyzję utrzymującą w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji, postąpił prawidłowo. Mając na względzie przedstawione okoliczności, stwierdzić należy, że nie są zasadne zarzuty zawarte w skardze. W tej sprawie organ nie mógł w ogóle badać, czy zaistniały przesłanki umorzenia spornych należności z tytułu składek wobec ZUS. Dlatego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. b.a.