III SA/Łd 1014/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego taksówką postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A.D. Wyrokiem z dnia 15 listopada 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie cofnięcia licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego taksówką. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o zwolnienie go kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej w całości. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że ma małe dochody. Koszty utrzymania mieszkania i starego psującego się samochodu służącego do wykonywania zawodu taksówkarza są dość wysokie. Poniesienie dodatkowych kosztów sądowych spowoduje znaczny uszczerbek w budżecie domowym. Skarżący powołał się również na przewlekłe choroby, na jakie cierpi z małżonką (cukrzyca i choroba wieńcowa) oraz związane z tym koszty leczenia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni 60 m2 oraz garaż o powierzchni 21 m2. Łączny miesięczny dochód brutto wynosi 3200 – 3500 zł, w tym dochód żony skarżącego z tytułu emerytury 2000 zł, skarżącego z działalności gospodarczej w zakresie usług taksówkarskich 1200 – 1500 zł. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2012r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący zarzucił niewłaściwą ocenę rzeczywistego stanu prawnego i faktycznego poprzez uznanie, że jest on w stanie ponieść ciężar zapłaty wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, brak właściwej analizy stanu w zakresie wydatków oraz naruszenie art. 246 § 2 i art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że nie wzięto pod uwagę, iż kwota 100 zł stanowiąca koszty sądowe zwiększa jego ujemne saldo budżetu domowego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał na potrzebę napraw warsztatu pracy w postaci samochodu marki A rocznik 1998. Już od kilku miesięcy stara się gromadzić części samochodowe potrzebne do tego remontu. Pilnego remontu wymaga chłodnica (koszt robocizny wraz z częściami około 500 zł), skrzynia biegów (koszt z robocizną około 900 zł), nie licząc bieżących kosztów eksploatacji np. wymiana opon. Obok wspomnianych wcześniej chorób przewlekłych, występują również inne choroby z nimi mniej lub bardziej powiązane. Jego żona narzeka również ostatnio na bolący ją kręgosłup i nogi, których przyczynę próbują obecnie zdiagnozować. Zarządzeniem z dnia 12 marca 2012r. wezwano skarżącego do udokumentowania wysokości emerytury otrzymywanej przez żonę B. G. za ostatnie 3 miesiące, odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, udokumentowania powoływanych we wniosku i sprzeciwie okoliczności związanych ze stanem zdrowia i związanymi z tym koniecznymi wydatkami w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Stosowne wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 19 marca 2012r., lecz skarżący nie odpowiedział na nie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. – Dz.U. z dnia 14 marca 2012r. poz. 270), powoływanej dalej jako p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec skutecznego złożenia przez skarżącego sprzeciwu, zgodnie z powyższym przepisem postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 lutego 2012r. utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Podstawę sformułowanego we wniosku skarżącego żądania przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż w doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego przyjmuje się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz J. P. Tarno. Wydawnictwo Prawnicze. LexisNexis, Warszawa 2004, str. 320). Przyznanie prawa pomocy bądź odmowa jego przyznania muszą się, więc opierać wyłącznie na kryteriach ustawowych określonych w art. 246 p.p.s.a. Ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy wyłącznie od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wnioskujący o przyznanie prawa pomocy musi zatem przedstawić sądowi stosowną argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności nie pozwalają przyjąć, że jego sytuacja majątkowa i osobista uzasadnia jego uwzględnienie. Przede wszystkim skarżący nie udokumentował w zakreślonym w zarządzeniu z dnia 12 marca 2012r. terminie, który upłynął w dniu 26 marca 2012r., wysokości dochodów wskazanych we wniosku oraz okoliczności związanych ze stanem zdrowia i związanymi z tym koniecznymi wydatkami jakie ponosi, pomimo skierowania do niego stosownego wezwania. Tym samym skarżący uniemożliwił Sądowi pełną ocenę swojej rzeczywistej sytuacji materialnej pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym miejscu zauważyć trzeba, że w myśl art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący tymczasem zadeklarował dochód w wysokości 3200 – 3500 zł miesięcznie. Wskazał, iż posiada nieruchomość w postaci mieszkania i garażu. Nie wskazał, jakie miesięczne konieczne wydatki związane z leczeniem ponosi. W tej sytuacji trudno uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ograniczających się na obecnym etapie postępowania wyłącznie do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, gdyż wpis od skargi i opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem skarżący już uiścił w toku postępowania. Z przedstawionych przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności nie wynika, by można było by mu przypisać cechy ubóstwa, które jest jedynym i zarazem koniecznym warunkiem przyznania prawa pomocy, skoro stały deklarowany dochód skarżącego i jego żony wynosi około 3200 – 3500 zł miesięcznie, a więc wynosi około 1600 – 1750 zł miesięcznie na jednego członka rodziny. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej skarżącego jest też fakt posiadania mieszkania i garażu. W orzecznictwie sądowym w przyjmuje się bowiem, iż posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, wobec niewykazania przez skarżącego spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie, należało orzec jak w postanowieniu z mocy art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. A.D.