III SA/Łd 1022/14
WyrokWSA w Łodzi2015-01-21
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Teresa Rutkowska, Monika Krzyżaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może uchylić własną decyzję ostateczną po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, poza trybem autokontroli przewidzianym w art. 54 § 3 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego organ traci kompetencje do zmiany lub uchylenia własnej decyzji ostatecznej, z wyjątkiem uwzględnienia skargi w całości w trybie autokontroli do dnia rozpoczęcia rozprawy. Wydanie decyzji zmieniającej lub uchylającej decyzję ostateczną po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego, poza tym trybem, jest niedopuszczalne i stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji.Stan faktyczny
A. C. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu składek za spółkę 'A' S.A. ZUS odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku na podstawie Ordynacji podatkowej. A. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję ZUS. W trakcie postępowania ZUS uchylił własną decyzję i wydał nową, utrzymującą odmowę, mimo to sąd stwierdził, że działania organu były bezprawne.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji ZUS oraz decyzji ZUS o uchyleniu wcześniejszej decyzji i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 21 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), , Protokolant referent stażysta Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi A. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Wnioskiem z dnia [...] A. C., na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z wnioskiem o umorzenie zaległości zobowiązania za "A" S. A. z tytułu:
1. składek na ubezpieczenia społeczne za okres 12/2003 - 03/2004 wraz z kosztami upomnienia w łącznej kwocie: 146 891,44 zł., określonej upomnieniem nr [...],
2. składek na ubezpieczenia zdrowotne za okres 12/2003 - 03/2004 wraz z kosztami upomnienia w łącznej kwocie: 28 056,981 zł., określonej upomnieniem nr [...],
3. składek na FP i FGŚP za okres 12/2003 - 03/2004 wraz z kosztami upomnienia w łącznej kwocie: 10 768,47 zł., określonej upomnieniem nr [...],
4. składek na FP i FGŚP za okres 04/2004 wraz z kosztami upomnienia w łącznej kwocie: 40,83 zł., określonej upomnieniem nr [...],
5. składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2004 wraz z kosztami upomnienia w łącznej kwocie: 150,32 zł., określonej upomnieniem nr [...],
6. składek na ubezpieczenie społeczne za okres 04/2004 wraz z kosztami upomnienia w łącznej kwocie: 467,46 zł., określonej upomnieniem nr [...].
Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83b ust. 1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku A. C. z dnia [...] o umorzenie należności na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), figurujących na koncie "A" S.A. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie jest uprawniony do rozpatrywania wniosków o umorzenie należności w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Wnioski o umorzenie należności są rozpatrywane przez ZUS w oparciu o art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jednak w przypadku wnioskodawczyni, sytuacja opisana w tym przepisie nie miała miejsca, co oznacza, że wniosek jest bezzasadny.
W decyzji zawarte zostało pouczenie o przysługującym stronie odwołaniu do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.
W dniu [...] do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło odwołanie A. C. od decyzji z dnia [...] (doręczonej stronie w dniu [...]), skierowane do Sądu Okręgowego.
Postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu sprawy A. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w [...] o odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności, przekazał sprawę do rozpoznania Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organowi właściwemu.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 134 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 4 oraz art. 83b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stwierdził uchybienie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należnych zobowiązań figurujących na koncie "A" S.A.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzja z dnia [...] nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku A. C. z dnia [...] o umorzenie należności na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, została stronie doręczona w dniu [...]. Odwołanie od tej decyzji złożone zostało w dniu [...] tj. drugiego dnia od daty uprawomocnienia się decyzji, a zatem organ zobligowany był do wydania decyzji o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Organ pouczył również, iż wniosek w tej sprawie należy złożyć w siedzibie I Oddziału ZUS w [...].
Pismem z dnia [...] A. C. wniosła - bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi - skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...], otrzymaną w dniu [...].
Pismem z dnia [...], w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego III Wydziału WSA w Łodzi, skarga A. C. została przekazana do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w [...], celem złożenia odpowiedzi na skargę w terminie określonym w art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Pismo wraz ze skargą A. C. wpłynęło do organu [...].
Po przekazaniu skargi przez sąd, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] wydał, na podstawie art. 132 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia przez A. C. terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należnych zobowiązań figurujących na koncie "A" S.A.
W uzasadnieniu organ podkreślił, iż z załączonego przez A. C. do skargi z dnia [...] potwierdzenia nadania przesyłki poleconej wynika, iż przesyłka zawierająca odwołanie od decyzji nr [...] nadana została za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu [...], a zatem z zachowaniem 30 dniowego terminu na wniesienie odwołania, o którym strona została w decyzji pouczona.
Zaskarżoną do sądu decyzją nr [...] z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w związku ze skargą A. C. z dnia [...] na decyzję [...] oraz w nawiązaniu do wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku A. C. z dnia [...] o umorzenie należności na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, figurujących na koncie "A" S.A.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioski o umorzenie należności wobec ZUS rozpatrywane są w oparciu o art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto, strona złożyła kolejny wniosek o umorzenie zadłużenia z dnia [...] i w dniu [...] wydane zostały w tej sprawie decyzje nr [...] i nr [...], od których wniesione zostały odwołania, a sprawa jest w toku.
W skardze z dnia [...] na decyzję nr [...] z dnia [...], skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, A. C. wskazała, iż w przedmiotowym rozstrzygnięciu organ sam podkreśla powołanie błędnej podstawy prawnej i powołuje się na fakt, że sprawa jest w trakcie rozpatrywania. Podkreśliła, że postępowanie ZUS prowadzi do wykorzystywania jej prywatnego czasu i pieniędzy na kserowanie dokumentów, które mają służyć wykazaniu ewidentnych błędów organu.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację organu wyrażoną w zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów aniżeli zostały w niej podniesione.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Ponadto, zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Uregulowanie to nakłada na sąd administracyjny obowiązek wyjścia poza granice skargi i zbadania wszystkich postępowań prowadzonych w ramach danej sprawy. Dotyczy to zarówno postępowań zaliczanych do trybu zwyczajnego, jak i postępowań nadzwyczajnych – między innymi w sprawie wznowienia postępowania (por. J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2004, s. 199).
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi doszedł do przekonania, że kontrola zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...], wymaga uprzedniej ingerencji Sądu w odniesieniu do decyzji tego organu nr [...] z dnia [...]. Ostatnia ze wskazanych decyzji wydana została natomiast z rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych. W przedmiotowej sprawie doszło bowiem do sytuacji, w której po uruchomieniu postępowania sądowoadministracyjnego (skarga A. C. z dnia [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...]) organ, stosując przepis art. 132 k.p.a., uchylił zaskarżoną do Sądu decyzję (rozstrzygnięcie z dnia [...] nr [...]), a następnie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wydał decyzję nr [...] z dnia [...], którą utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku A. C. z dnia [...] o umorzenie należności na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, figurujących na koncie "A" S.A.
W ocenie Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] bezprawnie dokonał weryfikacji decyzji ostatecznej, gdyż po uruchomieniu postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, organ może zmienić własną decyzję jedynie w tzw. trybie autokontroli, przewidzianym w artykule 54 § 3 p.p.s.a., albo też w wyniku ustaleń dokonanych w postępowaniu mediacyjnym na podstawie art. 117 § 1 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 54 § 3 p.p.s.a, organ, którego bezczynność lub działanie zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z brzmienia tego przepisu wynika, że inne rozstrzygnięcie organu w tym zakresie nie jest możliwe.
Wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez uprawniony podmiot powoduje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego. Z tą chwilą między skarżącym a organem, którego działanie lub bezczynność zostały zaskarżone, rozpoczyna się spór o legalność, stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Od tego momentu gospodarzem sporu wywołanego wniesieniem skargi jest sąd administracyjny, co oznacza, że - co do zasady - uprawnionym do orzeczenia w przedmiocie tego sporu jest sąd, przed którym zawisła sprawa. Jedyny wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 54 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Po wniesieniu zatem skargi do sądu administracyjnego organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi - działając w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. - może jedynie uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Skutkiem prawnym wniesienia skargi do sądu jest bowiem powstanie ex lege nowego stosunku prawnego, w którym organ administracji publicznej staje się tylko przeciwnikiem procesowym strony, traci zatem swe kompetencje do weryfikacji stosunku prawnego, ukształtowanego wcześniej przez wydanie zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 1353/98, LEX 39806). Wyjątkiem jest w tym wypadku, wynikająca z art. 54 § 3 p.p.s.a., kompetencja tego organu do weryfikacji zaskarżonego rozstrzygnięcia w trybie autokontroli, z tym że, co podkreślić należy, uwzględnienie skargi w całości stanowi jedyną dopuszczalną, legalną możliwość władczego rozstrzygnięcia organu administracji w sprawie zaskarżonej do sądu administracyjnego. Ustawodawca tym samym dopuścił ingerencję organu administracyjnego w spór zawisły z jego udziałem przed sądem, ale w ściśle ograniczonym zakresie, dającym gwarancję nienaruszenia tą ingerencją prawa strony skarżącej do sądu, bowiem w swoim założeniu rozstrzygnięcie organu administracyjnego, uwzględniające skargę w całości, powinno w zastępstwie wyroku sądowego czynić zadość żądaniom strony. W wyroku z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 1470/06 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż każda ingerencja organu administracji w sprawę zawisłą przed sądem administracyjnym, wykraczająca poza dyspozycję art. 54 § 3 p.p.s.a., jest niedopuszczalna, jako godząca w określoną w art. 45 ust. 1 oraz w art. 77 ust. 2 Konstytucji RP zasadę prawa do sądu.
Mimo zatem niesformułowania expressis verbis w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w Kodeksie postępowania administracyjnego zakazu wszczynania nadzwyczajnych postępowań administracyjnych w sprawach, w których wniesiono skargę do sądu administracyjnego, należy przyjąć, że po wniesieniu prawnie skutecznej skargi do sądu, prowadzenie takich postępowań jest niedopuszczalne z mocy art. 54 § 3 p.p.s.a. (tak też WSA w Lublinie w wyroku z dnia 29 listopada 2007r. sygn. akt III SA/Lu 327/07, LEX 340481).
Reasumując stwierdzić należy, iż zakwestionowane przez skarżącą postępowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszyło dyspozycję art. 54 § 3 p.p.s.a., godząc jednocześnie w konstytucyjną zasadę prawa strony do załatwienia sprawy przez sąd administracyjny, zgodnie z jej żądaniem. Skoro bowiem w dniu [...] A. C. wniosła - bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi - skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...], organ nie mógł we własnym zakresie uchylić tej decyzji w trybie art. 132 k.p.a., zwłaszcza, że sprawa nie znajdowała się już na etapie postępowania odwoławczego. Art 132 k.p.a. w § 1 stanowi bowiem, że jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. W myśl § 2, przepis § 1 stosuje się także w przypadku, gdy odwołanie wniosła jedna ze stron, a pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania, natomiast § 3 stanowi, iż od nowej decyzji służy stronom odwołanie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował tymczasem stronę, iż od decyzji wydanej w trybie art. 132 k.p.a. przysługuje jej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Po przekazaniu w dniu [...] przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (pismem z dnia [...]) do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] skargi A. C. z dnia [...], organ winien był - zgodnie z pouczeniem sądu - złożyć odpowiedź na skargę w terminie określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. lub rozważyć możliwość zastosowania cytowanego wyżej art. 54 § 3 p.p.s.a. Należy przy tym zaznaczyć, iż nawet skorzystanie przez organ z trybu autokontroli, przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a., nie znosi obowiązku, o jakim mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Tymczasem skarga A. C. z dnia [...] nie została przez organ przekazana do sądu.
Niemniej istotne w rozpatrywanej sprawie jest również to, iż z uprawnienia przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a., organ może skorzystać wyłącznie w przypadku skargi prawnie skutecznej. Tymczasem z dokumentów załączonych do akt niniejszej sprawy wynika, że skarga A. C. z dnia [...], która złożona została bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, doręczona została Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] przez pracownika sądu w dniu [...] (k. 30 akt admin.), a więc po terminie określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a.
Jak wynika bowiem z treści art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie lub zgodnie z § 2 tego przepisu - który ma zastosowanie w niniejszej sprawie - terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Natomiast z treści art. 54 § 1 p.p.s.a. wynika, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.
Przepis art. 54 p.p.s.a. wskazuje na pośredni tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego składa się zatem za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy. Wprawdzie, skargi nie ma jeszcze w tym momencie w sądzie, ale z tym faktem należy wiązać określone skutki prawne. Wniesienie skargi nakłada na organ administracyjny obowiązek udzielenia odpowiedzi oraz przesłania do sądu akt sprawy. Niedopełnienie tego obowiązku uprawnia sąd do wymierzenia organowi grzywny (art. 55 § 1). Ponadto wniesienie skargi uprawnia organ do dokonania autokontroli zaskarżonego aktu lub czynności.
Podkreślić należy, że powstałe na gruncie art. 54 § 1 p.p.s.a. orzecznictwo sądów administracyjnych, jest jednoznaczne w swojej ocenie stwierdzając, że dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania (złożenia) skargi do sądu lub niewłaściwego organu w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 30 stycznia 2008 r., II FSK 1724/06, LEX nr 453371; z dnia 24 czerwca 2008 r., II OSK 338/08, LEX nr 506003; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 31 marca 2008 r., I SA/GL 155/08, LEX nr 381455; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r., III SA/Wa 290/07, LEX nr 347711). W przypadku złożenia skargi do sądu lub organu niewłaściwego, sąd lub organ powinien przesłać ją właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania biegu. W tej sytuacji o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd lub organ niewłaściwy w urzędzie pocztowym na adres właściwego organu administracji publicznej. W rozpatrywanej sprawie z akt sprawy wynika, że skarżąca otrzymała decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w dniu [...] a zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał z dniem [...] A. C. nadała skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w dniu [...], jednak skarga ta została przekazana do właściwego organu przez pracownika sądu w dniu [...], tj. po upływie ustawowego terminu.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż zarówno zaskarżona do sądu decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...], jak i decyzja tego organu nr [...] z dnia [...] zapadły z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, opisanych we wcześniejszej części uzasadnienia. Skoro bowiem brak było podstaw prawnych do wydania przez organ decyzji nr [...], organ nie miał również kompetencji, aby wydać zaskarżoną do sądu decyzję nr [...]. Doprowadziło to do spełnienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, która wymieniona jest w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W myśl bowiem art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Stosownie natomiast do art. 156 k.p.a., stwierdzenie nieważności odnosi się do decyzji, która: 1/ wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2/ wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3/ dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4/ została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5/ była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6/ w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7/ zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Z mocy art. 152 tej ustawy, sąd orzekł, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie podlega wykonaniu (pkt 2 wyroku).
W ukształtowanym niniejszym wyrokiem stanie sprawy, "odżyje" decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] o stwierdzeniu uchybienie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. do złożenia przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należnych zobowiązań figurujących na koncie "A" S.A., a organ zobligowany będzie do przekazania sądowi skargi A. C. z dnia [...] wraz z odpowiedzią na skargę.
Z uwagi na fakt, iż z niniejszego uzasadnienia skarżąca uzyska informację, że jej skarga z dnia [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] wniesiona została z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wyroku wraz z uzasadnieniem, przysługiwać jej będzie prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi, w trybie art. 86 i 87 p.p.s.a.
b.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło