III SA/Łd 1023/12

WyrokWSA w Łodzi2013-03-26

Skład orzekający: Małgorzata Łuczyńska, Ewa Alberciak, Janusz Nowacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, nie uwzględniając w wystarczającym stopniu trudnej sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przeprowadził dogłębnej analizy sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, co doprowadziło do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ nie wykazał, że istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia przez skarżącego, a także nie rozważył w wystarczającym stopniu przesłanek umorzenia należności wynikających z trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej wnioskodawcy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
R. P. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o umorzenie należności z tytułu składek. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności, ponieważ skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości i istnieją tytuły egzekucyjne. Skarżący argumentował, że jego trudna sytuacja zdrowotna (znaczny stopień niepełnosprawności, liczne schorzenia) i rodzinna (niskie dochody żony) uniemożliwiają spłatę zadłużenia. ZUS podtrzymał decyzję, uznając, że sytuacja finansowa nie nosi znamion ubóstwa i nie wyczerpano okresu dochodzenia należności.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 26 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 roku sprawy ze skargi R. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...]; 2. przyznaje adwokatowi S. M. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych zawierającą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi S. M. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r. nr 205, poz. 1585 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] odmawiającą R. P. umorzenia należności z tytułu składek na: Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy. Organ przyjął następujący stan faktyczny sprawy: Wnioskiem z dnia [...] R. P. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek. Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił R. P. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami. Odsetki zostały policzone na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. na dzień [...]. Pismem z dnia [...] strona wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS. Strona podniosła, że zapłacenie tak wysokiej kwoty zadłużenia spowoduje ciężkie skutki dla jego rodziny. Obecnie pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną. Jedynym dochodem jest wynagrodzenie żony w wysokości 845,00 zł miesięcznie, tj. 422,50 zł na osobę. Kwota ta nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Strona podała też, że jest osobą przewlekle chorą na liczne schorzenia (stwierdzono przewlekłą chorobę niedokrwienną serca po przebytym zawale serca, tj. chorobę wieńcową, nadciśnienie tętnicze II stopnia wg WHO, dusznicę bolesną II/III klasy CCS, cukrzycę typu 2, miażdżycę zarostową rozwidlenia aorty i tętnic kończyn dolnych z objawami przewlekłego niedokrwienia lewej kończyny dolnej w stopniu zaawansowania II w skali Fontaine'a, zmiany zwyrodnieniowa kręgosłupa z dyskopatiami L4/L5/S1 z okresowym zespołem bólowym, wielopoziomową zaawansowaną osteochondrozę szyjną z osteofytozą okrężną krawędzi trzonów C2 C6 z obniżeniem krążków międzykręgowych w tym odcinku, dootworową lewostronną osteofytozę C3/C4 z impresją worka oponowego i lewego nerwu rdzeniowego oraz zmiany zwyrodnieniowe kompleksu C1-C2, obustronnie osłabione odruchy skokowe, organiczenie zaburzenia nastroju (o charakterze depresyjnym), spowolnienie psychoruchowe i zaburzenia pamięci, a także jaskrę lewego oka). Ww. schorzenia nie pozwalają podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia celem uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności ZUS. Strona podniosła też, że jego sytuacja rodzinna, majątkowa i zdrowotna, wskazuje na spełnienie dwóch przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., bowiem zarówno kwota osiągana w jego gospodarstwie domowym jest niewystarczająca do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny oraz stan zdrowia nie pozwala na podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia celem osiągnięcia dochodu umożliwiającego spłatę zadłużenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...]. Organ stwierdził, że brak jest przesłanek, które mogłyby wskazywać na możliwość umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 ww. ustawy z tytułu całkowitej nieściągalności. Wyliczenie możliwych do zastosowania przesłanek, zawartych w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia zadłużenia wobec ZUS. Zasadniczym obowiązkiem wierzyciela jest dogłębna analiza stanu majątkowego dłużnika oraz zbadanie, czy w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności zobowiązań przy uwzględnieniu okresu, w którym możliwe jest dochodzenie zaległości wobec płatnika. Biorąc pod uwagę powyższe ZUS w wydanej decyzji z dnia [...] stwierdził brak stanu całkowitej nieściągalności, bowiem został wskazany majątek, który może stanowić źródło egzekwowania wierzytelności Zakładu. Na podstawie dokonanych ustaleń Zakład uzyskał informację o majątku nieruchomym. Strona jest współwłaścicielem nieruchomości - lokalu mieszkalnego znajdującego się w Ł. przy ul. A 19a m. 11. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokona zabezpieczenia swoich wierzytelności na tym majątku. Ponadto Zakład nie wyczerpał okresu dochodzenia należności. W dniu [...] zostały skierowane do dłużnika tytuły egzekucyjne obejmujące zadłużenie z tytułu składek za okres 08-10.2002r. Postępowanie egzekucyjne jest obecnie nadal prowadzone. Ze względu na powyższe nie zostały spełnione wymogi całkowitej nieściągalności, zatem brak jest podstaw do umorzenia należności na podstawie tego kryterium. Ponadto Zakład stwierdził, w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia, że nie występują w niniejszej sprawie przesłanki umorzenia należności. Zakład ustalił, na podstawie informacji wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informacyjnego ZUS, iż zgodnie z oświadczeniem zobowiązany nie posiada żadnego tytułu do ubezpieczeń społecznych. Powiatowy Urząd Pracy w piśmie z dnia 17.05.2012r. poinformował, że zobowiązany nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Żona strony – B. P. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenie w "A" Sp. z o.o. z wynagrodzeniem za 07.2012r. w wysokości 1 000,00 zł brutto (843,00 zł netto) oraz na umowę zlecenie w "B" Sp. z o.o. z wynagrodzeniem w kwocie 90,00 zł brutto ( 69,00 zł netto). Łączny dochód wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego wynosi około 912,00 zł. Zobowiązany udokumentował koszty utrzymania mieszkania na łączną kwotę 300,12 zł. Do obliczenia dochodu dyspozycyjnego Zakład wykorzystał minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa domowego pomniejszone o koszty utrzymania mieszkania i stwierdził, że dochód dyspozycyjny kształtuje się poniżej minimum socjalnego. Ponadto Zakład wskazał, że z zaświadczenia z dnia 28.05.2012r. z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej I Wydziału Pracy Środowiskowej wynika, że zobowiązany nie korzysta z pomocy finansowej w 2012r. Strona korzystała z pomocy ośrodka w postaci: zasiłku okresowego w wysokości: 01.2011-04.2011-351 zł miesięcznie, 05.2011-12.2011- 233,35 zł miesięcznie, zasiłku celowego w wysokości: 12.2010- 250,00 zł; 06.2011- 100,00 zł miesięcznie, 07.2011-10.2011- 200,00 zł miesięcznie, 11.2011-12.2011- 150,00 zł miesięcznie. Organ wskazał też, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. poinformował Zakład, że strona złożyła zeznanie podatkowe za 2009 rok z wykazanym dochodem. Za 2010r. złożyła jedynie PIT-11A z tytułu wypłacanego świadczenia z ZUS, natomiast nie zostały dostarczone zeznania podatkowe za lata 2010 i 2011. Zdaniem Zakładu, skoro zobowiązany nie korzysta obecnie z pomocy finansowej MOPS, to jego sytuacja finansowa nie nosi znamion ubóstwa. Nie składa zeznań podatkowych, brak jest możliwości stwierdzenia jakie dochody uzyskiwał na przestrzeni ostatnich 2 lat podatkowych i określenia zaistniałej sytuacji finansowej. Na płatniku składek ciąży ustawowy obowiązek terminowego, comiesięcznego rozliczania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia działalności aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych dochodów czy też pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności problemów finansowych, czy zdrowotnych. Obligatoryjność opłacania składek na ubezpieczenia społeczne dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością jak również za jej negatywne skutki odpowiada podmiot prowadzący działalność zarówno w trakcie jej prowadzenia jak i po zakończeniu. Zakład wskazał, że ma prawo dochodzić przedmiotowych należności przez okres 10 lat. Według jednolitych standardów udzielenia ulg i umorzeń należności z tytułu składek wskazano, iż aby mogła być spełniona przesłanka ważnego interesu zobowiązanego muszą zaistnieć następujące warunki: jednocześnie ubóstwo lub zdarzenia losowe i klęski żywiołowe, lub choroba osoby zobowiązanej lub opieka nad członkami najbliższej rodziny, która uniemożliwia, bądź w znacznym stopniu ogranicza pozyskanie niezbędnych do spłaty zadłużenia środków oraz stwierdzony brak majątku, z którego można by egzekwować należności z tytułu składek. W ocenie Zakładu stan finansowy wnioskodawcy nie nosi znamion ubóstwa, ponieważ sytuacja finansowa w jakiej znajduje się obecnie ma charakter przejściowy. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jakie zostało dostarczone do Zakładu zostało wydane na czas określony do 31.03.2013r. ZUS wyjaśnił, że zarówno ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych jak i przytoczone rozporządzenie nie zawierają nakazu umorzenia zobowiązań. Rolą ZUS jest m.in. zapewnienie wpływu środków na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Umorzenie jest instytucją o charakterze uznaniowym, ale i wyjątkowym. Nie można z instytucji umorzenia czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku uregulowania zobowiązań. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczone, Zakład zobligowany jest do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Zobowiązuje go do tego szczególny zakres świadczonych usług i odpowiedzialność za środki wpływające do budżetu państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wskazał, że nie ma żadnych dochodów, nie ma środków do życia. Podniósł, że posiada I grupę inwalidzką o stopniu znacznym i wiele schorzeń, więc nikt go nie zarejestruje. Żona pracuje na umowę śmieciową i ma ją do końca 2012 r. Podał, że kwota dochodu nie wystarcza na utrzymanie dwóch chorych osób, żyje w biedzie. Skarżący podniósł, że w roku 2012 nie pracował i nie prowadził działalności gospodarczej i nie pobierał żadnych innych świadczeń. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosowne do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2102.270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 lipca 2012 r. zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. nr 141, poz. 1365). W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2). Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (28 ust. 3). W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się jednak zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej jako k.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność a Sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. Sąd dokonując oceny ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dokonał dogłębnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Zakład stwierdził, że nie zachodzi ustawowa przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności, i tym samym brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w myśl art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Powyższe stanowisko oparł na tym, że w dniu [...] zostały wystawione dla zobowiązanego tytuły egzekucyjne obejmujące zadłużenie za okres 08-10.2002 r., oraz że dokona zabezpieczenia swoich wierzytelności ma majątku nieruchomym skarżącego, tj. na lokalu mieszkalnym, którego jest on współwłaścicielem. Zakład uznał więc, że nie ma możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. W ocenie Sądu, powyższa argumentacja organu nie jest wystarczająca. ZUS nie wyjaśnił, czy egzekwowanie zaległych należności przez ich zabezpieczenie na nieruchomości, tj. mieszkaniu skarżącego położonym w Ł. przy ul. A 19a, tym w którym zamieszkuje wraz z żoną, nie jest sprzeczne z jego interesem, jak i interesem publicznym. Zakład w ogóle nie wziął pod uwagę interesu strony, nie rozważył go i nie uwzględnił konkretnych okoliczności sprawy, a mianowicie, że przedmiotowa nieruchomość jest miejscem, w którym zobowiązany wraz z żoną koncentruje swoje centrum życiowe, oraz że jedynym jego majątkiem jest udział w tej nieruchomości. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umorzenia, o których mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne). Z mocy § 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zgodnie zaś z pkt 3 § 3 umorzenie może nastąpić z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Okoliczności wymienione § 3 powołanego rozporządzenia nie mają charakteru katalogu zamkniętego, o czym świadczy użyte w nim sformułowanie "w szczególności". Nie muszą występować łącznie i dają możliwość organowi uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. W ocenie Sądu, nie zasługuje na aprobatę stanowisko Zakładu, że skoro obecnie skarżący nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, to znaczy, że sytuacja finansowa nie nosi znamion ubóstwa. Już sam fakt, że dochód w gospodarstwie domowym skarżącego jest poniżej minimum socjalnego świadczy, że sytuacja finansowa skarżącego jest bardzo trudna. Z faktu, że w latach 2010 oraz 2011 zobowiązany korzystał z pomocy MOPS, a teraz nie korzysta, nie można wywodzić niekorzystnych dla niego skutków. Tym bardziej, że nie osiąga żadnego dochodu, bowiem jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ponosi więc wydatki na leczenie, czego organ nie wyjaśnił. Przyjęcie rozumowania organu za prawidłowe prowadziłoby do sytuacji, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek nie miałaby racji bytu, zaś prowadzenie postępowań administracyjnych w tym przedmiocie generowałoby niepotrzebne koszty. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ analiza sytuacji finansowej skarżącego, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie daje podstawy do przyjęcia, że nie wypełnia ona dyspozycji § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Nie budzi bowiem wątpliwości, że miesięczny dochód rodziny zobowiązanego, tj. dochód żony skarżącego, zatrudnionej na podstawie umowy zlecenia do końca 2012 r., po odliczeniu wydatków, pozwala przyjąć, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego oraz jego żonę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto Zakład w ogóle nie rozważył przesłanki z pkt 3 § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Tymczasem skarżący z powodu przewlekłej choroby pozbawiony jest możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący nie pracuje. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] wynika, że u skarżącego stwierdzono znaczny stopień niepełnosprawności. Skarżący jest niezdolny do pracy, wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wobec powyższego, Sąd stwierdził, że ZUS nie przeprowadził szczegółowego postępowania wyjaśniającego dotyczącego ww. okoliczności. Przede wszystkim nie wykazał, że istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia przez skarżącego. A zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu, w niniejszej sprawie organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion swobodnej oceny dokonanej na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80. k.p.a.). Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. b.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło