III SA/Łd 1034/04

Dnia 20 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 roku sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wypłaty odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...] (postanowieniem z dnia [...] sprostowano oczywistą pomyłkę pisarską w zakresie numeru tej decyzji, która przed sprostowaniem nosiła numer [...] ) Dyrektor Aresztu Śledczego w P. działając na podstawie art. 105 Kpa po rozpoznaniu wniosku K. Ś. w przedmiocie wypłaty odsetek za nieterminowa wypłatę równoważnika pieniężnego z tytuły braku mieszkania za okres od 1 lipca 1997 roku do 31 października 2000 roku postanowił umorzyć postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że należy przyjąć, że w ustawie z dnia 26 czerwca 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207 poz. 1761 ze zm.) brak jest jakiegokolwiek przepisu regulującego prawo funkcjonariusza do odsetek za nieterminowe wypłacenie równoważnika pieniężnego z tytlu braku mieszkania. Brak jest również przepisu odsyłającego do stosowania przepisów kodeksu cywilnego w odniesieniu do odsetek. Skutkiem powyższego uregulowania jest brak podstawy prawnej do władczego działania organu SW w formie decyzji administracyjnej. W tym stanie prawnym należało w trybie art. 105 § 1 kpa wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Po otrzymaniu powyższej decyzji K. Ś. zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji wystąpił do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. z prośbą o wydanie decyzji zgodnie z art. 107 § 1 kpa lub wypłacenie odsetek od należnego świadczenia równoważnika za brak lokalu mieszkalnego zgodnie z obowiązującymi przepisami i aktualnym terminem wypłacania należności . Wniósł o zwrot poniesionych kosztów w kwocie 2000 zł. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania skarżącego decyzją Nr [...] z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w całości podtrzymał stanowisko i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji. Z uwagi na fakt, iż w ustawie o Służbie Więziennej brak jest przepisów, które dawałyby podstawę do żądania odsetek w razie opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego, przedmiot żądania strony w sferze prawa administracyjnego nie istnieje, dlatego rozstrzygnięcie sprawy nie mogło polegać na jej merytorycznym rozpoznaniu polegającym na przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa do odsetek, ale postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu i utrzymał ją w mocy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K. Ś. oświadczył, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Ze swej strony spełnił bowiem wszystkie wymagane przepisami warunki. Skarżący wniósł o wypłacenie odsetek zgodnie z obowiązującymi przepisami i aktualnym terminem wypłacenia należności, a także o zwrot poniesionych kosztów w wysokości 2000 zł. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Przedmiotem żądania skarżącego jest kwestia wypłaty odsetek za nieterminowe wypłacenie świadczenia pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego. Przystępując w tym stanie rzeczy do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na wstępie należy przywołać stanowiący podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 105 § 1 kpa, który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Tak więc przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy postępowanie administracyjne podlega obligatoryjnemu umorzeniu. Jedyną przesłanką takiego rozstrzygnięcia jest zaś bezprzedmiotowość tego postępowania. W doktrynie przyjmuje się w związku z tym, że zachodzi ona wtedy gdy "brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty"(por. B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 5 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2003 str. 470). Stanowisko zbieżne z przedstawionym wyżej prezentowane jest także w orzecznictwie sądowym. Przykładowo w wyroku NSA z dnia 24 kwietnia 2003r. sygn. III SA 2225/01 (Biul. Skarb. 2003/6/25) Sąd wyraził pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza więc brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W ustawie dnia 26 czerwca 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207 poz. 1761 ze zm.) brak jest jakiegokolwiek przepisu regulującego prawo funkcjonariusza do odsetek za nieterminowe wypłacenie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Skoro brak jest przepisu prawa materialnego w omawianym zakresie, to tym samym brak jest przesłanek do orzekania co do meritum sprawy, a w konsekwencji wniosek o wypłatę odsetek nie może być w ogóle rozważany, samo zaś postępowanie administracyjne w takiej sprawie jest bezprzedmiotowe. Organy administracyjne władne są bowiem orzekać tylko w sprawie prawnie uregulowanej, a gdy podstawa do żądania wypłaty odsetek istnieje tylko w przekonaniu skarżącego, to postępowanie jest dotknięte bezprzedmiotowością. Bezprzedmiotowość postępowania, stwierdzona przez organ administracji, nie tylko upoważnia, lecz wręcz obliguje ten organ do umorzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 1998r. sygn. IV SA 1644/96 LEX nr 45907). Mając powyższe na uwadze skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.