III SA/Łd 1034/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium - oddala skargę. III SA/Łd 1034/11 U Z A S A D N I E N I E Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. decyzją z dnia [...] (znak [...]) utrzymał swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] (Nr [...]) odmawiającą P. T. przyznania stypendium doktoranckiego z powodu nieterminowej realizacji programu studiów. Z ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wynikało, że w dniu [...] sierpnia 2010 r. P. T. złożył wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2010/2011. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł., decyzją nr [...] z dnia [...], nie przyznał P. T. stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2010/2011. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z § 12 Regulaminu Stacjonarnych Studiów Doktoranckich Studium Doktoranckiego Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz w oparciu o postanowienia Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez placówki naukowe (Dz. U. 2007, nr 1, poz. 3), uczestnik studiów doktoranckich może otrzymać stypendium doktoranckie m. in. wówczas, gdy terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną Uczelni. Wskazał w związku z tym, że jednym z obowiązkowych zajęć dla uczestników I roku stacjonarnych studiów doktoranckich był w roku 2009/2010 kurs dydaktyczny "Podstawy dydaktyki szkoły wyższej", którego to przedmiotu obowiązkowego dla studentów studiów doktoranckich P. T. nie zrealizował, ponieważ nie uczestniczył w zajęciach i w konsekwencji nie uzyskał zaliczenia. Wobec powyższego, zdaniem Rektora, wobec nie uzyskania zaliczenia z tego przedmiotu, co wynikało z informacji przesłanej w dniu 9 sierpnia 2010 r. przez prowadzącego zajęcia z tego przedmiotu - dr n. hum. Cz. M., zasadnym było odmówić skarżącemu przyznania stypendium. Pismem z dnia [...] października 2010 r. P. T. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł w związku z tym, że złożył skargę na decyzję kierownika studium doktoranckiego i w konsekwencji sprawa zaliczenia przez niego kursu dydaktycznego jest w toku. Ponadto zakwestionował stwierdzenie zawarte w decyzji jakoby nie uczestniczył w zajęciach, czemu mają przeczyć zapisy na listach obecności. W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, P. T. złożył dodatkowo pismo z dnia [...] stycznia 2011 r., w którym wskazał, że w roku akademickim 2009/2010 nastąpiła zmiana afiliacji w ramach Uniwersytetu Medycznego w Ł. oraz zmiana opiekuna naukowego, co – w jego ocenie – miało wpływ na niezaliczenie w terminie przedmiotu pedagogicznego. Dalej podnosił także, iż takie okoliczności jak wstrzymanie wypłacania mu stypendium doktoranckiego w roku 2009/2010, również miało wpływ na niezaliczenie w terminie przedmiotu pedagogicznego, poprzez utrudnienia w dojazdach i pobycie w Ł. Podnosił także, że w podobnej sytuacji faktycznej (niezaliczenie zajęć z przedmiotu "Podstawy dydaktyki szkoły wyższej") był również inny doktorant, który jednak otrzymał decyzję przyznającą mu stypendium, w sytuacji niezaliczenia kursu pedagogicznego. Powyższe miało – w ocenie P. T. – świadczyć o niespójności w działaniach władz Uniwersytetu Medycznego w Ł. Wskazywał ponadto, że posiada ukończony kurs pedagogiczny na Uniwersytecie A w wymiarze godzin trzykrotnie wyższym. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. decyzją z dnia [...] (znak [...]), powołując się na art. 127 § 2 i § 3 oraz art. 200 ust. 3 i art. 207 § 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 12 Regulaminu Stacjonarnych Studiów Doktoranckich Studium Doktoranckiego Uniwersytetu Medycznego w Ł., jak również na podstawie art. 104 i 107 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. odmówił P. T. przyznania stypendium doktoranckiego z powodu nieterminowej realizacji programu studiów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektor odnosząc się szczegółowo do twierdzeń skarżącego podkreślił przede wszystkim, że brak zaliczenia przez P. T. przedmiotu "Podstawy dydaktyki szkoły wyższej" nie jest kwestionowany przez samego skarżącego, a sprawy takie jak zaliczenie przedmiotu nie są sprawami indywidualnymi rozstrzyganymi w drodze decyzji administracyjnej, więc nie można mówić, że sprawa zaliczenia kursu dydaktycznego jest w toku. Dalej odnosząc się do twierdzeń skarżącego Rektor podniósł, że podstawą do zmiany decyzji o odmowie przyznania stypendium nie mogą być okoliczności podniesione przez skarżącego, a mianowicie zmiana afiliacji w ramach Uniwersytetu Medycznego w Ł., czy zmiana opiekuna naukowego, ponieważ nie mają one wpływu na zaliczenie spornego przedmiotu. Odnośnie argumentu o wstrzymaniu wypłacania skarżącemu stypendium doktoranckiego w roku 2009/2010 Rektor stwierdził, że w przypadku niezaliczenia przedmiotu objętego programem doktorant musi liczyć się z odmową przyznania stypendium i zagwarantować sobie środki na kontynuowanie studiów. Nie może także – zdaniem Rektora – mieć znaczenia argument, że wskazywany przez skarżącego inny doktorant "będący w podobnej sytuacji" uzyskał prawo do stypendium. Jak bowiem wskazał Rektor, skarżący nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi możliwość zaliczenia tego przedmiotu w kolejnym semestrze, a wskazywany inny doktorant taki dokument posiadał, tak więc sytuacja w tym przypadku nie jest tożsama. Zdaniem Rektora, z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy żadnego znaczenia nie mogła mieć także okoliczność podnoszona przez P. T., a związana z posiadaniem przez niego zaliczonego przedmiotu dydaktycznego na Uniwersytecie A, w wymiarze godzin trzykrotnie wyższym niż przedmiot pedagogiczny na Uniwersytecie Medycznym w Ł. Okoliczność ta nie zmienia bowiem faktu, iż skarżący nie uzyskał zaliczenia z przedmiotu Kurs Dydaktyczny pt.: "Podstawy dydaktyki szkoły wyższej", a więc przedmiotu, który wymagany był programem studiów realizowanych na Uniwersytecie Medycznym w Ł., którego P. T. jest słuchaczem w ramach studiów doktoranckich. Na powyższą decyzję P. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze wskazywał na fakt pozostawania w podobnej sytuacji faktycznej innego doktoranta, któremu jednakże przyznano stypendium doktoranckie. Podnosił, podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że niezaliczenie kursu dydaktycznego spowodowane było faktem utrudnienia mu studiowania przez władze Uniwersytetu Medycznego w Ł. poprzez wstrzymanie wypłacania stypendium doktoranckiego w poprzednim roku akademickim. Dalej wskazał, iż podtrzymuje swoją argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił też Rektorowi Uczelni przewlekłość w wydaniu decyzji w jego sprawie, która – jak zaznaczył – zapadła osiem miesięcy po terminie ustawowym. Skarżący wnosił o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. W piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżący powtórzył argumenty dotyczące nieuwzględnienia przez władze Uczelni faktu posiadania przez niego częściowego zaliczenia przedmiotu "Podstawy dydaktyki szkoły wyższej" oraz argumentację dotyczącą tożsamości jego sytuacji faktycznej z sytuacją innego studenta – P. S. oraz faktu pozbawienia go wypłacania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2009/10 i 2010/2011. Ponadto wskazywał na fakt odrzucenia przez władze Uniwersytetu Medycznego w Ł. jego wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego oraz związaną z tym skargę do Centralnej Komisji Naukowej. Podnosił, iż działania władz Uczelni nacechowane są – w jego cenie – złą wolą, a same władze – jak to określił – są w permanentnym konflikcie z nim. Zarzucił także decyzjom organu szereg nieprawdziwych stwierdzeń, które szczegółowo wyliczył w treści skargi. Do treści niniejszego pisma załączył szereg dokumentów w tym kserokopię pisma Kierownika Katedry Fizjologii Doświadczalnej i Klinicznej zaświadczajacego, że odrobił zaległości z ćwiczeń z przedmiotu "Podstawy dydaktyki szkoły wyższej" i tym samym uzyskał w lipcu 2011 r. zaliczenie z tego przedmiotu, tj. zaliczenie 4 godzin ćwiczeń i 6 godzin wykładów. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 powoływanej powyżej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W niniejszej sprawie sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). Rozdział 3 działu IV wskazanej ustawy zawiera unormowania dotyczące studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni. Kwestie związane z otrzymywaniem stypendiów doktoranckich uregulowane zostały w art. 200 powoływanej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu uczestnik studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, a decyzję o przyznaniu stypendium, okresie jego pobierania oraz jego wysokości podejmuje rektor (ust. 3 art. 200 ustawy – Prawo szkolnictwie wyższym). Na podstawie delegacji zawartej w art. 201 wskazanej ustawy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał w dniu 19 grudnia 2006 r. rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz.U. z 2007 r., Nr 1, poz. 3 ze zm.), w którym w § 12 wskazano, że stypendium może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni. Podobne regulacje zawierała obowiązująca w dacie podejmowania decyzji przez Rektora Uniwersytetu Medycznego uchwała nr [...] Senatu Uniwersytetu Medycznego w Ł. z [...] kwietnia 2009 r., obowiązująca do 31 sierpnia 2011 r. W § 12 pkt 1-3 stanowiła ona, że uczestnik studiów doktoranckich może pobierać stypendium doktoranckie (ust. 1). Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz o jego wysokości podejmuje Rektor, na podstawie wniosku doktoranta (ust. 2). Ustęp 3 wskazanego § 12 Uchwały Senatu Uczelni stanowił natomiast, że "Stypendium doktoranckie może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych, w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną Uczelni". W załącznikach do powyższej uchwały szczegółowo określono harmonogram zajęć dla uczestników studiów doktoranckich, liczbę godzin wykładanych przedmiotów oraz formę zaliczenia poszczególnych przedmiotów. Analiza powyższych przepisów prowadzi wprost do wniosku, że przesłanką warunkującą ubieganie się o przyznanie stypendium doktoranckiego jest m.in. terminowe realizowanie programu studiów doktoranckich. Terminowe realizowanie programu studiów to natomiast uzyskiwanie zaliczeń i zdawanie egzaminów przewidzianych w harmonogramie studiów. Spełnienie tej przesłanki stanowi jeden z elementów (ale nie jedyny) niezbędnych do ustalenia podstaw do przyznania stypendium doktoranckiego. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że skarżący składając w dniu [...] sierpnia 2010 r. wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2010/2011 nie miał zaliczonych wszystkich przedmiotów studiów przewidzianych w harmonogramie studiów doktoranckich. Jak bowiem wynika z przedłożonej dokumentacji, czego nie kwestionuje sam skarżący, nie uzyskał zaliczenia z przedmiotu "Podstawy dydaktyki szkoły wyższej", który to przedmiot był przewidziany w załączniku do Regulaminu Stacjonarnych Studiów Doktoranckich jako przedmiot obowiązkowy do zaliczenia w trakcie studiów. Okoliczność tę potwierdza wykaz "Listy słuchaczy Studium Doktoranckiego, którzy w roku akademickim 2009/2010 zaliczyli ćwiczenia z >>Podstaw Dydaktyki Szkoły Wyższej<< prowadzone przez dra n. hum. C. M." przygotowana przez prowadzącego zajęcia i przekazana do wiadomości Kierownika Studium Doktoranckiego UM w Ł. Zaliczenie tego przedmiotu skarżący uzyskał dopiero lipcu 2011 r. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że decyzja o przyznaniu stypendium doktoranckiego jest decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie cytowanego powyżej ust. 1 art. 200 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, tj. użycie sformułowania "może otrzymać stypendium doktoranckie". Na organie decydującym o przyznaniu stypendium ciąży zatem obowiązek wykazania, że w danym konkretnym przypadku zachodzi podstawa, by ze słowa "może" zawartego w art. 190 ust. 2 uczynić pożytek. Zakres fakultatywności zawarty w powyższym przepisie nie oznacza bowiem dowolności. Wyjaśnić także należy, że zgodnie z art. 207 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., o którym mowa w art. 207 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy. Sporządzając uzasadnienie decyzji organ administracji publicznej winien mieć na uwadze szczególną funkcję jaką przepisy k.p.a. wyznaczają tej części decyzji i wymogi, którym powinno ono odpowiadać. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, dla których odmówił dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Dopiero przy spełnieniu tych wymogów uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu poprzedzającego konkluzję (stanowisko organu) znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu. W niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji odpowiadają powyższym wymogom. Jako uzasadnienie decyzji organy wskazały nieuzyskanie przez skarżącego zaliczenia z przedmiotu "Podstawy dydaktyki szkoły wyższej". Organ wyjaśnił przy tym precyzyjnie motywy swojej decyzji i są one – w ocenie Sądu – dostateczne i przekonujące. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie można było na dzień rozpatrywania wniosku skarżącego o przyznanie stypendium uznać, że terminowo realizuje on program studiów doktoranckich (warunek do przyznania stypendium na gruncie Regulaminu Studiów). Podnoszona przez skarżącego w treści skargi okoliczność, że inny doktorant, w podobnej sytuacji, uzyskał takie stypendium, po uzyskaniu od Kierownika Katedry Fizjologii Doświadczalnej i Klinicznej Zakładu Fizjologii Doświadczalnej Uniwersytetu Medycznego w Ł. zgody na odrobienie ćwiczeń w następnym semestrze nie oznacza, że taka sama decyzja musiała być wydana wobec skarżącego, gdyż takiego oświadczenia skarżący nie uzyskał i nie przedstawił, a ponadto przedmiotem oceny Sądu jest decyzja wydana w sprawie z wniosku skarżącego, a nie decyzja wydana w sprawie innego doktoranta. Podejmując studia doktoranckie i ubiegając się na nich o przyznanie stypendium doktorant powinien w terminie z odpowiednio dobrymi wynikami zaliczać przedmioty przewidziane w harmonogramie studiów. Odnośnie argumentacji wskazującej na fakt uzyskania zaliczenia kursu pedagogicznego na innej uczelni, w ocenie Sądu, trafnie podniósł organ, że przepisywanie ocen z zaliczeń czy egzaminów uzyskanych na innych uczelniach nie jest obowiązkiem uczelni i z pewnością jest uzależnione od wielu czynników (programu zajęć, długości ich trwania, odstępu czasowego między tymi zajęciami). Doktorant, który tak jak skarżący podejmuje studia doktoranckie na kilku uczelniach nie ma roszczeń o przepisywanie ocen z zajęć odbytych na innych uczelniach. Okoliczność ukończenia kursu pedagogicznego na innej uczelni nie zwalniała zatem automatycznie skarżącego z uzyskania zaliczenia z tego przedmiotu na Uniwersytecie Medycznym w Ł., a co istotne takowego zaliczenia w sierpniu 2010 r. skarżący nie uzyskał. Nie mają też znaczenia pozostałe argumenty skarżącego dotyczące braku środków na udział w zajęciach z uwagi na utratę stypendium, gdyż dostanie się na studia doktoranckie nie oznacza automatycznie uprawnień do stypendium. Także zarzuty dotyczące zmiany afiliacji oraz zmiany opiekuna naukowego nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, albowiem trudno w tym przypadku dopatrzeć się związku przyczynowego z niezaliczeniem zajęć z przedmiotu "Podstawy dydaktyki szkoły wyższej", a w konsekwencji odmową przyznania stypendium doktoranckiego. Uznać także należało, że zachowany został tryb postępowania w sprawie przyznawania stypendium określony w zarządzeniu Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł., natomiast długi czas rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest niewątpliwie – co należy przyznać – poważnym uchybieniem procesowym, które nie ma jednak decydującego znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nie wpłynęło ono w żadnym razie na końcowe rozstrzygnięcie w sprawie wniosku skarżącego o przyznanie stypendium doktoranckiego, albowiem w tym przypadku – jak wskazano powyżej – uzasadnieniem dla odmowy przyznania stypendium było niezaliczenie w terminie jednego z przedmiotów objętych programem studiów. Reasumując, skoro skarżący nie uzyskał zaliczenia z jednego z przedmiotów przewidzianych harmonogramem studiów, a przesłanką przyznania stypendium doktoranckiego było "terminowe realizowanie programu studiów", to tym samym brak było podstaw do pozytywnego rozpoznania jego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego na kolejny rok. W tej sytuacji podnoszone przez skarżącego argumenty nie mogły odnieść skutku. Mając na względzie powyższe należało stwierdzić, że organy orzekające mogły odmówić przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego na kolejny rok akademicki. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i - na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji. m.m.