III SA/Łd 1070/21

WyrokWSA w Łodzi2022-03-24

Skład orzekający: Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Paweł Dańczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, gdy wniosek został złożony w formie papierowej, a nie elektronicznej, mimo że organ informował o późniejszym rozpatrzeniu sprawy i nie pouczył o wymogach formalnych?
Ratio decidendi
Organ rentowy nieprawidłowo odmówił wszczęcia postępowania, ponieważ nie wywiązał się z obowiązku informowania strony o wymogach formalnych wniosku (forma elektroniczna) oraz o terminach jego złożenia. Informacja o konieczności złożenia wniosku w formie elektronicznej została przekazana stronie dopiero wraz z decyzją odmawiającą wszczęcia postępowania, co narusza zasady postępowania administracyjnego i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek w formie papierowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) poinformował o późniejszym rozpatrzeniu sprawy, a następnie wydał decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania, wskazując na niezłożenie wniosku w formie elektronicznej, zgodnie z art. 31zp ust. 4 ustawy COVID-19. Skarżący zarzucił naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa i zasad współżycia społecznego, wskazując, że został wprowadzony w błąd co do prawidłowości złożenia wniosku i utracił możliwość skorzystania ze zwolnienia.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], znak: [...]. [pic] Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku T.S. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne. W dniu 7 kwietnia 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo T.S. z dnia 6 kwietnia 2021 r., w którym w związku z otrzymanym zawiadomieniem o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wniósł o zastosowanie przepisów zwalniających z obowiązku opłacenia składek wobec osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Wskazał, że z powodu pandemii COVID-19 jego dochody zmniejszyły się wielokrotnie i nie był stanie opłacić składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podał, że od dnia 1 stycznia 2021 r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą z uwagi na pogarszającą się sytuację materialną. Pismem z dnia 6 maja 2021 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poinformował stronę, że odpowiedź na ww. pismo zostanie udzielona w terminie późniejszym z uwagi na analizę sprawy. Pismem z dnia 7 czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na wniosek z dnia 6 kwietnia 2021 r. poinformował m.in. stronę, że zgodnie z art. 31zp ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, wniosek o zwolnienie z opłacania składek od dnia 24 czerwca 2020 r. może być złożony wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego za pomocą Platformy Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. Wskazano również, że zgodnie z zapisami w CEiIDG i dokumentem ZUS/ZWPA skarżący zawiesił wykonywanie indywidualnej działalności gospodarczej z dniem 1 stycznia 2021 r., a zatem w przypadku złożenia wniosku w ustawowym terminie do dnia 30 czerwca 2021 r. w wymaganej formie istniałaby możliwość merytorycznego rozpatrzenia sprawy za grudzień 2020 r. Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia pisma z dnia 7 kwietnia 2021 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek, ponieważ wniosek złożony został w formie papierowej za pośrednictwem poczty, a więc niezgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W związku z powyższym Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek. Powyższa decyzja oraz pismo Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 czerwca 2021 r. zostały doręczone skarżącemu w dniu 28 czerwca 2021 r. W dniu 12 lipca 2021 r. T.S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że skierowane do niego w maju pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informujące, że wniosek z dnia 6 kwietnia 2021 r. zostanie rozpatrzony w późniejszym terminie, upewniło go w przekonaniu, że pismo jest złożone zgodnie z przepisami. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z art. 31zp ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, wniosek o zwolnienie z opłacania składek może być złożony wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego za pomocą Platformy Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; w niniejszym przypadku taką przeszkodą jest, jak wskazano powyżej brak złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek w wymaganej przez ustawodawcę formie. Na podstawie art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266, ze zm.), jeżeli przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania wskazał, że działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszają zasadę zaufania obywatela do organów państwa, a także zasady współżycia społecznego. Wskazał, że w piśmie z dnia 6 maja 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że "odpowiedź na Pana pismo zostanie udzielona w późniejszym terminie, z uwagi na analizę sprawy." Przedstawiona informacja, jak wskazał skarżący utwierdziła go w przekonaniu, że wniosek został złożony w sposób prawidłowo i zostanie rozpatrzony. Zakład Ubezpieczeń Społecznych posiadał zatem wiedzę w dniu kierowania powyższej informacji, że wniosek nie będzie podlegał rozpatrzeniu, ponieważ nie został spełniony wymóg formalny, tj. że wniosek może być złożony wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego za pomocą Platformy Usług Elektronicznych ZUS. Zdaniem skarżącego było to świadomie działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mające na celu pozbawienie prawa do skorzystania z ulgi, ponieważ przedłużanie podjęcia wiążącej decyzji spowodowało, że upłynęły terminy do złożenia wniosków o zwolnienie z obowiązku zapłaty składek za poszczególne miesiące. Skarżący wyjaśnił, że z dniem 1 stycznia 2021 r. zawiesił działalność gospodarczą i już nie podlega obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenie. Według informacji przedstawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożenie wniosku do dnia 30 czerwca 2021 r. uprawniało do przyznania prawa do zwolnienia z opłacania składek za grudzień 2020 r., tymczasem decyzja, którą otrzymał w dniu 28 czerwca 2021 r. praktycznie odebrała mu możliwość skorzystania ze zwolnienia z opłacania składek. Zdaniem skarżącego gdyby powyższą informację organ przekazał niezwłocznie, tj. w kwietniu 2021 r. to miałby możliwość ubiegania się o zwolnienie z opłacania składek przynajmniej za trzy miesiące. W związku z powyższym skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek za kwiecień 2021 r., ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych swoim działaniem doprowadził do sytuacji, w której został pozbawiony prawa do złożenia wniosków. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), dalej ustawa COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. W przypadku osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, osoby z nią współpracującej przedsiębiorcy, o którym mowa w ust. 2b i osoby duchownej zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej ją najniższej podstawy wymiaru tych składek (art. 31zo ust. 4 ustawy COVID-19). Stosownie do treści art. 31zp ust. 1 cyt. ustawy, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż: 1) do dnia 30 czerwca 2020 r. - w przypadku składek należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.; 2) do dnia 30 listopada 2020 r. - w przypadku składek, o których mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r., z wyjątkiem pkt 3; 3) do dnia 15 stycznia 2021 r. - w przypadku składek, o których mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r., jeżeli płatnik składek prowadzi, na dzień złożenia wniosku, działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodem 55.10.Z, 79.12.Z; 3a) do dnia 15 marca 2021 r. - w przypadku składek, o których mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r., jeżeli płatnik składek prowadzi, na dzień złożenia wniosku, działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD 2007), jako rodzaj przeważającej działalności, kodem 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 71.11.Z, 90.03.Z, 90.04.Z albo jeżeli płatnik świadczy usługi na rzecz muzeów w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, oznaczone kodem 85.51.Z, 85.52.Z, 85.59, 85.60.Z, bądź prowadzi muzeum w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach niebędące instytucją kultury, o zakończonym procesie organizacji muzeum i wpisanym do wykazu muzeów, o którym mowa w art. 5b ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach; 4) do dnia 31 stycznia 2021 r. - w przypadku składek, o których mowa w art. 31zo ust. 10, należnych za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. W myśl art. 31zp ust. 4 ustawy COVID-19, wniosek o zwolnienie z opłacania składek może być złożony wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo wykorzystując sposób potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych udostępniony bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w systemie teleinformatycznym. Należy wyjaśnić, że art. 31zp ust. 4 w cyt. powyżej brzmieniu obowiązuje od dnia 24 czerwca 2020 r. Przepis ten został zmieniony na podstawie art. 77 pkt 65 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r., poz. 1086). W konsekwencji powyższej zmiany wnioskodawca z dniem 24 czerwca 2020 r. utracił prawo złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek w formie dokumentu papierowego. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Na tej podstawie wyróżnia się podmiotowe oraz przedmiotowe przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka podmiotowa zachodzi w sytuacji, gdy wniesienie podania następuje przez osobę, która nie jest stroną i nie może być stroną konkretnego postępowania administracyjnego. Z kolei przesłanka przedmiotowa zachodzi w sytuacji zaistnienia innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, na przykład gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W niniejszej sprawie skarżący złożył w dniu 6 kwietnia 2021 r. pismo (wniosek) w którym w związku z otrzymanym zawiadomieniem o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wniósł o zastosowanie przepisów zwalniających z obowiązku opłacenia składek wobec osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Podał, że z powodu pandemii COVID-19 jego dochody zmniejszyły się wielokrotnie i nie był stanie opłacić składki na ubezpieczenie zdrowotne. Treść tego pisma wskazuje, że T.S. chodzi o zwolnienie z obowiązku opłacania należności składkowych. Pismo to jest jednak ogólnikowe i nie określa dokładnie o zwolnienie z jakich składek skarżący wnosi oraz za jaki okres. Obowiązkiem organu było zatem wezwanie strony do uzupełnienia braków pisma w określonym terminie. Nadto wniosek skarżącego została złożony w formie papierowej podczas gdy winien zostać złożony w formie dokumentu elektronicznego. W związku z czym organ rentowy był zobowiązany poinformować T.S. o tym w jakiej formie winien zostać złożony wniosek oraz jakie są konsekwencje niezłożenia wniosku w formie dokumentu elektronicznego. Winien również poinformować skarżącego w jakim terminie należy złożyć wniosek o zwolnienie z obowiązku zapłaty składek oraz jakie są skutki niezachowania tego terminu. W niniejszej sprawie organ rentowy nie wywiązał się z wymienionych obowiązków. Nie wezwał bowiem strony do sprecyzowania żądania przez określenie o zwolnienie z zapłaty jakich składek wnosi oraz za jaki okres wnosi o zwolnienie z zapłaty składek. O konieczności złożenia wniosku w formie dokumentu elektronicznego i terminie do złożenia wniosku organ poinformował skarżącego dopiero w piśmie z dnia 7 czerwca 2021r. doręczonym wraz z decyzją o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z 7 kwietnia 2021r. Oba dokumenty doręczono T.S. w dniu 28 czerwca 2021r. Oznacza to, że informacja zawarta w piśmie z 7 czerwca 2021r. została doręczona wraz z decyzją odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego. Stanowi to naruszenie art.7,8 § 1,9,10 § 1,12 § 1,64 § 2, 79a § 1 K.p.a. Należy zaznaczyć, że w niniejszym postępowaniu mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego na mocy art.180 K.p.a. oraz art.123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dodać należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżący występował bez profesjonalnego pełnomocnika, natomiast norma postępowania zawarta w art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek, a to wszystko w celu ochrony strony przed negatywnymi konsekwencjami braku wiedzy co do obowiązującego prawa. W aktach sprawy brak jest dowodów, które mogłyby choć pośrednio świadczyć o tym, że organ podjął starania, aby w porę poinformować stronę, że bez złożenia wniosku w formie elektronicznej wniosek nie będzie mógł być pozytywnie rozpatrzony. Oceniając procedowanie organu rozpoznającego wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek z dnia 6 kwietnia 2021 r. sąd stwierdził, że nie spełnia ono wymogów wynikających z powołanych wcześniej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można bowiem pomijać celów, jakie przyświecały ustawodawcy wprowadzającemu ustawą COVID-19 możliwość ubiegania się o zwolnienie z obowiązku płacenia należności z tytułu składek. Celem tym było przede wszystkim umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w funkcjonowaniu prowadzonych przez nich działalności gospodarczych. Wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej nie tylko zadbania o zaspokojenie środków dla podstawowej egzystencji ich rodzin, ale również dopełnienia formalności dla nich nieznanych, z których uprzednio nie korzystali. W tych okolicznościach szczególnego znaczenia nabiera wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a., polega m.in. na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816). Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organ rentowy nie wezwał skarżącego do sprecyzowania swojego żądania przez określenie o zwolnienie z jakich składek wnosi oraz za jaki okres. Przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej nie poinformował T.S. o konieczności złożenia wniosku w formie dokumentu elektronicznego oraz o terminach do złożenia takiego wniosku. Stanowi to naruszenie przepisów art. 7,8 § 1,9,10 § 1,12 § 1,64 § 2, 79a § 1 K.p.a. co mogło mieć istotny wpływ nas wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1c.) p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim należy wezwać skarżącego do sprecyzowania swojego żądania przez określenie o zwolnienie z opłacania jakich składek wnosi oraz za jaki okres. Należy także pouczyć o konieczności włożenia wniosku w formie dokumentu elektronicznego oraz o konsekwencjach nie zachowania takiej formy złożenia wniosku. W sytuacji uzupełnienia przez skarżącego braków wniosku oraz złożenia przez niego wniosku w wymaganej formie gdyby okazało się, że przekroczony został wymagany termin do złożenia wniosku należy rozważyć możliwość zastosowania instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z ze zm.), dodanych ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 z późn. zm.). Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać jego wnikliwej analizy a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. is

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło