III SA/Łd 1071/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant referent-stażysta Renata Tomaszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oddala skargę Decyzją z dnia (...) nr (...) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), art. 4 ust. 1, 2 i 4, art. 7 ust. 1, art. 13, art. 15 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE z 28 stycznia 2011 r. Nr L 25, str. 8), art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE z 23 grudnia 2006 r., Nr L 368, str. 15), art. 32 ust. 1, art. 34 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE z 2 grudnia 2009 r., Nr L 316, str. 65), art. 21 ust. 3, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j.: Dz.U. z 2013 r. poz. 173), § 2 ust. 1, § 3, § 4 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 3, § 8 pkt 1, § 13 ust 1 pkt 1 i ust. 2a, § 27 ust. 1, § 35 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33 poz. 262, ze zm.) w związku z § 50 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361, ze zm.), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia (...) nr (...) o odmowie przyznania J. M. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 . Organ wskazał w uzasadnieniu, że w dniu 22 kwietnia 2014 r. J. M. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, w którym zadeklarował realizację pakietu rolnictwo ekologiczne, w ramach wariantu 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawienia), na działce rolnej E o powierzchni 38,77 ha. Do wniosku dołączony został materiał graficzny, na którym wskazano położenie zgłoszonych do płatności gruntów. W dniach: 14 - 23 lipca 2014 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzona została przez inspektorów (...) Oddziału Regionalnego ARiMR kontrola na miejscu. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej E (38,77 ha) jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej (37,99 ha). Ponadto stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną symbolem: E2 tj. "materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań", E3 tj.: "brak wykonywania co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji" oraz nieprawidłowość oznaczoną kodem E7 tj.: "nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5 % wymaganej obsady)". Stwierdzona przez inspektorów liczba drzew spełniających wymogi wyniosła 2 597 szt. Z czynności kontrolnych sporządzono raport nr (...) z dnia 23 lipca 2014 r. W dniu 24 lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję odmawiającą przyznania J. M. płatności rolnośrodowiskowej. Decyzja została doręczona w dniu 12 marca 2015 roku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w przypadku wariantu 2.9 rolnik zobowiązany jest do wykonywania na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. Inspektorzy terenowi stwierdzili w trakcie kontroli, iż na działce rolnej E jednoroczne niewykoszenie na powierzchni 16,93 ha. W przypadku czereśni minimalna obsada sztuk na hektar wynosi 125 (granica błędu do 5% wymaganej obsady - 119 szt./ha). Stwierdzono 306 sztuk drzewek suchych oraz 2189 sztuk drzewek żywych niespełniających wymogów rozporządzenia (np. wysokości 80 cm) z powodu uszkodzenia przez zwierzynę. Obsada minimalna przy powierzchni stwierdzonej 37,99 ha z uwzględnieniem 5% tolerancji powinna wynosić 4521 sztuk. Podczas kontroli na działce stwierdzono łącznie 5092 sztuki drzewek z czego 2597 sztuk spełniających wymogi oraz 2495 sztuk niespełniających wymogów rozporządzenia (306 sztuk drzewek suchych oraz 2189 sztuk drzewek żywych niespełniających wymogów). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podniósł, iż na podstawie § 27 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej: 1) działek rolnych lub 2) zwierząt 3) stref buforowych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia. Dlatego też, zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia, w związku ze stwierdzeniem nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady) - nieprawidłowość E7 - na płatność nałożona została sankcja 100,00% powierzchni działki rolnej E. Natomiast w związku ze stwierdzeniem niewykonywania na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych -nieprawidłowość E3 - na płatność rolnośrodowiskową nałożono sankcję w wysokości 20% powierzchni działki rolnej E. Z powodu niespełnianiania przez materiał szkółkarski wymagań określonych w § 9 ust 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - nieprawidłowość E2 - na płatność nałożona została sankcja 100,00% powierzchni działki rolnej E. Organ podniósł, iż w przypadku stwierdzenia na działce rolnej kilku nieprawidłowości w ramach danego wariantu poszczególne % sankcji są sumowane. W przypadku, gdy suma tych sankcji przekroczy 100%, jako % nieprawidłowości należy przyjąć wartość 100%. Tak więc płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu 2.9 nie została przyznana do działki rolnej E. J. M. w dniu 20 marca 2015 roku, wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Podniósł, iż rozbieżność pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (38,77 ha) a powierzchnią stwierdzoną (37,99 ha) wynika z braku posiadania przez niego specjalistycznych narzędzi pomiarowych. Podkreślił, iż przy ustalaniu powierzchni działał w dobrej wierze i opierał się na własnych pomiarach i danych zawartych w księdze wieczystej. Odnosząc się do zarzutu niewykonania zabiegów pielęgnacyjnych, wskazał, że w trakcie kontroli prace te były wykonywane, jednak niekorzystne warunki pogodowe i awarie sprzętu rolniczego wpłynęły na przedłużenie się tych prac. W zakresie niespełnienia przez materiał szkółkarski wymagań określonych w rozporządzeniu odwołujący zaznaczył, iż wśród liczby 2495 szt. drzewek niespełniających wymogów, 2189 szt. drzewek, to drzewka uszkodzone przez zwierzynę. Podkreślił, iż podjęte zostały wcześniej działania prewencyjne w postaci siatek ochronnych, jednak działalność dzikiej zwierzyny to siła wyższa, na którą nie ma wpływu. J. M. wskazał również, że niezwłocznie po wykryciu nieprawidłowości zostały podjęte działania mające na celu uzupełnienie braków i na dzień wydania decyzji braki ilościowe i jakościowe drzewek zostały uzupełnione. Wnoszący odwołanie podniósł, iż zastosowanie sankcji 100% zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej należałoby rozważać w przypadku zaniedbań lub celowych działań rolnika. W przypadku natomiast wykazania działania czynników zewnętrznych i niezależnych w postaci mrozów występujących w I kwartale 2014 r. i dotkliwej suszy w lecie oraz szkodliwego działania dzikich zwierząt, organ winien rozważyć sprawę z uwzględnieniem działań, jakie zostały przez rolnika podjęte. Po zapoznaniu się z aktami sprawy organ II instancji stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż J. M. zobowiązał się w treści wniosku o przyznanie płatności z dnia 22 kwietnia 2014 roku do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. tj. rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.9: uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawienia). Dodał, iż w myśl ust. 2 wyżej wymienionego przepisu: "Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe: 1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego iv tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody; 2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego; 3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu" , przy czym zgodnie z ust. 3 wyżej wymienionego przepisu wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów określone zostały w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Organ zaznaczył także, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na dany rok i rodzaj realizowanego na danym gruncie pakietu oraz zobowiązuje się do przestrzegania norm i wymogów określonych w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej, natomiast rolą organu administracji jest przyznanie płatności, przy czym przyznanie płatności jest poprzedzone weryfikacją spełnienia przez rolnika warunków, o których mowa w wyżej wymienionych przepisach. Narzędzia, jakimi dysponuje organ administracji w celu weryfikacji istnienia uprawnień do otrzymania wsparcia, to kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. W celu weryfikacji spełnienia warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, w gospodarstwie rolnym J. M. przeprowadzona została w dniach: od 14 lipca 2014 roku do 23 lipca 2014 roku, przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu (...) Oddziału Regionalnego ARiMR kontrola na miejscu, która obejmowała weryfikację kwalifikowalności powierzchni zgłoszonych do płatności działek rolnych oraz weryfikację spełnienia wymogów wynikających z uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym. W wyniku pomiaru powierzchni zgłoszonej do płatności działki rolnej E stwierdzono, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej (38,77 ha) jest większa od powierzchni stwierdzonej (37,99 ha), natomiast w toku weryfikacji spełnienia wymogów określonych dla realizowanego przez rolnika wariantu stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną symbolem E2 tj. zgodnie z opisem kodów zamieszczonym w raporcie z kontroli "materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań, nieprawidłowość oznaczoną E3 tj.: "brak wykonywania co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji" oraz nieprawidłowość oznaczoną kodem E7 tj. "nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5 % wymaganej obsady)". Organ podniósł, iż rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe, poza spełnieniem warunków, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia, zobowiązany jest do przestrzegania wymagań, o których mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia, w tym - w myśl pkt 3 tego przepisu - innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, wymienionych w załączniku nr 3 do Rozporządzenia. Zgodnie z zapisem części II pkt 1 ppkt 2 lit b załącznika nr 3, który określa wymogi dodatkowe dla pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, rolnik realizujący wariant 2.9: uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawienia), zobowiązany jest do utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów, która w przypadku czereśni wynosi 125 szt./ha, przy czym zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia: "W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako: (...) 3) sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli: a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wydarzania oraz jakości materiału siewnego, (...) - w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego." Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał, iż z treści uwag inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne (str. 11 raportu z czynności kontrolnych nr (...)) wynika, że: "Stwierdzono podczas kontroli na działce łącznie 5092 szt. drzewek z czego 2597 szt. spełniających wymogi oraz 2495 szt. niespełniających (306 suchych, oraz 2186 niespełniających wymogów)." Liczba stwierdzonych przez inspektorów drzew spełniających wymogi, o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia, wyniosła zatem 2597 szt. Biorąc więc pod uwagę, że ustalona zgodnie z zapisami załącznika nr 3 (część II pkt 1 ppkt 2 lit b) minimalna wymagana obsada drzew z uwzględnieniem 5 % tolerancji (119 sz./ha) dla stwierdzonej powierzchni działki (37,99 ha) wyniosła 4 521 szt. (119 szt./ha x 37,99 ha = 4 521 szt.), warunek utrzymywania minimalnej obsady drzew nie został zatem spełniony. Organ odwoławczy podniósł, iż w treści raportu z kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Ponadto zawarte w raporcie z kontroli wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do raportu materiale graficznych i dokumentacji fotograficznej. W toku kontroli sporządzone zostały dokładne szkice z przeprowadzonego pomiaru, na które naniesiony został przebieg granic skontrolowanej działki, oznaczone zostały obszary wykluczone z płatności oraz wskazane miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na działce. Stan gruntu zobrazowany został za pomocą obszernej dokumentacji fotograficznej wykonanej na działce wtoku kontroli. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie odmówił stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za realizacje pakietu: rolnictwo ekologiczne, na działce rolnej E, na której stwierdzono nieprzestrzeganie wymogu, o którym mowa w części II pkt 1 ppkt 2 lit b załącznika nr 3 do rozporządzenia. Zgodnie bowiem z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów stosuje się pomniejszenie w wysokości 100 % płatności przysługującej do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowość. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł, iż pomiar powierzchni działki E przeprowadzony został przy wykorzystaniu odbiornika GPS, który spełnia wymagane na terenie wspólnoty normy techniczne, przy czym potwierdzeniem realizacji kontroli są zachowane w formie elektroniczne tj. płyta CD dołączona do raportu z kontroli, raporty z urządzeń GPS zawierające wykaz wszystkich zarejestrowanych pozycji danego urządzenia w ramach kontrolowanego gospodarstwa. Ponadto, na dołączonym do raportu z kontroli szkicu z pomiaru powierzchni działki inspektorzy terenowi wskazali ustalone w toku kontroli granice działki oraz oznaczyli tereny wyłączone. Organ zauważył, iż wyznaczone przez inspektorów terenowych granice działki, wskazane na dołączonym do raportu szkicu z pomiaru jej powierzchni, pokrywają się z granicami wskazanymi przez stronę na złożonym wraz z wnioskiem załączniku graficznym, przy czym wykonane wzdłuż granicy działki zdjęcia obrazujące prowadzoną uprawę (m.in. zdjęcia nr E-1, E-33, E-34, E-39, E-41, E-49, E-54, E-53, E-60, E-110, E-120, E-122, E-127, E-129, E-131, E-152, E-248) potwierdzają, że dokonując pomiaru powierzchni działki inspektorzy terenowi obeszli całą jej powierzchnię ustalając w ten sposób, że jej obwód wynosi 5 045 m, natomiast powierzchnia 37,99 ha. W opinii organu odwoławczego tak obszerny materiał dowodowy zgromadzony w toku przeprowadzonych czynności kontrolnych, w tym zdjęcia wykonane przez inspektorów we wszystkich częściach działki, potwierdzają prawidłowość przeprowadzonych pomiarów. Organ zgodził się z twierdzeniem strony, że przepisy wspólnotowe przewidują tolerancję dla błędów popełnianych przez rolników przy deklaracji powierzchni kwalifikującej się do płatności, zgodnie bowiem z art. 16 ust. 3 i ust. 5 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, który reguluje zmniejszenia i wykluczenia w odniesieniu do wielkości obszaru, w przypadku, gdy różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku a obszarem stwierdzonym nie przekracza 3 % albo 2 ha, pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, niemniej jednak w przedmiotowej sprawie podstawą odmowy przyznania płatności było nieprzestrzeganie wymogu, o którym mowa w części II pkt 1 ppkt 2 lit b załącznika nr 3 do Rozporządzenia oraz § 27 ust. 1 tego rozporządzenia i w tej sytuacji bez wpływu na rozstrzygniecie sprawy pozostaje mieszcząca się w tolerancji różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną i co za tym idzie argumentacja przedstawiona przez stronę w treści odwołania. Ustosunkowując się do argumentacji strony w zakresie nieutrzymania minimalnej obsady drzewek na zadeklarowanej działce organ wskazał, iż przepisy rozporządzenia regulujące wysokość sankcji za nieprzestrzeganie wymogów nie różnicują sytuacji rolników, którzy dopuścili się nieprawidłowości celowo od sytuacji rolników, u których wystąpienie nieprawidłowości było wynikiem czynników od nich niezależnych. Załącznik nr 3 do Rozporządzenia wyraźnie stanowi, iż w przypadku nieprzestrzegania wymogu minimalnej obsady drzew stosuje się sankcję w wysokości 100 % należnej wnioskodawcy płatności, niezależnie od okoliczności, na skutek których nastąpiło niespełnienie tego wymogu. Natomiast okoliczności, w przypadku których wystąpienia rolnik nie ponosi konsekwencji wynikających z niedotrzymania zobowiązań rolnośrodowiskowych wymienia art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006. Zgodnie ze wskazanym przepisem państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta, przy czym zgodnie z art. 47 ust. 2 tego Rozporządzenia: "Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności." A zatem w sytuacji, gdy na skutek działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa we wskazanych powyżej przepisach, nie jest możliwa realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego, rolnik nie ponosi konsekwencji wynikających z niedotrzymania zobowiązania na obszarze objętym działaniem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnej pod warunkiem, że zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 w terminie 10 dni od dnia ustania działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych poinformuje na piśmie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu tychże okoliczności oraz przedstawi odpowiednie dowody. W niniejszej sprawie powyższe warunki zdaniem organu odwoławczego nie zostały spełnione, ponieważ J. M. nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu okoliczności, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mającej wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, w terminie 10 dni od dnia jej ustania. W opinii Dyrektora OR ARiMR nie można przy tym uznać, iż zgłaszając w treści oświadczenia z dnia 22 lipca 2014 roku zniszczenie sadzonek przez dziką zwierzynę, a zatem w toku kontroli na miejscu, w trakcie której stwierdzono nieprawidłowości, strona poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mającej wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, z zachowaniem wyznaczonego dla tej czynności terminu, bowiem powyższe przepisy ustanawiają wyjątek od fundamentalnej zasady programu rolnośrodowiskowego obligującej rolnika do realizacji zobowiązania w zamian za przyznane wsparcie i nie mogą być nadużywane w celu uniknięcia konsekwencji stwierdzonych przez organ nieprawidłowości. Wymogów art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 nie spełnia również zawarta w treści odwołania z dnia 20 marca 2015 roku informacja o wpływie mrozów, które miały miejsce w pierwszym kwartale 2014 roku oraz suszy w czasie lata, na kondycje sadzonek. Organ zauważył, iż składając wniosek J. M. oświadczył, iż znane mu są zasady i tryb przyznawania płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego powiadomienia organu "o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętej wnioskiem, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych czy wielkości powierzchni upraw". Organ podniósł, iż w jego ocenie wnioskodawca nie dochował wszelkiej staranności i nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zmianie stanu działek zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności przed wykryciem nieprawidłowości przez organ administracji. Nie ma też dowodu na to, że stwierdzone w toku kontroli na miejscu nieprawidłowości powstały na skutek wyjątkowych okoliczności mogących łagodzić skutki niespełnienia warunków przyznania pomocy. Wobec powyższego, zdaniem organu, argumentacja strony dotycząca uszkodzenia sadzonek przez dzikie zwierzęta oraz niekorzystne warunki atmosferyczne pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania. Podsumowując Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż argumenty strony dotyczące powierzchni działki stwierdzonej w toku czynności kontrolnych, niezależnych od rolnika przyczyn słabej kondycji drzewek oraz zarzuty dotyczące raportu nr (...) pozostają bez wpływu na wynik postępowania. Ponadto, bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje również argument strony, zgodnie z którym na dzień wydania decyzji braki ilościowe i jakościowe zostały uzupełnione, gdyż podstawą wydania decyzji były ustalenia zawarte w raporcie z kontroli na miejscu. Organ odwoławczy podzielił zatem ustalenia organu I instancji oraz stwierdził, że postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej zostało przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik J. M. zarzucił zaskarżonej decyzji: a) obrazę prawa materialnego - przepisu § 35 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U.2009.33.262, ze zm.) w zw. z art. 47 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, poprzez jego niezastosowanie do stanu faktycznego ustalonego w sprawie, co doprowadziło do odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 z tytułu Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności); b) obrazę prawa materialnego - przepisu § 37 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U.2009.33.262, ze zm.), poprzez jego niezastosowanie do stanu faktycznego ustalonego w sprawie, co doprowadziło do sprzecznej z tym przepisem odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 z tytułu Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności); c) obrazę przepisów postępowania - przepisu art. 7 ustawy a dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 ze zm.), poprzez zaniechanie, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przejawiające się w odstąpieniu od przeprowadzenia z urzędu jakichkolwiek dowodów, w kierunku ustalenia wystąpienia, bądź nie siły wyższej, w rozumieniu § 35 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U.2009.33.262, ze zm.), przejawiającej się działalności dzikiej zwierzyny, powodującej zniszczenia drzewek na działce E, które spowodowały powstanie niezgodności w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego; d) obrazę przepisów postępowania - przepisu art. 9 ustawy a dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 ze zm.), poprzez zaniechanie, w uzasadnieniu skarżonej decyzji, dokładnego wyjaśnienia przyczyn przyjęcia, przez organy prowadzący postępowanie, braku wy stąpienia siły wyższej w rozumieniu § 35 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U.2009.33.262, ze zm.), przejawiającej się działalności dzikiej zwierzyny, powodującej zniszczenia drzewek na działce E, które spowodowały powstanie niezgodności w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego; e) obrazę prawa materialnego - przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U.2009.33.262, ze zm.), w związku z § 50 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. (Dz.U.2013.361, z późn. zm.), poprzez jego błędną wykładnię i odmowę przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 z tytułu Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności). W związku z podniesionymi zarzutami pełnomocnik strony wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości (stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a.) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnienia skargi podniesiono, iż w dniach 30 czerwca - 1 lipca 2014 r. gospodarstwo rolne skarżącego było kontrolowane przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. i w pozycji 4.1.12 protokołu kontroli stwierdzono, że ilość drzewek niespełniających minimalnych wymogów jakościowych wyniosła ok. 600 szt. Pomiędzy zatem ww. raportem kontroli a raportem kontroli (..) z dnia (...) ilość drzewek niespełniających wymogów wzrosła ponad czterokrotnie, co świadczy o nagłości i dużej skali zdarzenia. Zarówno z raportu kontroli z dnia 23 lipca 2014 r., jak i oświadczeń i dokumentów składanych w toku postępowania przez skarżącego wynika, zdaniem strony, że szkody powstały na skutek działania zwierzyny łownej, a zatem na skutek czynnika, który powinien zostać uznany przez organ jako siła wyższa, zwalniająca rolnika z negatywnych konsekwencji. Zdaniem strony skarżącej, organ zatem niesłusznie pominął pisma J. M. składane w trakcie kontroli tj. 22 lipca 2014 r., informujące o przyczynie uszkodzenia drzewek, które winny być uznane za powiadomienie, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Biorąc pod uwagę, iż o uszkodzeniu drzewek skarżący dowiedział się dopiero w trakcie kontroli inspektorów ARiMR, co potwierdza raport Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji S.A., zachowany został 10 dniowy termin do złożenia takiego powiadomienia, bowiem do zniszczeń na dużą skalę musiało dojść w okresie 2 - 14 lipca 2014 r. Pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji także obrazę prawa materialnego - przepisu § 37 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., poprzez jego niezastosowanie do stanu faktycznego ustalonego w sprawie, co doprowadziło do sprzecznej z tym przepisem odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 z tytułu Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności). Zgodnie ze wskazanym przepisem rolnicy realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie wariantu dziewiątego, wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, są obowiązani uzupełnić materiałem spełniającym wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego i utrzymywać tę obsadę. W przypadku uzupełnienia obsady drzew i krzewów zgodnie z ust. 1 pkt 1 płatność rolnośrodowiskowa nie podlega w 2009 r. zmniejszeniu z tytułu nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów. W aktach sprawy znajduję się pismo rolnika o uzupełnieniu w całości, powstałych w wyniku działania siły wyższej braków ilościowych i jakościowych. Nadto fakt ten wynika z dokumentów złożonych przy skardze. W ocenie strony skarżącej, wymierzenie zatem stronie sankcji za stwierdzoną nieprawidłowość, oznaczoną symbolem E7, stanowi przejaw rażącego naruszenia wskazanych przepisów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) r. nr (...), wydana w przedmiocie odmowy przyznania J. M. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.173 j.t.) – w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania zaskarżonej decyzji - ustawa ta określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich – "w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 1 - tj. w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), (...) oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia], lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej". W myśl art. 21 tej ustawy: "1. Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. 2. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; -przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.". Ponadto, stosownie do przepisów art. 31 tejże ustawy: "1. Czynności w ramach kontroli na miejscu oraz czynności w ramach wizytacji w miejscu, zwane dalej "czynnościami kontrolnymi", są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez organ agencji płatniczej lub przez właściwy organ podmiotu wdrażającego. [...]. 5. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności raport. 6. Raport podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany. [...]. 8. W przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport." W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 - wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a tej ustawy – ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009 r. (mającego w niniejszej sprawie zastosowanie z uwagi na rozpoczęcie przez skarżącego realizacji zobowiązania w roku 2010 i treść § 50 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013) - płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: "3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.". Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a tego rozporządzenia: "W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (tj. pakietu Rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli: a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, (...), - w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego." Zatem w przypadku pakietu 2, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których uprawiane są drzewa i krzewy z gatunków wymienianych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawnione drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego. Ponadto dla wariantu 2.9 określono w załączniku nr 3 dział II ust. 1 pkt 2 do tegoż rozporządzenia dodatkowe wymagania do wykonania na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczania uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa oraz do utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów – gdzie dla czereśni minimalna obsada wynosi 125 sztuk/ha, z dopuszczalną tolerancją 5%, co stanowi 119 sztuk/ha. Stosownie do § 27 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. W myśl ust. 2 tego paragrafu, wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia. Z tabeli stanowiącej ten załącznik wynika, że "prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie dbałości o stan fitosanitarny i ochronę gleby" skutkuje zastosowaniem 100% zmniejszenia płatności (we wszystkich wariantach). Ponadto, dla upraw sadowniczych i jagodowych "nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady)" również skutkuje zastosowaniem 100% zmniejszenia płatności. Odnosząc przytoczony stan prawny do prawidłowo – zdaniem sądu - ustalonego przez organy ARiMR stanu faktycznego sprawy, stwierdzić należy, że zasadnie w zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, z uwagi na stwierdzone podczas kontroli na miejscu nieprawidłowości, wskazane w raporcie z kontroli nr (...) z dnia 23 lipca 2014 r. Jak wynika z tego raportu, strona była obecna przy wykonywaniu czynności przez inspektorów terenowych, a dokonanych w toku kontroli ustaleń producent nie kwestionował, gdyż podpisał raport kontroli bez zastrzeżeń. Ustalenia te zostały szczegółowo udokumentowane, w tym materiałem fotograficznym. Do raportu załączone zostały przez skarżącego oświadczenia z dnia 22 lipca 2014 r. nr 1, 2 i 3, z których wyraźnie wynika, że nie zaprzecza on ustaleniom dokonanym przez inspektorów w trakcie kontroli, lecz wyjaśnia przyczyny powstania stwierdzonych nieprawidłowości. W czasie tej kontroli na działce rolnej E stwierdzono łącznie 5092 szt. drzewek z czego 2597 szt. spełniających wymogi oraz 2495 szt. niespełniających (306 suchych, oraz 2186 niespełniających wymogów)." Liczba stwierdzonych przez inspektorów drzew spełniających wymogi, o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia, wyniosła zatem 2597 szt. Biorąc więc pod uwagę, że ustalona zgodnie z zapisami załącznika nr 3 (część II pkt 1 ppkt 2 lit b) minimalna wymagana obsada drzew z uwzględnieniem 5 % tolerancji (119 szt./ha) dla stwierdzonej powierzchni działki (37,99 ha) wyniosła 4 521 szt. (119 szt./ha x 37,99 ha = 4 521 szt.), warunek utrzymywania minimalnej obsady drzew nie został zatem spełniony. W trakcie kontroli stwierdzono również, że powierzchnia działki zadeklarowana dla wariantu 2.9 na działce rolnej E wynosi 38,77 ha, natomiast w wyniku pomiarów ustalono powierzchnię działki na 37,99 ha. Zaznaczono również, że producent nie wykonywał na plantacji niezbędnych zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych, gdyż na części działki rolnej E (na powierzchni 16,93 ha) stwierdzono, że wieloletnie plantacje są trwale zachwaszczone. Opisane wyżej uchybienia w zakresie różnicy w powierzchni działki rolnej E pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną i stwierdzoną oraz co do niewykonywania zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ podstawą odmowy przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej za realizacje pakietu: rolnictwo ekologiczne, na działce rolnej E, na której stwierdzono nieprzestrzeganie wymogu, o którym mowa w części II pkt 1 ppkt 2 lit b załącznika nr 3 do rozporządzenia. Zgodnie bowiem z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów stosuje się pomniejszenie w wysokości 100 % płatności przysługującej do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowość. W przypadku stwierdzenia natomiast na działce rolnej kilku nieprawidłowości w ramach danego wariantu poszczególne % sankcji są sumowane. W przypadku, gdy suma tych sankcji przekroczy 100% jako % nieprawidłowości należy przyjąć wartość 100%. Zarzuty skargi odnoszące się do tej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która opisuje wskazane wyżej uchybienia w zakresie ustalonej powierzchni działki rolnej E oraz niewykonywania na tej działce zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych uznać należy zatem za pozostające bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W odniesieniu do nieprawidłowości stanowiącej podstawę do odmowy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, czyli nieprzestrzegania wymogu, o którym mowa w części II pkt 1 ppkt 2 lit b załącznika nr 3 do rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., główny zarzut skargi sprowadza się do pominięcia przez organy obu instancji pism J. M. składanych w trakcie kontroli tj. z dnia 22 lipca 2014 r., informujących o przyczynie uszkodzenia drzewek, które zdaniem strony winny być uznane za powiadomienie, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Z akt sprawy wynika, że w oświadczeniu nr 3 z dnia 22 lipca 2014 r., załączonym do raportu kontroli nr (...) z dnia 23 lipca 2014 r., J. M. wyjaśnił, iż "w rejonie występuje bardzo duża ilość dzikiej zwierzyny, takiej jak: jeleń, sarna i dzik. Zwierzyna ta zgryza, łamie i roguje młode pędy, co w konsekwencji prowadzi do usychania drzewek". Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, iż powyższego oświadczenia, nie można traktować jako zawiadomienia, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, chociażby z tego powodu, że złożone zostało w trakcie przeprowadzanej przez pracowników ARiMR kontroli, jako wyjaśnienia do raportu kontroli. Przed dokonaniem kontroli na miejscu skarżący nie informował natomiast organu o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych, bądź działaniu siły wyższej, które miałyby wpływ na realizację programu rolnośrodowiskowego. Zauważyć w tym miejscu należy, że przepisy rozporządzenia regulujące wysokość sankcji za nieprzestrzeganie wymogów nie różnicują sytuacji rolników, którzy dopuścili się nieprawidłowości celowo od sytuacji rolników, u których wystąpienie nieprawidłowości było wynikiem czynników od nich niezależnych. Załącznik nr 3 do rozporządzenia wyraźnie stanowi, iż w przypadku nieprzestrzegania wymogu minimalnej obsady drzew stosuje się sankcję w wysokości 100% należnej wnioskodawcy płatności, niezależnie od okoliczności, na skutek których nastąpiło niespełnienie tego wymogu. Okoliczności wyjątkowe, w przypadku których wystąpienia rolnik nie ponosi konsekwencji wynikających z niedotrzymania zobowiązań rolnośrodowiskowych wymienia art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006. Zgodnie ze wskazanym przepisem "Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza." Ponadto w myśl § 35 Rozporządzenia "Inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest: 1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania; 2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych na zanieczyszczenia związkami azotu lub zmiana tych programów. 3) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach o minimalnych normach - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8; 4) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolno- środowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów; 5) wystąpienie okoliczności określonych w § 5a - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5. 6) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7; 7) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7. 8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika." Ponadto, zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 "Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności." A zatem w sytuacji, gdy na skutek działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa we wskazanych powyżej przepisach, nie jest możliwa realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego, rolnik nie ponosi konsekwencji wynikających z niedotrzymania zobowiązania na obszarze objętym działaniem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnej pod warunkiem, że zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 w terminie 10 dni od dnia ustania działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych poinformuje na piśmie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu tychże okoliczności oraz przedstawi odpowiednie dowody. W niniejszej sprawie powyższe warunki nie zostały spełnione. J. M. nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mającej wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, w terminie 10 dni od dnia jej ustania. Nie można uznać, iż zgłaszając w treści oświadczenia z dnia 22 lipca 2014 roku zniszczenie sadzonek przez dziką zwierzynę, a zatem w toku kontroli na miejscu, w trakcie której stwierdzono nieprawidłowości, strona poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mającej wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, z zachowaniem wyznaczonego dla tej czynności terminu. Treść tego oświadczenia nie wskazuje, aby miała być to informacja, o której mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, a ponadto do oświadczenia nie zostały załączone odpowiednie dowody, które miałyby potwierdzać wystąpienie siły wyższej. Zgłoszenie zaistnienia przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w terminie, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006, jest jednym z warunków materialnoprawnych decydujących o braku podstaw do zwrotu otrzymanej pomocy. Złożenie w zakreślonym terminie ww. informacji decyduje o sytuacji materialnoprawnej producenta rolnego, a zatem termin ten ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Zaznaczyć również należy, że w myśl art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Za niezasadne uznać zatem należy argumenty skargi, iż w przypadku niezałączenia przez stronę do oświadczenia z dnia 22 lipca 2014 r. dowodów na okoliczność wystąpienia siły wyższej, organ winien uwzględnić w tym zakresie posiadane w aktach materiały, jak raport z kontroli, z którego wynika, iż kontrolujący przyjęli, że część drzewek uległa uszkodzeniu na skutek działania dzikiej zwierzyny. Wobec brzemienia powołanych przepisów zarzuty naruszenia art. 7 i art. 9 k.p.a., w których ustanowiono zasadę prawny obiektywnej i zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w postępowaniu, nie są zasadne. Podkreślić należy, że udział w programach dotyczących płatności rolnych jest fakultatywny, zaś skarżący od 2010 r. jest uczestnikiem programu rolnośrodowiskowego. Składając corocznie wnioski o przyznanie płatności z tego tytułu skarżący podpisuje oświadczenia i zobowiązania zamieszczone na formularzu wniosku (s. 4 formularza). Wśród tych oświadczeń jest m.in. oświadczenie o tym, że wnioskodawcy znane są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznania płatności (pkt 3), że ubiegając się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej jest świadomy konsekwencji niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz, że przestrzega na obszarze całego gospodarstwa rolnego podstawowych wymagań dotyczących programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013 (pkt 5 lit. b i d). Wnioskodawca podpisał jednocześnie zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami i przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności (pkt 1a i 3). Za niezasadny należy również uznać podniesiony w skardze argument, iż oświadczenie złożone przez J. M. w dniu 22 lipca 2014 r. powinno zostać potraktowane jako złożone w terminie, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, bowiem o fakcie uszkodzenia drzewek przez dziką zwierzynę skarżący dowiedział się dopiero w trakcie kontroli ARiMR w dniach 14 - 23 lipca 2014 r. Zdaniem strony skarżącej, powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w protokole kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie J. M. w dniach 30 czerwca - 1 lipca 2014 r. przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. W pozycji 4.1.12 protokołu kontroli tej instytucji stwierdzono bowiem, że ilość drzewek niespełniających minimalnych wymogów jakościowych wyniosła ok. 600 szt. Pomiędzy zatem ww. protokołem kontroli a raportem kontroli (...) z dnia 23 lipca 2014 r. ilość drzewek niespełniających wymogów wzrosła ponad czterokrotnie, co świadczy, zdaniem strony, o nagłości oraz dużej skali zdarzenia i uzasadnia tezę, iż drzewka zostały zniszczone przez zwierzynę w okresie między 1 a 14 lipca 2014 r. Podkreślić należy, że z protokołu kontroli Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji S.A. (k. 61 - 75 akt sądowych) wynika, iż "na obszarze ok. 4,00 ha stwierdzono występowanie uszkodzonych przez zwierzynę łowną i choroby grzybowe sadzonek czereśni. Część z nich nie spełnia minimalnych wymogów jakościowych, dotyczących materiału szkółkarskiego". Z protokołu tego nie wynika zatem, jaka ilość drzewek została przez kontrolujących oceniona oraz że faktycznie 600 sztuk drzewek uznanych zostało za niespełniające wymogów. Przyjmując nawet, tak jak twierdzi strona skarżąca, iż do dnia 14 lipca 2014 r. J. M. nie widział o fakcie uszkodzenia na działce rolnej E przez dziką zwierzynę 2189 szt. drzewek, gdyż posiadał jedynie wiedzę o 600 szt. drzewek niespełniających wymogów, opisanych w protokole kontroli Centrum Badań i Certyfikacji S.A., to biorąc pod uwagę, że na działce znajdowało się 5092 szt. drzewek, a 600 z nich w dniu 1 lipca 2014 r. nie spełniało wymagań określonych w § 9 ust 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., to już w tej dacie na działce skarżącego nie było minimalnej, wymaganej przez przepisy obsady drzewek w ilości 119 szt./ha (w przypadku czereśni z uwzględnieniem granicy błędu do 5%). Minimalna obsada drzewek na działce skarżącego wynosi bowiem 4521 szt. drzewek, a na dzień 1 lipca 2014 r. - zgodnie z argumentacją skargi - było 4492 szt., co oznacza, że najpóźniej po otrzymaniu protokołu kontroli Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji S.A. skarżący winien był złożyć w terminie 10 dni zawiadomienie o wystąpieniu ewentualnej siły wyższej, czego nie uczynił. Trzeba również podkreślić, iż w odwołaniu od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia 24 lutego 2015 r. skarżący nie podnosił okoliczności, iż o fakcie uszkodzenia przez dziką zwierzynę ok. 2000 szt. drzewek dowiedział się dopiero w czasie kontroli ARiMR w dniach 14 - 23 lipca 2014 r. oraz że jego oświadczenie z dnia 22 lipca 2014 r. organ winien traktować jako zgłoszenie zaistnienia przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w terminie, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006. Argumenty te zgłoszone zostały dopiero przez pełnomocnika strony w skardze do sądu. Nie można zatem czynić organowi zarzutu, iż w tym zakresie uzasadnienie decyzji nie jest wyczerpujące. Bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje również argument strony skarżącej, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji braki ilościowe i jakościowe drzewek zostały uzupełnione, gdyż podstawą wydania decyzji były ustalenia zawarte w raporcie z kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniach 14 - 23 lipca 2014 r. Sąd nie zgodził się także z zarzutem skargi, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego - przepisu § 37 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., poprzez jego niezastosowanie do stanu faktycznego ustalonego w sprawie co doprowadziło do sprzecznej z tym przepisem odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 z tytułu Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), w sytuacji, gdy skarżący uzupełnił w całości powstałe w wyniku działania siły wyższej braki ilościowe i jakościowe drzewek. Treść § 37 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż rolnicy realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 44, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, są obowiązani: 1) uzupełnić materiałem spełniającym wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych i krzewów owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, obsadę drzew i krzewów do wysokości minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w załączniku nr 8 do rozporządzenia i utrzymywać tę obsadę, 2) złożyć do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o utrzymywaniu minimalnej obsady drzew i krzewów, określonej w załączniku nr 8 do rozporządzenia - w terminie do dnia 15 listopada 2009 r. Stosownie do ust. 2 tego przepisu, w przypadku uzupełnienia obsady drzew i krzewów zgodnie z ust. 1 pkt 1 płatność rolnośrodowiskowa nie podlega w 2009 r. zmniejszeniu z tytułu nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów. W przypadku niezłożenia w terminie oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, kierownik biura powiatowego Agencji wzywa rolnika do złożenia tego oświadczenia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania (§ 37 ust. 3). W przypadku natomiast niezłożenia w terminie określonym w ust. 3 oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, kierownik biura powiatowego Agencji dokonuje zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej z tytułu nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów (§ 37 ust. 4). Przepis powyższy nie ma zastosowania do skarżącego, bowiem odnosi sie do rolników, realizujących w dniu wejścia w życie rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 34, poz. 200), które ustalało inną minimalną obsadę drzewek na działkach rolnych. Skarżący realizuje tymczasem zobowiązane rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013. Ponadto, cytowany przepis stanowi, iż pod pewnymi warunkami płatność rolnośrodowiskowa w roku 2009 nie podlega zmniejszeniu z tytułu nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów. Regulacja powyższa nie odnosi się natomiast do roku 2014. Reasumując, w ocenie sądu w niniejszej sprawie organ nie naruszył zasad postępowania określonych w przepisach ustawy o płatnościach oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrzony został w sposób wyczerpujący cały zgromadzony materiał dowodowy, a do poszczególnych dowodów organ we właściwy sposób odniósł się w zaskarżonej decyzji. Inna ocena wyjaśnień skarżącego dokonana przez organ nie oznacza ich pominięcia. Organ w motywach zaskarżonej decyzji szczegółowo i logicznie przedstawił przesłanki, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśnił również podstawę prawną decyzji. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. B.K.