III SA/Łd 1072/16
PostanowienieWSA w Łodzi2017-02-24
Skład orzekający: Starszy referendarz sądowy Leszek Foryś
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym (ustanowienie adwokata) i całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych), gdy jej dochody i majątek, mimo pewnych obciążeń finansowych, pozwalają na pokrycie kosztów sądowych, ale nie na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika?Ratio decidendi
Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, wymagającą ścisłej interpretacji. Osoba fizyczna może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, a jednocześnie nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Jednakże, jeśli dochody i majątek, mimo pewnych wydatków, pozwalają na pokrycie kosztów sądowych, wniosek o zwolnienie od tych kosztów podlega oddaleniu.Stan faktyczny
Skarżący W.Ś. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych) i częściowym (ustanowienie adwokata) w sprawie ze skargi na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczącą nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Skarżący przedstawił swoje dochody (renta, emerytura żony), majątek (nieruchomość rolna) oraz znaczące wydatki (opłaty mieszkaniowe, leczenie, kredyt). Referendarz sądowy uznał, że dochody skarżącego pozwalają na ustanowienie adwokata, ale nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż skarżący uiścił już wpis od skargi i pozostała kwota jest wystarczająca na pokrycie dalszych kosztów postępowania.Rozstrzygnięcie
Przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 lutego 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W.Ś. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W.Ś. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia 1/ przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata 2/ oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. lf
III SA/Łd 1072/16
Uzasadnienie
W.Ś. zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.
Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Na dochód rodziny składa się renta skarżącego w wysokości 595 zł oraz emerytura żony skarżącego w wysokości 1850 zł. Skarżący mieszka u córki, posiada nieruchomość rolną o powierzchni 3,16 ha, w tym 1,18 ha lasu. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że wskutek choroby nie jest w stanie samodzielnie prowadzić sprawy, dlatego stara się o ustanowienie pełnomocnika. Wskazał na swoje bieżące wydatki: roczne opłaty mieszkaniowe – opał 4000 zł, prąd i woda 3500 zł, ubezpieczenia domu i osobiste 1600 zł, wydatki na leczenie (sam leczy się na prostatę, a żona przebyła udar) – 5000 zł; wskazał także na kredyt w wysokości 81 000 zł. Skarżący oświadczył również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Z treści art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W rozpoznawanej sprawie kwestią wymagającą rozważenia jest prawo skarżącego do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Biorąc zaś pod uwagę informacje przedstawione przez wnioskodawcę należy stwierdzić, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wykazane dochody nie pozwalają bowiem na wynajęcie we własnym zakresie profesjonalnego doradcy. Tym niemniej, w ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, by uiszczenie kosztów sądowych mogło spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego żony. W ocenie referendarza sądowego łączna deklarowana wysokość otrzymywanych świadczeń, tj. około 2450 zł, daje podstawy do stwierdzenia, że strona jest w stanie uiścić koszty sądowe wymagane w postępowaniu sądowym. Tym bardziej, że skarżący uiścił już wpis sądowy od skargi w wysokości 250 zł, zaksięgowany w dniu 5 stycznia 2017 r. pod poz. 59. Zatem na obecnym etapie postępowania skarżący może ewentualnie ponieść koszty opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wyroku (w przypadku oddalenia skargi) w kwocie 100 zł, a następnie ewentualnie złożyć skargę kasacyjną, od której wpis wynosiłby 125 zł. Z przedstawionego wyliczenia wydatków wynika, że po opłaceniu miesięcznych rachunków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz zakupem leków, rodzinie pozostaje do dyspozycji kwota wystarczająca na pokrycie przedstawionych kosztów sądowych.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
lf
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło