III SA/Łd 1075/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w Wydziale III w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 5 grudnia 2017 r. w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r., III SA/Łd 1075/16 starszy referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego. W wyniku rozpoznania sprzeciwu skarżącej od w/w postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem dnia 3 marca 2017 r, III SA/Łd 1075/16 zmienił postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2017 r. w ten sposób, że przyznał M. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Następnie wyrokiem z dnia 5 października 2017 r., III SA/Łd 1075/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. S.. Wnioskiem z dnia 20 listopada 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca po raz kolejny wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie rzecznika patentowego. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017 r., III SA/Łd 1075/16 starszy referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wydane orzeczenie, co do umorzenia postępowania w zakresie dotyczącym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazał, iż na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 marca 2017 r., III SA/Łd 1075/16 skarżąca została już zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, a tym samym koniecznym było umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w tym zakresie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Natomiast, co do zasadności ustanowienia pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy wskazał, iż przedstawione przez skarżącą okoliczności pozwalają uznać, iż strona nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Niemniej jednak z uwagi na przedmiot zaskarżonego postanowienia, jaki zakres świadczenia pomocy prawnej przez rzecznika patentowego, referendarz sądowy postanowił ustanowić dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. Nie zgadzając się z wydanym postanowieniem skarżąca w dniu 18 grudnia 2017 r. wniosła sprzeciw, w którym zakwestionowała prawidłowość ustanowienia pełnomocnika w osobie adwokata. Wskazała, iż przedmiot zaskarżonego do sądu postanowienia, wymaga i uzasadnia ustanowienia pełnomocnika w osobie rzecznika patentowego, o co wnosiła we wniosku z dnia 20 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - dalej: p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania. Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Przypomnieć także należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego, co do zasadności przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz, co do konieczności umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika bowiem ze złożonego przez stronę skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartym w urzędowym formularzu PPF, skarżąca przebywa aktualnie w Areszcie Śledczym w Lesznie i nie osiąga żadnych dochodów, poza otrzymywanymi co miesiąc paczkami wartościowymi zawierającymi ubrania, książki, żywność, środki higieniczne, których wartość określiła na około 500 zł. Ponadto skarżąca nie posiada oszczędności, czy też innych przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Powyższe w ocenie Sądu czyni zasadnym uznanie, że strona nie dysponuje jakimikolwiek środkami pieniężnymi, które pozwalałyby jej na pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Referendarz sądowy prawidłowo ocenił i uzasadnił także swoje rozstrzygnięcie, gdy chodzi o ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata. Żądanie skarżącej aby jej pełnomocnikiem z urzędu był doradca podatkowy nie znajduje żadnego uzasadnienia biorąc pod uwagę przedmiot sprawy, w której ustanowiony jest pełnomocnik z urzędu. W tym zakresie należy podzielić w całości argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Za prawidłowe Sąd uznał także zaskarżone postanowienie w części w jakiej umarza ono postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Skoro skarżąca, na mocy prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 marca 2017 r., III SA/Łd 1075/16 została zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Tym samym postępowanie sądowe z wniosku skarżącej z dnia 20 listopada 2017 r. w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu, na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. E.C.