III SA/Łd 1092/21

Dnia 26 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Asesor WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.M. na Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w przedmiocie odszkodowania za nieuzasadnione zwolnienie ze służby postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 27 sierpnia 2020 r. W.M. wniósł do Sądu Rejonowego [...] w Ł. pozew o zapłatę 50.000 zł odszkodowania za nieuzasadnione nieprzedstawienie propozycji dalszej służby lub pracy w trybie ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 16 listopada 2016 r., wygaszenie służby wbrew jego woli i zablokowanie prawa do otrzymywania korzystnej emerytury "policyjnej", niewypłacenie nagrody jubileuszowej za 45-lecie służby, a także za dyskryminację ze względu na wiek. W uzasadnieniu pozwu W.M. wskazał, że pełnił służbę w Służbie Celnej od 1 sierpnia 1992 r., a od 1 marca 2017 r. stał się funkcjonariuszem Służby Celno-Skarbowej w związku z wejściem w życie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, przy czym wbrew zapisom ustawy nie otrzymał propozycji pracy ani służby, co stanowiło ewidentną dyskryminację jego osoby. Ponadto skarżący podkreślił, że na wysokość żądania pozwu wpływa fakt niewypłacenia mu nagrody jubileuszowej za 45-lecie służby oraz zamknięcie mu możliwości do otrzymania prawa do emerytury "policyjnej" poprzez niczym nieuzasadnione uniemożliwienie kontynuacji służby. W odpowiedzi na pozew Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokiem z 26 lutego 2021 r. Sąd Rejonowy [...] w Ł. przekazał roszczenie o odszkodowanie za nieuzasadnione nieprzedstawienie propozycji dalszej służby lub pracy do rozpoznania i rozstrzygnięcia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie. W ocenie Sądu kwestia ustalenia drogi sądowej w zakresie roszczenia o odszkodowanie przesądzona została przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 1 lipca 2019 r. sygn. I OPS 1/19. Z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie w wyniku nieprzedstawienia powodowi żadnej propozycji zatrudnienia nie doszło do przekształcenia jego dotychczasowego stosunku służby w stosunek pracy, nie została spełniona przesłanka warunkująca dochodzenie przez powoda swoich praw przed sądem powszechnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Zaznaczyć trzeba, że art. 58 § 4 p.p.s.a. nakłada na sąd administracyjny obowiązek przyjęcia sprawy, w której sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, nie nakłada natomiast obowiązku jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednostkowe uznanie się przez sąd powszechny niewłaściwym nie jest bowiem równoznaczne z tym, że właściwy będzie sąd administracyjny. Takie przekazanie nie może stwarzać dla sądu administracyjnego uprawnienia prawnokształtującego poprzez kreowanie nowej właściwości, w sytuacji, gdy ten pomimo przekazania sprawy pozostaje nadal niewłaściwy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2010 r., II FSK 67/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Złożona w niniejszej sprawie skarga dotyczy zasądzenia odszkodowania za nieuzasadnione zwolnienie ze służby i nieprzedstawienie propozycji dalszej służby lub pracy w trybie ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 16 listopada 2016 r. Oceny więc wymaga, czy tak określony przedmiot zaskarżenia mieści w kognicji sądów administracyjnych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że na mocy ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947 z późn. zm., dalej: ustawa o KAS) i ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z poz. 1948, dalej p.w.KAS), doszło do połączenia organów celnych, skarbowych oraz kontroli skarbowej w jedną strukturę organizacyjną tj. Krajową Administrację Skarbową. W związku z wprowadzanymi zmianami organizacyjnymi ustawodawca wprowadził rozwiązania prawne celem jednolitego przeprowadzenia zmian kadrowych. Stosownie do art. 165 ust. 7 p.w. KAS Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektor izby administracji skarbowej oraz dyrektor Krajowej Szkoły Skarbowości składają odpowiednio pracownikom oraz funkcjonariuszom, w terminie do dnia 31 maja 2017 r., pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, która uwzględnia posiadane kwalifikacje i przebieg dotychczasowej pracy lub służby, a także dotychczasowe miejsce zamieszkania. W myśl art. 171 ust. 1 p.w. KAS w przypadku przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, z dniem określonym w propozycji, dotychczasowy: 1) stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony albo określony, 2) stosunek służby w służbie przygotowawczej albo stałej - przekształca się odpowiednio w stosunek pracy albo służby w Służbie Celno-Skarbowej, odpowiednio na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony albo określony, mianowania do służby przygotowawczej albo służby stałej. Zgodnie z art. 170 ust. 1 p.w. KAS stosunki pracy osób zatrudnionych w jednostkach KAS oraz stosunki służbowe osób pełniących służbę w jednostkach KAS, wygasają: 1) z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te w terminie do dnia 31 maja 2017 r., nie otrzymają pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby; 2) po upływie 3 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik albo funkcjonariusz złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, jednak nie później niż dnia 31 sierpnia 2017 r. Z powyżej wskazanych norm wynika uprawnienie właściwego organu do złożenia pracownikom oraz funkcjonariuszom organów celnych, skarbowych oraz kontroli skarbowej w zakreślonym terminie propozycji zatrudnienia lub służby na nowych warunkach. Zgodnie z art. 165 ust. 7 w zw. z art. 170 ust. 2 p.w. KAS pisemna propozycja określająca nowe warunki zatrudnienia stanowi ofertę zawarcia stosunku pracy na podstawie umowy o pracę. Jednakże, aby ten skutek nastąpił konieczne jest przyjęcie przez funkcjonariusza złożonej mu oferty. Umowa taka zostaje zawarta tylko w sytuacji, gdy funkcjonariusz przyjmie propozycję. Jednocześnie ustawodawca pozostawił uznaniu organu rozstrzygnięcie, czy tego rodzaju propozycja zostanie danemu podmiotowi przedstawiona i jaka to będzie propozycja (zatrudnienia, czy służby). W wyniku niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia lub w przypadku niezaakceptowania przez niego propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby w określonym przez prawo terminie (zgodnie z art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 p.w. KAS) dochodzi do wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza, które traktuje się jak zwolnienie ze służby. Jak podkreślił NSA w uchwale z 1 lipca 2019 r. sygn. akt I OPS 1/19, jeżeli dotychczasowy funkcjonariusz odmówi przyjęcia propozycji zatrudnienia w określonym przez prawo terminie, to będzie mu przysługiwało prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 170 ust. 3 p.w. KAS). Jeżeli zaś w wyniku przyjęcia złożonej mu propozycji zatrudnienia dojdzie do przekształcenia dotychczasowego stosunku służby w służbie przygotowawczej albo stałej w stosunek pracy, to będzie on mógł dochodzić swych praw przed sądem powszechnym. W niniejszej sprawie kognicja sądu nie obejmuje kwestii braku przedstawienia skarżącemu propozycji dalszej służby lub pracy w trybie p.w. KAS, lecz jedynie żądanie odszkodowania z tego tytułu. Strona nie kwestionuje zatem żadnego aktu administracyjnego, spośród wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., który podlegałaby kontroli sądowoadministracyjnej. W szczególności skarga strony nie dotyczy żadnego z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 276 ustawy o KAS, objętych kognicją sądów administracyjnych. Przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja właściwości sądów w zakresie spraw związanych ze stosunkiem służbowym funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej wyklucza właściwość sądów administracyjnych do rozpoznawania spraw innych niż wyliczone enumeratywnie w art. 276 ust. 1-3 ustawy o KAS, tj. takich, w których wydano decyzję o przeniesieniu, powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesieniu na niższe stanowisko, przeniesieniu na inne lub równorzędne stanowisko służbowe w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS, określeniu warunków pełnienia służby w związku ze zniesieniem jednostki organizacyjnej KAS bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych. Wyjątek wynika również z art. 276 ust. 2, 3 i 6 ustawy o KAS odnośnie decyzji o zwolnieniu ze służby - poddanej także kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 277 ustawy o KAS spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 276 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Wobec powyższego, skoro przedmiotem skargi w niniejszej sprawie nie jest akt z zakresu administracji publicznej, który podlegałby kognicji sądu administracyjnego, ani też żadne przepisy szczególne nie przewidują kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących odszkodowania za nieuzasadnione nieprzedstawienie propozycji dalszej służby lub pracy w trybie p.w. KAS, to skargę w niniejszej sprawie w myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało odrzucić jako niedopuszczalną. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. bg