III SA/Łd 111/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015 na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: odmówić A. Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. A. Ż. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...]z dnia [...] r., nr [...] wydaną w przedmiocie wymeldowania go z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. L. w Ł. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 stycznia 2015 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. W odpowiedzi na powyższe wnioskiem z dnia 3 lutego 2015 r. skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku strona załączyła wypełniony formularz PPF. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i rocznym synem. Rodzina mieszka w wynajętym mieszkaniu. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2800 zł, a jego żona wynagrodzenie za pracę w kwocie 2000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że koszt wynajęcia mieszkania to 1200 zł, zmuszony też jest kupować leki i specjalistyczne mleko dziecku, które urodziło się jako wcześniak – koszt tych wydatków skarżący określił na 1000 zł. Dodał także, że ponosi duże koszty dojazdu do pracy. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 111/15 referendarz sądowy odmówił A. Ż. przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem podniósł, że jest ono krzywdzące. W jego ocenie nie wzięto pod uwagę, że wskutek wymeldowania utraci pracę oraz uzyskiwane dochody. Ponadto z uwagi na fakt, że sprawę o wymeldowanie założył nie on, a jego dziadek, to powinien zostać zwolniony od opłat sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) -dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowienie, co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia strona może wnieść środek odwoławczy określony w art. 259 p.p.s.a. W przypadku wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, wobec wniesienia przez skarżącego sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 lutego 2015 r. utraciło moc, w takiej sytuacji Sąd rozpatrzył wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 3 lutego 2015 r. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy prawa pomocy trzeba również pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Dlatego też przyznanie prawa pomocy sprowadzać winno się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Analiza przedstawionych przez skarżącego informacji, zawartych w składanym urzędowym formularzu, daje podstawy do stwierdzenia, iż wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. Jak wynika bowiem ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym łączna wysokość dochodów osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego skarżącego kształtuje się na poziomie ok. 4800 zł (co daje kwotę 1600 zł, w przeliczeniu na osobę w rodzinie). Zdaniem Sądu, zestawienie wysokość osiąganych miesięcznych dochodów w gospodarstwie domowym skarżącego (z uwzględnieniem wydatków, na które powołał się wnioskodawca) z wysokością wpisu sądowego w niniejszej sprawie, wynoszącego 100 zł, pozwala na uznanie, że uiszczenie tego wpisu jest możliwe bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania skarżącego i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Również ewentualne, przyszłe koszty sądowe (100 zł opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem, w sytuacji oddalenia skargi, a także 100 zł wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej), byłyby rozłożone w czasie, co niewątpliwie pozytywnie wpływa na możliwość ich uiszczenia. Sąd odnosząc się do argumentacji skarżącego, zawartej w uzasadnieniu wniesionego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, stwierdził, iż okoliczność ewentualnej utraty pracy z powodu wymeldowania pozostaje bez wpływy na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów sądowych. Kwestia ta nie jest bowiem brana pod uwagę przy ocenie przez Sąd wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Ponadto jest to okoliczność hipotetyczna, przyszła. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy bierze natomiast pod uwagę stan faktyczny na dzień rozpoznawania wniosku. Bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie pozostaje także fakt, że wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania skarżącego nastąpiło na wniosek dziadka wnioskodawcy. Inicjatorem postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem skarżący, który na podstawie art. 199 i art. 230 § 1 p.p.s.a. jest zobowiązany do ponoszenia kosztów tego postępowania. Reasumując, w ocenie Sądu, w świetle powyższych ustaleń, stwierdzić należy, iż wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1, art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. e.o.