III SA/Łd 114/20

Dnia 3 kwietnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska(spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 kwietnia 2020 roku sprawy ze skargi O. W. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł. na podstawie art. 135k ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 161 ze zm.) odmówił przyjęcia odwołania od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...], nr [...] wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko asp. O.W. – asystentowi Wydziału Dochodzeniowo – Śledczego I Komisariatu Policji Komendy Miejskiej w Ł. ze względu na to, że zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Komendant Miejski Policji w Ł. wszczął przeciwko asp. O.W. postępowanie dyscyplinarne. Orzeczeniem z dnia [...] nr [...] Komendant Miejski Policji w Ł. uznał asp. O.W. winną zarzucanego jej czynu i wymierzył karę nagany. Rozstrzygnięcie zostało doręczone obwinionej w dniu 26 września 2019 roku (k nr 142), oraz obrońcy nadkom. R.D. w dniu 8 października 2019 r. (k nr 159). W dniu 7 października 2019 r. do Komendanta Miejskiego Policji w Ł. wpłynęło odwołanie O.W. od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] sporządzone przez nowego pełnomocnika - adw. M.S. wraz z upoważnieniem do obrony. Pismem z dnia 8 października 2019 r. Komendant Miejski Policji w Ł. wezwał O.W. stosownie do treści art. 135f ust. 3 i ust. 6 ustawy o Policji do usunięcia w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma braku formalnego poprzez wskazanie jednego obrońcy, który w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym będzie działał w jej imieniu. Organ wskazał, że zgodnie z art 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji, obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, adwokat albo radca prawny. Wykładnia gramatyczna tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że obwiniony może mieć w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym tylko jednego obrońcę. W piśmie z dnia 21 października 2019 r., stanowiącym odpowiedź na powyższe wezwanie strona wskazała, że literalne brzmienie art. 135 f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji nie wyklucza uprawnienia obwinionego do ustanowienia dwóch obrońców, z których jeden będzie policjantem, a drugi adwokatem albo radcą prawnym. W piśmie z dnia 25 października 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. poinformował O.W., że w dniu 7 października 2019 r. do Komendanta Miejskiego Policji w Ł. wpłynęło odwołanie od orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] sporządzone przez adw. M.S. wraz z załączonym upoważnieniem do obrony. Natomiast w dniu 30 lipca 2019 r. w toku przesłuchania w charakterze obwinionej skarżąca ustanowiła swoim obrońcą nadkom. R.D. (k nr 78). Organ wyjaśnił, że w aktach postępowania dyscyplinarnego brak jest oświadczenia o zmianie zakresu udzielonego pełnomocnictwa nadkom. R.D. lub jego cofnięciu. Do uzupełnienia ww. braku formalnego strona została wezwana pismem z dnia 8 października 2019 r. Analizując odpowiedź na powyższe wezwanie organ wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, adwokat albo radca prawny. Wykładnia gramatyczna tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości, bowiem jest w nim mowa o obrońcy (w liczbie pojedynczej), a nie o obrońcach (w liczbie mnogiej). Ponadto gdyby racjonalny ustawodawca chciał, aby obwiniony w trakcie postępowania dyscyplinarnego miał więcej, aniżeli jednego obrońcę, to skonstruowałby ten przepis jak np. art. 77 k.p.k. W związku z powyższym wyższy przełożony dyscyplinarny skonstatował, ze obrońcą skarżącej pozostaje nadkom. R.D. Jednocześnie wezwał ponownie O.W. do złożenia w terminie 3 dni od daty otrzymania niniejszego pisma, stanowiska w przedmiotowej sprawie wskazując, że w obecnym stanie sprawy odwołanie od orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] zostało złożone przez osobę nieuprawnioną i w tym zakresie wyższy przełożony dyscyplinarny uprawniony będzie do wydania stosownego rozstrzygnięcia. O.W. nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł. odmówił przyjęcia odwołania od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...], nr [...] wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko asp. O.W. ze względu na to, że zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji, w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, adwokat lub radca prawny. Stosownie zaś do treści art. 135f ust. 3 ustawy, ustanowienie obrońcy uprawnia go do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń. O zmianie zakresu pełnomocnictwa uprawniającego do działania w postepowaniu dyscyplinarnym lub o jego cofnięciu obwiniony niezwłocznie zawiadamia obrońcę oraz rzecznika dyscyplinarnego. W myśl 135k ust. 3 ustawy o Policji, wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. podkreślił, że w trakcie przesłuchania w charakterze obwinionej O.W. korzystając z przysługującego jej prawa, wyznaczyła do obrony policjanta - nadkom. R.D., który złożył oświadczenie o podjęciu się obrony. Złożone pełnomocnictwo nie zawierało ograniczeń, co zgodnie z art. 135f ust. 3 zd. 1 ustawy o Policji, daje obrońcy prawo do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie wyłączając czynności po uprawomocnienia się orzeczenia. Zgodnie z art. 135f ust. 3 zd. 2, ustawy, zmiana dotychczasowego obrońcy lub ograniczenie jego zakresu pełnomocnictw wymaga powiadomienia o tym fakcie przez obwinioną. O zajęcie stanowiska w tym przedmiocie występowały organy obu instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z literalnym brzmieniem art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji, w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, adwokat albo radca prawny. Wykładnia gramatyczna tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości, bowiem jest w nim mowa o obrońcy (w liczbie pojedynczej), a nie o obrońcach (w liczbie mnogiej). Ponadto gdyby racjonalny ustawodawca chciał, aby obwiniony w trakcie postępowania dyscyplinarnego miał więcej, aniżeli jednego obrońcę, to skonstruowałby ten przepis jak np. w art. 77 k.p.k., w którym jest mowa, iż oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców. Reasumując organ stwierdził, że adw. M.S., który złożył odwołanie od orzeczenia wydanego w I instancji wraz z upoważnieniem obwinionej do jej obrony, przy jednoczesnym braku ograniczenia lub cofnięcia pełnomocnictwa do obrony nadkom. R.D., w świetle przytoczonych przepisów jest osobą nieuprawnioną do wniesienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącej zarzucając naruszenie art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na zanegowaniu prawa obwinionej do posiadania w toku postepowania dyscyplinarnego obrońcy będącego policjantem oraz drugiego obrońcy będącego adwokatem lub radcą prawnym co w sposób rażący narusza formalne prawo do obrony obwinionej do posiadania obrońcy na każdym stadium postępowania penalnego, który posiadałby niezbędną widzę prawniczą oraz doświadczenie związane z wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Niniejsza skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie bowiem do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł., wydane w trybie art. 135k ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji. Wskazać należy, że postępowanie dyscyplinarne policjantów jest szczególnego rodzaju postępowaniem. Nie jest to indywidualna sprawa administracyjna rozpatrywana w formie decyzji administracyjnej. Ustawodawca zdecydował się bowiem na kompleksowe uregulowanie kwestii odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów w Rozdziale 10 w/w ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji, w którym to oprócz materialnoprawnych regulacji zawarł także regulacje procesowe. Właściwość sądu administracyjnego do kontroli orzeczeń wydanych w postępowaniu dyscyplinarnym w stosunku do funkcjonariuszy Policji wynika z przepisu art. 3 § 3 p.p.s.a. oraz art. 138 ww. ustawy o Policji. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] narusza przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., co powoduje, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie została uwzględniona. Niesporne jest w sprawie, że w wyniku przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego, Komendant Miejski Policji w Ł. orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] - wydanym na podstawie art. 135 j ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, orzekł o uznaniu skarżącej O.W. winnej popełnienia zarzucanego jej czynu i wymierzył jej karę dyscyplinarną nagany. Z akt sprawy niewątpliwie także wynika, że skarżąca w toku postępowania dyscyplinarnego korzystała z pomocy ustanowionego obrońcy w osobie funkcjonariusza nadkom. R.D. Zgodnie z treścią art. 135f ust. 6 w/w ustawy o Policji, orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Niewątpliwe jest w sprawie, że opisane wyżej orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] doręczone zostało tak skarżącej , jak i jej obrońcy R.D. Orzeczenie powyższe zawierało pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania. Ze znajdujących się w aktach sprawy potwierdzeń odbioru wynika, że doręczenie skarżącej przedmiotowego orzeczenia miało miejsce w dniu 26 września 2019 r., natomiast obrońcy skarżącej funkcjonariuszowi nadkom. R.D. orzeczenie to doręczone zostało w dniu 8 października 2019 r. Odwołanie od opisanego wyżej orzeczenia sporządzone zostało przez obrońcę skarżącej w osobie adwokata M.S. ustanowionego przez skarżącą, mocą pełnomocnictwa udzielonego w dniu 3 października 2019 r., i wysłane z zachowaniem 7-dniowego terminu, przesyłką poleconą w dniu 3 października 2019 r. (data stempla pocztowego). Organ odwoławczy opierając się na powyższych ustaleniach, wydając zaskarżone postanowienie odmawiające przyjęcia w/w odwołania, stwierdził, że odwołanie skarżącej zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się więc do odpowiedzi na pytanie, czy w świetle art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji, obwiniony funkcjonariusz ma prawo do ustanowienia tylko jednego obrońcy spośród osób wymienionych w tym przepisie. Zgodnie z art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji, w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, adwokat lub radca prawny. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji treść powyższego przepisu nie budzi wątpliwości, że w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony może być reprezentowany tylko przez jedną osobę spośród wymienionych w cytowanym przepisie. W uzasadnieniu postanowienia organ powołując się na art. 135f ust. 3 ustawy, stwierdził również, że ustanowienie obrońcy uprawnia go do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń. O zmianie zakresu pełnomocnictwa uprawniającego do działania w postepowaniu dyscyplinarnym lub o jego cofnięciu obwiniony niezwłocznie zawiadamia obrońcę oraz rzecznika dyscyplinarnego. W myśl 135k ust. 3 ustawy o Policji, wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Reasumując organ stwierdził, że adw. M.S., który złożył odwołanie od orzeczenia wydanego w I instancji wraz z upoważnieniem obwinionej do jej obrony, przy jednoczesnym braku ograniczenia lub cofnięcia pełnomocnictwa do obrony nadkom. R.D., w świetle przytoczonych przepisów jest osobą nieuprawnioną do wniesienia odwołania. Sąd nie podziela zajętego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. stanowiska. W tym miejscu godzi się przypomnieć, że art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji, zgodnie z którym w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, adwokat lub radca prawny, został dodany przez art. 1 ustawy z dnia 28 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 86, poz. 521) w związku z uznaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt [...] (Dz. U. z 2007 r. Nr 57, poz. 390) , art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji za niezgodny z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i utratą jego mocy obowiązującej z dniem 2 kwietnia 2007 r. W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny podał, że Konstytucja RP określa podstawowe zasady odpowiedzialności karnej, w tym prawo do obrony, o którym mówi art. 42 ust. 2. Zgodnie z tym przepisem, każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu. Jednocześnie wskazać należy, iż Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lutego 2004 r. sygn. SK 39/02 stwierdził, że konstytucyjne prawo do obrony należy rozumieć szeroko, jest ono bowiem nie tylko fundamentalną zasadą procesu karnego, ale też elementarnym standardem demokratycznego państwa prawnego. Prawo to przysługuje każdemu od chwili wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego (w praktyce od chwili przedstawienia zarzutów) aż do wydania prawomocnego wyroku, obejmuje również etap postępowania wykonawczego. Prawo do obrony w procesie karnym ma wymiar materialny i formalny. Obrona materialna to możność bronienia przez oskarżonego jego interesów osobiście (np. możność odmowy składania wyjaśnień, prawo wglądu w akta i składania wniosków dowodowych). Obrona formalna to prawo do korzystania z pomocy obrońcy z wyboru lub z urzędu. Obrońca jest pełnomocnikiem oskarżonego, jego procesowym przedstawicielem, a jego głównym zadaniem jest ochrona oskarżonego w taki sposób, aby cel procesu karnego został osiągnięty z zagwarantowaniem prawa do obrony. Charakter działań obrońcy determinowany jest interesem prawnym oskarżonego, dla którego ochrony przepisy procedury karnej przewidują szereg koniecznych uprawnień. Niewątpliwie postępowania karnego, o którym mowa w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP, nie można utożsamiać z postępowaniem dyscyplinarnym, to jednak zauważyć należy, iż w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że wszystkie gwarancje, ustanowione w rozdziale II Konstytucji, znajdują zastosowanie także w postępowaniu dyscyplinarnym. Odnoszą się one do wszelkich postępowań represyjnych, tzn. postępowań, których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania lub jakiejś sankcji (por. orzeczenia z: dnia 7 marca 1994 r. sygn. K. 7/93, OTK w 1994 r., cz. I, s. 41 i z dnia 26 kwietnia 1995 r. sygn. K. 11/94, OTK w 1995 r., cz. I, s. 137) jeszcze pod rządami poprzednich przepisów konstytucyjnych. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego ta konstatacja nie straciła aktualności na gruncie nowej Konstytucji, a tym samym przepisy art. 42-45, a także art. 78 Konstytucji znajdują zastosowanie do oceny nie tylko regulacji o stricte karnym charakterze, ale też odpowiednio do innych regulacji o represyjnym charakterze. Niewątpliwie znajdują one zastosowanie również do podstaw i procedury odpowiedzialności dyscyplinarnej. W doktrynie prawa karnego wskazuje się, że zjawisko karania nie ogranicza się wyłącznie do sfery państwowego prawa karnego. Najbliższe państwowemu prawu karnemu jest prawo dyscyplinarne, które wprost można uważać za szczególną gałąź czy rodzajową odmianę prawa karnego (M. Cieślak, Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia, Warszawa 1994, s. 22-23; wyrok TK z dnia 8 grudnia 1998 r., sygn. akt K 41/97, OTK ZU nr 7(19)/98, poz. 117, s. 655). Powyższe stanowisko Trybunał Konstytucyjny potwierdzał w kolejnych wyrokach. W uzasadnieniach wyroków z dnia 8 lipca 2003 r. sygn. akt P 10/02 oraz z dnia 26 listopada 2003 r. sygn. SK 22/02, odnosząc się do gwarancji zawartych m.in. w art. 42 Konstytucji RP stwierdził, że zakres przedmiotowy stosowania wymienionych gwarancji wyznacza konstytucyjne pojęcie "odpowiedzialności karnej". Konstytucyjne znaczenie tego pojęcia nie może być ustalane poprzez odwołanie się do obowiązującego ustawodawstwa, w przeciwnym przypadku analizowany przepis utraciłby swoje znaczenie gwarancyjne. Z tego względu przyjąć należy, że zakres stosowania art. 42 Konstytucji RP obejmuje nie tylko odpowiedzialność karną w ścisłym tego słowa znaczeniu, a więc odpowiedzialność za przestępstwa, ale również inne formy odpowiedzialności prawnej związane z wymierzaniem kar wobec jednostki. Uwzględniając przedstawione wyżej orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego można sformułować tezę o obowiązku ustawodawcy takiego ukształtowania przepisów regulujących wszelkiego rodzaju postępowania dyscyplinarne, aby – tak jak w postępowaniu karnym – zapewniały odpowiedni poziom prawa do obrony, w wymiarze materialnym i formalnym. Niewątpliwie prawo do obrony, o którym mowa w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP, jest w tym zakresie adekwatnym wzorcem kontroli konstytucyjności przepisów ustawy o Policji. Zdaniem Sądu interpretacja art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji w kontekście powyższych rozważań prowadzi do wniosku, iż wskazany przepis nie zabrania obwinionemu funkcjonariuszowi skorzystania z obrońcy, którym może być zarówno policjant jak również drugi obrońca w osobie adwokata (tak jak w przedmiotowej sprawie). Użycie przez ustawodawcę liczby pojedynczej (obrońca) nie wyklucza możliwości dopuszczenia powołania więcej niż jednego obrońcy w danej sprawie. W ocenie sądu zasadą jest więc możliwość dopuszczenie powołania więcej niż jednego obrońcy w danej sprawie. Ustawodawca może przy tym ograniczyć liczbę obrońców ( i tak postanowił w postępowaniu karnym ograniczając ją do trzech), czego nie uczynił jednak w postępowaniu dyscyplinarnym wobec policjantów. Przyjęty przez skarżącą sposób obrony nie narusza zatem, w ocenie sądu, wskazanego przepisu ustawy o Policji i nie koliduje w żaden sposób z prawidłowym sposobem procedowania w jej sprawie dyscyplinarnej. Należy również zwrócić uwagę na interpretację tego przepisu przedstawioną przez pełnomocnika skarżącej w skardze. Pełnomocnik podkreślił, że pomimo użycia słowa "obrońca" w liczbie pojedynczej w dalszej części zdania pomiędzy słowami "policjant" oraz "adwokat" ustawodawca używa przecinka, który zgodnie z przyjętymi poglądami w doktrynie jest w tekście pisanym odpowiednikiem koniunkcji (tak w opracowaniu naukowym "Logika dla prawników" pod red. Andrzeja Malickiego, Wyd. pierwsze Lexis Nexis, Warszawa 2002 r. str. 97). W ocenie Sądu konstrukcja art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji, który wymienia osoby mogące być pełnomocnikiem obwinionego policjanta nie wskazuje jednoznacznie, że policjant może mieć tylko jednego obrońcę. Tym samym sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie II SA/Wa 875/17 ( na którym oparł zaskarżone orzeczenie Komendant Wojewódzki Policji w Ł.), tym bardziej, że twierdzenie, iż jest to stanowisko utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest nadinterpretacją organu zważywszy, że stanowisko to zostało zaprezentowane w tym jednym orzeczeniu. W sprawie godzi się również koniecznie zwrócić uwagę na istotny fakt, a mianowicie, że orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] zostało wysłane skarżącej przesyłką poleconą dostarczoną jej w dniu 26 września 2019 r. Jak natomiast wynika z akt sprawy to samo orzeczenie zostało przekazane jej ówczesnemu obrońcy nadkom. R.D. w innym sposób (brak na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jakiegokolwiek datownika nadania tej przesyłki k. 159-160 akt admin.) dopiero w dniu 9 października 2019 r. Zgodnie z treścią art. 135f ust. 6 w/w ustawy o Policji, orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Wobec powyższego przyznanie przez skarżącą, (w odpowiedzi na skierowane do niej pismo), że jej pełnomocnikiem pozostaje tylko nadkom. R.D. (organ wystosował do skarżącej pismo, w którym zwrócił się o sprecyzowanie kto pozostaje pełnomocnikiem skarżącej) spowodowałoby, że ewentualne wniesienie przez niego odwołania skutkowałoby przez organ stwierdzeniem, że zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zaakcentować bowiem należy, że skarżąca otrzymała orzeczenie 26 września 2019 r., a nadkom. R.D. 9 października 2019 r. Termin biegł natomiast od dnia tego doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Zauważyć również należy, że przedmiotowe pismo (wzywające do sprecyzowania osoby pełnomocnika) zostało wystosowane do skarżącej już po upływie terminu do złożenia przez nią zażalenia z uwzględnieniem terminu otrzymania przez nią orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...]. Należy również wskazać, że na etapie składania odwołania trudno zarzucać skarżącej działanie naruszające art. 135f ust. 3 ustawy o Policji polegające na niepowiadomieniu rzecznika dyscyplinarnego o ustanowieniu swoim obrońcą adwokata M.S. Konieczne jest bowiem podkreślenie, że odwołanie składa się do wyższego przełożonego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji. Zatem załączenie do złożonego odwołania pełnomocnictwa do obrony było wystarczające z punktu widzenia zachowania określonej procedury wnoszenia środka odwoławczego. Zdaniem sądu złożenie tylko jednego odwołania przez ustanowionego, (nawet drugiego), pełnomocnika w żaden sposób nie naruszało obowiązujących przepisów w stopniu uzasadniającym odmowę jego przyjęcia, wręcz przeciwnie przyjęte przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. stanowisko pozbawiło skarżącą prawa do obrony. Reasumując powyższe rozważania sąd stoi na stanowisku, że z art. 42 ust. 2 Konstytucji RP należy wywieźć taką interpretację art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji, która zezwala na przyjęcie prawa obwinionej do posiadania w toku postępowania dyscyplinarnego obrońcy będącego policjantem oraz drugiego obrońcy będącego adwokatem jako gwarancji pełnego formalnego prawa do obrony. Powtórzyć bowiem należy za TK, że konstytucyjne prawo do obrony należy rozumieć szeroko, jest ono bowiem nie tylko fundamentalną zasadą procesu karnego, ale też elementarnym standardem demokratycznego państwa prawnego. W tym kontekście Sąd podziela stanowisko pełnomocnika skarżącej, że ograniczenie się tylko do wykładni gramatycznej (językowej) spornego przepisu prowadzi do błędnych wniosków opartych na powierzchownej analizie omawianego przepisu i nie uwzględnia wypracowanych poglądów w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do jednej z najważniejszych gwarancji państwa prawnego jakim jest prawo do obrony we wszystkich postępowaniach penalnych, w tym także dyscyplinarnych. Słusznie argumentował również pełnomocnik powołując się na orzecznictwo TK, że ewentualne ograniczenie pełnego prawa do obrony - rozumianego w przedmiotowej sprawie jako możliwość skorzystania zarówno z pomocy pełnomocnika będącego policjantem znającego realia służby jak z pomocy profesjonalisty z zakresu prawa tj. adwokata – mogłoby mieć miejsce przy spełnieniu przesłanek z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, jeżeli za tym ograniczeniem przemawiałby: interes bezpieczeństwa państwa, interes porządku publicznego, interes ochrony środowiska, interes zdrowia i moralności publicznej, interes wolności i praw innych osób. W przedmiotowej sprawie trudno doszukać się nawet hipotetycznego naruszenia którejś z powyższych wartości jako podstawy ograniczenia prawa skarżącej do obrony tylko do jednego obrońcy w osobie policjanta lub adwokata. Wobec powyższego, zdaniem sądu, zaskarżone postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. narusza art. 135k ust. 3 ustawy o Policji. W tej sytuacji sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł jak w sentencji. D.Cz.