III SA/Łd 115/11

Dnia 20 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant ref. staż. Bartosz Adamus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 roku sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania T. M. oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - dalej K.p.a., Wojewoda Ł.utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]o zawieszeniu postępowania w sprawie o wymeldowanie T. M. z pobytu stałego w lokalu nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. Wnioskiem z dnia 8 czerwca 2010 r. W. W.wniósł o wymeldowanie T.M.z pobytu stałego w lokalu nr [...] W dniu 22 września 2010 r. T. M. wystąpiła do Sądu Rejonowego dla Ł. z pozwem przeciwko W. W. o ochronę naruszonego posiadania ww. mieszkania poprzez przekazanie kluczy i umożliwienie zamieszkania. Mając powyższe na uwadze Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 K.p.a. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wymeldowania T. M. z przedmiotowego lokalu. W zażaleniu na powyższe postanowienie T. M. reprezentowana przez adw. M. Z. wniosła o jego uchylenie i wydanie decyzji odmawiającej wymeldowania. Pełnomocnik skarżącej wskazała, iż ustawa obok pobytu stałego przewiduje również instytucję pobytu czasowego, zdefiniowaną w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.), zgodnie z którą pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. T. M. dopełniając ustawowemu obowiązkowi zameldowała się na trzyletni pobyt czasowy w innym miejscu. Okoliczność ta została pominięta przez organ pierwszej instancji. Zdaniem pełnomocnika skarżącej skoro skarżąca dopełniła ustawowemu obowiązkowi meldunkowemu, to niemożliwym jest orzekanie o wymeldowaniu jej z pobytu stałego w sytuacji, gdy aktualnie pozostaje zameldowana w innym miejscu na pobyt czasowy. W takiej sytuacji organ pierwszej instancji winien wydać merytoryczne rozstrzygnięcie o odmowie wymeldowania skarżącej z lokalu przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powołując treść art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ odwoławczy wskazał, iż organ administracji publicznej jest upoważniony do zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wojewoda podniósł, że materialnoprawną podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym jedyną przesłanką warunkująca wymeldowania jest przesłanka opuszczenia lokalu. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego o opuszczeniu lokalu w rozumieniu ww. przepisu można mówić jedynie wtedy, gdy opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. W niniejszej sprawie sporną pozostaje okoliczność wystąpienia przesłanki dobrowolności opuszczenia przez T. M. przedmiotowego lokalu. Stąd wystąpienie przez skarżącą z powództwem posesoryjnym do sądu powszechnego uzasadnia w ocenie organu odwoławczego zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Odnosząc się natomiast do zawartej w uzasadnieniu zażalenia argumentacji pełnomocnika skarżącej Wojewoda Ł., powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, że fakt zameldowania się danej osoby w innym miejscu na pobyt czasowy nie wyklucza wymeldowania z miejsca pobytu stałego. T. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną jego interpretację i u uznanie, że zameldowanie T. M. na pobyt czasowy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy; art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez uznanie, że orzeczenie w sprawie naruszonego posiadania stanowi zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie pełnomocnika skarżącej treść przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych winna być interpretowana z treścią art. 15 ust. 4 ustawy, zgodnie z którą, jeżeli okres pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące odpowiada okresowi zgłoszonemu przy zameldowaniu, osoba opuszczająca miejsce pobytu jest zwolniona od obowiązku wymeldowania się. Pełnomocnik skarżącej wskazała, iż bezsporną pozostaje okoliczność świadomego opuszczenia przez T.M. lokalu przy ul. [...]. Niemniej jednak opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Spowodowane zostało agresywnym zachowaniem jej wnuka W. W. Okoliczność ta została potwierdzona w sposób dostateczny w toku postępowania przed organem meldunkowym, co wynika między innymi z zeznań W.W. i jego narzeczonej K.K. Chęć powrotu do przedmiotowego lokalu, w którym skarżąca pozostawiła należące do niej rzeczy (między innymi wyposażenie kuchni) została zniweczona poprzez wymianę zamków w drzwiach i odmowę udostępnienia skarżącej kompletu kluczy od mieszkania. Z powyższych względów, w celu obrony przysługujących jej praw, skarżąca wystąpiła z powództwami do sądu powszechnego. W tym z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Pełnomocnik skarżącej podniosła, iż okoliczność ustalenia dobrowolności i zamiaru opuszczenia przez T.M. lokalu przy ul. [...] należy do organów administracji prowadzących postępowanie w przedmiocie wymeldowania. Ustaleń tych organy winny dokonać samodzielnie i na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wydać decyzję. Z tych względów zdaniem skarżącej bez wpływu na wynik sprawy pozostaje rozstrzygnięcie sądu powszechnego wydane wskutek powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. Sąd powszechny będzie bowiem rozstrzygać, czy spełnione zostały przesłanki do przywrócenia naruszonego posiadania, a nie przesłanki do wymeldowania skarżącej. W ocenie pełnomocnika skarżącej organ odwoławczy dysponuje obszernym materiałem dowodowym w postaci zeznań świadków i dokumentów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego uzasadniającego jego uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - dalej K.p.a. Zgodnie z treścią przywołanego wyżej przepisu organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w sprawie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. W przepisie tym chodzi o kwestie, których rozstrzygnięcie nie mieści się w kompetencji organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie. W literaturze prawa administracyjnego podkreśla się, że zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie. W niniejszej sprawie kwestią sporną pozostaje zasadność zawieszenia postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiocie wymeldowania T.M.z pobytu stałego w lokalu nr [...], z uwagi na wystąpienie przez skarżącą do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania ww. lokalu. W celu rozstrzygnięcia powyższej kwestii i odniesienia się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. koniecznym jest odwołanie się do treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.). Stosownie do treści powołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, że warunkiem decydującym, o wymeldowaniu danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji, czy dana osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Za miejsce stałego pobytu danej osoby uważa się miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, między innymi takie jak: mieszkanie, nocowanie, spożywanie posiłki, czy też przyjmowanie wizyt rodziny lub znajomych. Natomiast przez opuszczenie miejsca pobytu stałego rozumie się nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i zorganizowaniem centrum życiowego w innym miejscu. Obowiązkiem organów administracyjnych prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest zatem ustalenie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, okoliczności faktycznych, czy dana osoba trwale i dobrowolnie opuściła miejsce stałego pobytu. Wskazać bowiem należy, że przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Istota ewidencji ludności jest bowiem rejestracja danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracja stanu faktycznego, a nie prawnego. Ponadto co należy podnieść żaden szczególny przepis nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się przed sądem powszechnym postępowania (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1559/07, publ. LEX nr 516077). Powyższe w ocenie Sądu nie oznacza jednak, że orzeczenie sądu powszechnego wydanego w sprawie z powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania, pozostaje bez wpływu na wynik postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie wymeldowania. Zapadłe rozstrzygnięcie sądu powszechnego może mieć bowiem wpływ na ocenę przez organ meldunkowy zaistnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu. Przewidziane w art. 344 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. Nr 16 poz. 93 ze zm.) – dalej k.c., roszczenie posesoryjne dotyczy ochrony posiadania, a więc ochrony samego stanu faktycznego. Jest to ochrona o charakterze obiektywnym, przysługująca posiadaczowi niezależnie od tego, czy działanie osoby, która naruszyła posiadanie było zawinione. Uwzględniając powództwo o przywrócenie posiadania sąd jest obowiązany do zamieszczenia w sentencji wyroku dyspozycji, których wykonanie doprowadzi do przywrócenia poprzedniego stanu posiadania. W wypadku pozbawienia posiadacza posiadania sąd nakazuje wydanie rzeczy; w wypadku zaś jego zakłócenia zakazuje pozwanemu dokonywania czynów, które je zakłócają (por. A. Kidyba, K.A. Dadańska, T.A. Filipiak. Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność inne prawa rzeczowe. LEX 2009). Zatem wytoczenie powództwa posesoryjnego może wskazywać na fakt, że dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że nieskorzystanie we wskazanym czasie z tego środka prawnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 343/10, Internet CBOIS). Podkreślenia wymaga, że ochrona posiadania jako stanu faktycznego jest krótkotrwała, gdyż roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem zawitym i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszenia (art. 344 § 2 k.c.). Konkludując, w ocenie Sądu skoro skarżąca skutecznie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego władztwa w stosunku do lokalu, mogących skutkować uznaniem, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i co za tym idzie brak byłoby podstaw do wymeldowania jej na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uznać należy, że wydanie decyzji w przedmiocie wymeldowania bądź odmowy wymeldowania T. M. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] zależy od treści orzeczenia sądu powszechnego wydanego w sprawie z powództwa skarżącej o ochronę naruszonego posiadania. Za zasadne należało zatem uznać zawieszenie, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania T. M. do czasu wydania orzeczenia przez sąd powszechny. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. t.p.