III SA/Łd 1156/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. sprzeciwu K. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1156/17 w sprawie ze skargi K. K. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 20 marca 2014 r., sygn. akt III 1294/13 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 21 listopada 2017 r. K. K. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt III 1294/13 orzekającego o oddaleniu jego skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. wydaną w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Wyrokiem z dnia 21 marca 2018 r., III SA/Łd 1156/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę o wznowienie postępowania. Wnioskiem z dnia 7 czerwca 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu . Uzasadniając wskazał, iż w jego opinii nie posiada wystarczających środków pieniężnych do ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Wskazał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, osiąga miesięczne dochody w wysokości około 12.000 zł z tytułu pracy najemczej, a ponadto dysponuje oszczędnościami pieniężnymi w kwocie 120.000 zł. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt III 1156/17 starszy referendarz sądowy odmówił przyznania K.K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając, iż w oparciu o informacje o stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawcy zawarte w załączonym do skargi urzędowym formularzu PPF, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co uzasadniałoby uwzględnienie jego żądania. Wręcz przeciwnie podane przez stronę informacje, co do jej sytuacji majątkowej pozwalają uznać, że skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia skarżący wniósł sprzeciw, w którym zarzucił, iż referendarz sądowy odmawiając mu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, odniósł się jedynie do jego posiadanych przez stronę oszczędności oraz wysokości osiąganych dochodów. Nie poczynił natomiast jakichkolwiek ustaleń, co do wysokości kosztów zastępowania skarżącego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie może znaleźć profesjonalnego pełnomocnika, który zgodziłby się reprezentować jego osobę za wynagrodzenie określone rozporządzeniem w sprawie ustalania "zwrotu kosztów sądowych". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z treścią art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej: p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie K. K. wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto co istotne, zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Z treści powyżej powołanych przepisów wynika zatem, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż kwestią sporną pozostaje prawidłowość przeprowadzonej przez referendarza sądowego oceny sytuacji majątkowej skarżącego, w następstwie której odmówiono mu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu ocena ta została przeprowadzona w sposób właściwy, w oparciu o całokształt informacji wskazanych przez stronę skarżącą. Jak wynika bowiem załączonego do skargi urzędowego formularza PPF skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, osiągając miesięczne dochody kształtujące się w kwocie 12.000 zł z tytułu wykonywanej pracy najemczej. Ponadto, zgodnie ze złożonym oświadczeniem strona dysponuje oszczędnościami w wysokości około 120.000 zł. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż wbrew stanowisku strony skarżącej, referendarz sądowy w sposób prawidłowy dokonał oceny sytuacji majątkowej, w następstwie czego zasadnie odmówił przyznania K. K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przedstawionych przez stronę danych, co do sytuacji majątkowej i rodzinnej, w szczególności, co do wysokości zadeklarowanych przez skarżącego pozyskiwanych miesięcznych dochodów, jak i wysokości zgromadzonych środków finansowych, wynika bowiem, że jest on w stanie ponieść pełne koszty postępowania związane z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowoadministracyjnym. Bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia pozostaje także argumentacja skarżącego, co do nieustalenia przez referendarza sądowego wysokości kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jak i problemów w znalezieniu profesjonalnego pełnomocnika, który zgodziłby się reprezentować skarżącego za stawkę określoną w rozporządzeniu regulującemu kwestię zwrotu kosztów sądowych. Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdza, iż rozpoznając wniosek skarżącego, starszy referendarz sądowy dokonał wszechstronnej analizy przedłożonych informacji, a następnie zasadnie stwierdził, iż sytuacja majątkowa skarżącego pozwala na poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, co z kolei uzasadniało odmowne rozpoznanie zgłoszonego żądania. Natomiast podniesione przez skarżącego kwestie, co do wysokości kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, czy też trudności w znalezieniu profesjonalnego pełnomocnika, który zgodziłby się reprezentować skarżącego za wynagrodzenie określone w rozporządzeniu dotyczącym "zwrotu kosztów sądowych" nie stanowią okoliczności będących przedmiotem oceny przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie prawa pomocy, czy to w zakresie częściowym, czy też w zakresie całkowitym. Na marginesie wskazać należy, iż jak wynika z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1184) opłaty za czynności adwokackie ustala umowa z klientem. Natomiast określone w § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800), czy też w § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 2 w/w ustawy, stawki minimalne wynagrodzenia, stanowią odpowiednio podstawę do zasądzania przez sądy administracyjne kosztów reprezentowania strony profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru ( w przypadku przewidzianym przepisami p.p.s.a.) oraz przyznawania nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. Treść powyższych przepisów wskazuje, iż określone w nich minimalne stawki wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika kierowane są do sądu, który rozstrzyga w przedmiocie tych kosztów. Powyższe kwestie są uregulowane analogicznie na gruncie przepisów regulujących minimalne stawki wynagrodzenia przysługujące pełnomocnikom będącym radcami prawnymi. Niemniej jednak, z uwagi na fakt, iż skarżący w złożonym wniosku występował o ustanowienie pełnomocnika z urzędu będącego adwokatem, Sąd ograniczył się do przytoczenia przepisów regulujących koszty pomocy prawnej udzielanej przez adwokatów. Reasumując Sąd stwierdza, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić bowiem należy, iż stosownie do powołanych wcześniej przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające udzielenie prawa pomocy, w szczególności, że pozostaje w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Pamiętać również należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy prawa pomocy trzeba również pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Natomiast prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a orzekł jak w postanowieniu. e.o.