III SA/Łd 1156/17

Dnia 21 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 roku sprawy ze skargi K. K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2014 roku w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich oddala skargę o wznowienie postępowania. III SA/Łd 1156/17 UZASADNIENIE W dniu 21 listopada 2017 r. K. K. wniósł do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Łodzi skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1294/13, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2014 r., III SA/Łd 1294/13 orzekającym o oddaleniu skargi K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] wydaną w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. Jako podstawę wznowienia skarżący powołał przepis art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1369) – dalej: p.p.s.a. Uzasadniając wniesioną skargę wyjaśnił, że analiza w/w wyroku przeprowadzona przez profesjonalnego pełnomocnika wykazała możliwość wydania zaskarżonej decyzji przez osobę nieuprawnioną. Dopiero z otrzymanej w dniu 13 października 2017 r. informacji od Rektora Uniwersytetu [...], co do podstawy skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich, w tym § 23 Statutu Uniwersytetu [...], bezspornie wynika, że Prorektor, który wydał decyzję o skreśleniu skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich nie był upoważniony do wydania tej decyzji, gdyż powołany wyżej przepis wyraźnie wskazuje, że Rektor Uniwersytetu [...] nie ma możliwości udzielania pełnomocnictw do rozstrzygania spraw doktorantów. Tym samym wniesioną skargę uznać należy za zasadną. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wnosił o jej odrzucenie, gdyż w rzeczywistości przedmiotowa skarga nie została oparta na ustawowej przesłance wznowieniowej. Określona w art. 273 § 2 p.p.s.a przesłanka wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, to jest przesłanka wykrycia nowych okoliczności lub dowodów, odnosi się jedynie do takich okoliczności bądź dowodów, które w ogóle nie były ujawniane i zgłaszane, bowiem nie były one znane stronom. Przesłanka ta nie odnosi się natomiast do okoliczności i dowodów jawnych, wynikających z materiału poprzedniego postępowania. Tymczasem w niniejszej sprawie, z treści powołanego przez skarżącego § 23 ust. 2 Statutu Uniwersytetu [...], obowiązującego w dacie wydania decyzji z dnia [...], którego treść była powszechnie dostępna, między innymi za pośrednictwem strony internetowej uczelni, wyraźnie wynika, że zakres obowiązków poszczególnych prorektorów określa rektor. O fakcie powierzenia jednemu z Prorektorów spraw dotyczących doktorantów i studiów doktoranckich skarżący został poinformowany odrębnym pismem. Tym samym zaskakującym jest, że pomimo posiadania wiedzy w powyższym zakresie skarżący podnosi, że decyzja o skreśleniu go z listu uczestników studiów doktoranckich wydana została przez nieuprawniony podmiot. Ponadto pełnomocnik organu wskazał, iż skarżący próbował już podważyć kwestionowany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2014 r., kierując do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o stwierdzenie jego nieważności z prawem. Postanowieniem z dnia 10 maja 2017r., I ONP 1/17 Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę odrzucił. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem w sprawie nie wystąpiła wskazana w niej przesłanka wznowienia określona w art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) - dalej p.p.s.a. Wskazać na wstępie należy że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada niewzruszalności prawomocnych orzeczeń sądowych (art.170 p.p.s.a.). Przepisy określające warunki, w których może nastąpić uchylenie lub zmiana takich orzeczeń, muszą być zatem, jako wyjątek od wspomnianej reguły, interpretowane ściśle. Obalenie prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego lub wojewódzkich sądów administracyjnych możliwe jest między innymi w wyniku wznowienia postępowania sądowego. Instytucja wznowienia postępowania sądowego nie zawsze daje jednak stronom prawo do pełnej kontroli kwestionowanego orzeczenia. Postępowania ze skargi o wznowienie postępowania ogranicza się bowiem do ponownego rozpatrzenia sprawy, ale wyłącznie w granicach wskazanych przez stronę przesłanek, które muszą mieścić się w ściśle określonych prawem podstawach wznowienia postępowania (art. 271, art. 272 § 1 i 3 oraz art. 273 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 271 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W myśl art. 272 §1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu (art. 272 § 2 p.p.s.a.). Ponadto jak wynika z § 3 powołanej normy prawnej można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (art. 272 § 3 p.p.s.a.). Natomiast jak wynika z treści art. 273 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Można także żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.), jak również w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (art. 273 §3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 275 p.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia obu instancji właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.). Wskazać należy także, iż zgodnie z art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę (280 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie jako przesłankę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2014 r., III SA/Łd 1294/13 skarżący wskazał art. 273 § 2 p.p.s.a., to jest przesłankę późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Dokonując wstępnej oceny formalnoprawnej dopuszczalności przedmiotowej skargi o wznowienie Sąd uznał, iż została ona wniesiona w terminie prawem przewidzianym i oparta na ustawowej przesłance wznowieniowej, co skutkował skierowaniem skargi do rozpoznania na rozprawie. Jednakże dokonana przez Sąd merytoryczna ocena wniesionej skargi o wznowienie wykazała, iż wbrew twierdzeniu strony skarżącej w sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 273 §2 p.p.s.a. Jak wynika bowiem z uzasadnienia wniesionej skargi strona zarzuca, iż w toku postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1294/13, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2014 r., nie posiadała wiedzy, co do faktu, iż ówczesny Prorektor do spraw programów i jakości kształcenia Uniwersytetu [...] prof. dr hab. J. P., który wydał zaskarżoną do sądu decyzję z dnia [...] orzekającą o skreśleniu skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich, nie był nie był upoważniony do wydania tej decyzji. Powyższe skarżący wywodzi z udzielonych mu przez Rektora Uniwersytetu w dniu 13 października 2017 r. informacji, co do podstaw wydania powyżej wskazanej decyzji, w tym § 23 Statutu Uniwersytetu [...], z którego wynika w sposób wyraźny, że Rektor Uniwersytetu [...] nie ma możliwości udzielania pełnomocnictw do rozstrzygania spraw doktorantów. Rozważając kwestie objęte hipotezą art. 273 § 2 p.p.s.a. należy pamiętać o istocie wznowienia postępowania jako swoistej instytucji procesowej. Wznowienie postępowania z przyczyn restytucyjnych zmierza do umożliwienia ponownego postępowania ze względu na to, że prawomocne orzeczenie sądu jest niezasadne z punktu widzenia materiału faktycznego i dowodowego, który istniał już w poprzednim postępowaniu. Wymienione w art. 273 § 2 p.p.s.a. przesłanki należy zatem rozumieć w ten sposób, że dowody, na które powołuje się strona, istniały przez zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek. Po drugie zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania. Po trzecie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one znane stronie. Inaczej mówiąc wykrycie nowych okoliczności lub dowodów, o którym mowa w przepisie art. 273 § 2 p.p.s.a., odnosi się tylko do takich okoliczności lub dowodów, które w poprzednim postępowaniu w ogóle nie były ujawnione i zgłaszane, bowiem nie były one znane stronom. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do okoliczności i dowodów jawnych, wynikających z materiału poprzedniego postępowania, na które strona miała obiektywną możliwość powołania się, a które zostały odmiennie ocenione przez organ administracji, czy też nawet orzekający w sprawie sąd administracyjny. Wskazać również należy, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego na tle art. 273 § 2 p.p.s.a. uzasadniają tylko te przesłanki, które jako okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, odnoszą się do postępowania sądowoadministracyjnego, mogąc mieć wpływ na jego wynik, a nie dotyczą postępowania administracyjnego, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną. Istnienie przyczyn restytucyjnych uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia tylko wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy stwierdzonymi przyczynami, a treścią orzeczenia. Tym samym praktyczny zakres zastosowania tej przesłanki ograniczony będzie do sytuacji określonej w art. 106 § 3 p.p.s.a. odnoszącym się do możliwości przeprowadzenia przez sąd administracyjny, z urzędu lub na wniosek stron, przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli w jego ocenie jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. z danie pierwsze, z którego wynika, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 (por. wyroki NSA z dnia 21 maja 2009 r., I OSK 84/09; I FSK 1121/16; II FSK 679/17; wyrok WSA w S. z dnia [...]., [...]; www.cbois.nsa.gov.pl). Użyty w powyżej przywołanym przepisie art. 133 § 1 p.p.s.a. termin "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Tym samym do pojęcia "akt sprawy" w rozumieniu powyższego przepisu należy włączyć pełną dokumentację stanowiąca dowód przeprowadzonych przez organy administracyjne oraz strony czynności materialnoprawne oraz proceduralne, pozwalające na kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski [red.] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. BECK, Wydanie 3, Warszawa 2015, s. 567-568). Przy czym co istotne, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z powyższego wynika, że sąd rozpoznający skargę, w granicach danej sprawy, może czynić przedmiotem swych rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu, jak i niezależnie od twierdzeń i zarzutów sformułowanych we wniesionej skardze (por. Hauser, M. Wierzbowski [red.] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., (...) str. 570). Tym samym jednym z obowiązków sądu administracyjnego I instancji rozpoznającego wniesioną skargę, jest między innymi ocena właściwości, czy też posiadanych kompetencji organu wydającego zaskarżony akt. Mając powyższe na uwadze Sąd rozpoznający przedmiotową skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego stwierdził, iż w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1294/13 nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, czy to art. 106 § 3 p.p.s.a., czy art. 133 § 1 p.p.s.a., które to naruszenie skutkowałoby zasadnością wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. W toku prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego, którego wznowienia domaga się skarżący, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2014 r., III SA/Łd 1294/13, Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, był między innymi zobowiązany do przeprowadzenia tej kontroli w zakresie właściwości oraz kompetencji organu wydającego zaskarżoną decyzję z dnia [...] Ewentualne stwierdzenie naruszenia prawa w powyższym zakresie obligowałoby Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. Taka sytuacja nie miała miejsca. Ponadto, co istotne powołana przez skarżącego argumentacja, co do braku wiedzy w zakresie podstawy prawnej wydania kwestionowanej w postępowaniu zwykłym decyzji, w tym § 23 ust. 2 Statutu Uniwersytetu [...], nie wypełnia przesłanki wznowienia postępowania, na którą powołuje się skarżący. Wskazać bowiem należy, iż w dacie wydawania decyzji z dnia [...] orzekającej o skreśleniu K. K. z listy uczestników studiów doktoranckich obowiązywał Statut Uniwersytetu [...] przyjęty uchwałą Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 23 stycznia 2012 r., nr 422. Akt ten był (jak i jest obecnie – uwaga Sądu) powszechnie dostępny, w tym z poziomu strony internetowej uczelni. Jak wynika z treści powołanego przez skarżącego § 23 ust. 2 w/w Statutu zakres obowiązków poszczególnych prorektorów określa rektor. Aktem ogólnodostępnym było również obowiązujące w dacie podjęcia skarżonej decyzji, wydane na podstawie art. 66 ust. 2 pkt 6 i art. 81 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 572) oraz § 22 Statutu UŁ z 23 stycznia 2012 r., Zarządzenie Rektora Uniwersytetu z dnia 1 września 2008 r., nr 81 w sprawie zakresu działania rektora, prorektorów oraz kanclerza. W myśl § 8 pkt 7 i pkt 11 do zakresu działania Prorektora do spraw programów i jakości kształcenia (a więc podmiotu, który wydał w imieniu Rektora UŁ decyzję z dnia [...]) należą sprawy nadzoru nad organizacją studiów doktoranckich i nadzoru nad przestrzeganiem regulaminu studiów doktoranckich. Tym samy nie sposób uznać, iż powołane przez skarżącego okoliczności i dokumenty nie mogły być przez niego wykorzystane w poprzednim postępowaniu, z uwagi na fakt, iż strona nie wiedziała o ich istnieniu. Ponadto, co istotne jednym z obowiązków uczestnika studiów doktoranckich, zgodnie z obowiązującym w listopadzie 2013 r. § 22 pkt 1 lit. a Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu [...] uchwalonego przez Senat UŁ uchwałą nr 452 z dnia 5 marca 2012 r. jest postępowanie zgodnie z treścią ślubowania, regulaminem studiów doktoranckich oraz innymi przepisami obowiązującymi w Uniwersytecie [...]. Co oznacza, że także z powołanym wyżej Statutem UŁ z dnia 23 stycznia 2012 r. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę o wznowienie postępowania. a.l.