III SA/Łd 12/13

Dnia 19 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a : pozostawić wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na rozprawie w dniu 14 października 2014 roku przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, skarżący złożył do protokołu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 17 października 2014 roku Przewodniczący Wydziału III WSA w Łodzi wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie urzędowego formularza (PPF) i zwrócenie go do sądu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie, wraz z urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) i pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 listopada 2014 roku (k nr 226 akt sądowych). W zakreślonym terminie, jak i do dnia wydania zarządzenia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania skarżący nie dopełnił powyższego wymogu, w związku z powyższym zarządzeniem z dnia 18 grudnia 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Odpis powyższego zarządzenia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem został doręczony skarżącemu w dniu 9 stycznia 2015 roku (k nr 273 akt sądowych). W dniu 13 stycznia 2015 roku skarżący wniósł sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2014 roku o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do sprzeciwu skarżący również nie załączył urzędowego formularza (PPF). W dniu 2 lutego 2015 roku (k nr 305 akt sądowych) został doręczony skarżącemu ponownie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) celem jego wypełnienia i zwrócenia do sądu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W dniu 9 lutego 2015 roku skarżący złożył do akt sprawy pismo zatytułowane "wniosek", w którym w odpowiedzi na powyższe wezwanie wniósł o zwolnienie z obowiązku sporządzania formularza i rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem nie jest w stanie przedstawić kluczowych danych dotyczących wydatków przeznaczanych na leczenie i rehabilitację w związku długotrwałą chorobą i orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 19 października 2006 roku. Do wniosku skarżący załączył kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydaną przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 4 stycznia 2010 roku oraz niewypełniony druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF). Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.)- dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. W pierwszej kolejności wskazać należy, że art. 246 § 1 p.p.s.a., przenosi na stronę obowiązek wykazania, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub też, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja prawa pomocy ma bowiem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Jest to instytucja stanowiąca wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Strona, wszczynając postępowanie sądowe, powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Jedynym kryterium oceny wniosku jest więc kryterium majątkowe. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wskazać również należy, że zgodnie z powołanym przepisem strona ma bezwzględny obowiązek wykazania, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym celu, zgodnie z art. 252 p.p.s.a., żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinnym i majątkowym, dzięki czemu sąd ma możliwość całościowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i może wydać właściwe rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy. Strona, zwracając się o pomoc prawną, ma obowiązek wypełnić wszystkie rubryki w formularzu PPF. Stosownie do treści art. 257 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Warunkiem zastosowania sankcji określonej w art. 257 p.p.s.a. jest uprzednie wezwanie strony do uzupełnienia braków wniosku, co wynika wprost z treści powołanego przepisu. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący został wezwany do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dniu, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Nie ulega też wątpliwości, że pomimo precyzyjnego, dwukrotnego wezwania sądu, skarżący nie złożył wniosku na urzędowym formularzu PPF poprzez jego wypełnienie i podpisanie. Przy piśmie ( wniosku) z dnia 9 lutego 2015r. odesłał niewypełniony formularz PPF. W tej sytuacji, mając na uwadze okoliczności, jakie wystąpiły w niniejszej sprawie wobec dyspozycji art. 257 p.p.s.a., sąd nie ma innej możliwości, jak tylko pozostawić wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jeszcze raz podkreślić należy, że postępowanie sądowe, w tym również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem sformalizowanym, a ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. Wobec powyższego sąd nie może uwzględnić argumentacji skarżącego o braku możliwości wypełnienia urzędowego formularza, ponieważ nie jest w stanie przedstawić kluczowych danych dotyczących jego wydatków przeznaczanych na leczenie i rehabilitację w związku długotrwałą chorobą i orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 19 października 2006 roku. Z praktyki sądu wynika, że wnioskodawcy nie mają żadnych problemów z określeniem kwot jakie przeznaczają na leczenie, rehabilitację i leki, nawet jeżeli są to sumy zróżnicowane w poszczególnych miesiącach. Wskazane przez skarżącego schorzenia, jak wynika z pisma z dnia 9 lutego 2015r. występują od dawna i w tej sytuacji, w ocenie sądu, skarżący dysponuje wiedzą jakie wydatki w związku z tym ponosi, a kwestia ta co do zasady nie jest przeszkodą do wypełnienia i przesłania sądowi formularza PPF. Przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie może zatem zastąpić wymogu formalnego jakim jest złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, który skarżącemu wysyłano dwukrotnie z pouczeniem pozostawienia wniosku bez rozpoznania wobec niezastosowania się do wezwania. Podkreślić również należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Prawidłowe zastosowanie przez sąd przepisów p.p.s.a., poprzez żądanie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na przesłanym skażanemu dwukrotnie formularzu PPF nie jest więc naruszeniem przepisów i norm gwarantujących obywatelowi swobodny dostęp do niezawisłego i bezstronnego sądu, tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy skarżący posiada profesjonalnego pełnomocnika z wyboru i uiścił wpis od skargi kasacyjnej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to stosując się do obowiązku przedstawienia swojej sytuacji majątkowej poprzez wypełnienie wszystkich rubryk formularza o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 260, art. 252 § 2 w zw. z art. 257 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. e.o.