III SA/Łd 1205/11

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 postanawia 1) oddalić wniosek skarżącego w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych; 2) przyznać skarżącemu G. M. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata R.A. III SA/Łd 1205/11 Uzasadnienie Pismem z dnia 25 listopada 2011 r. G. M. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] (Nr [...]) w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona sformułowała na druku "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący stwierdził, że obecnie jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej, albowiem w ostatnich dwóch latach poniósł duże straty w uprawach. Podniósł, że gospodarstwo rolne, które prowadzi, zostało w całości sfinansowane z kredytu, którego obecnie spłacane raty wynoszą 8.000 zł kwartalnie. Wskazał także na fakt spłacania innych kredytów: kredytu obrotowego w kwocie 120.000 zł, którego rata wynosi 20.000 zł kwartalnie; kredytu klęskowego w kwocie 58.000 zł oraz kredytu na zakup domu – rata – 800 zł miesięcznie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką Z. M. Na dochody gospodarstwa domowego składają się dochody z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie ok. 4.000 zł oraz emerytura matki skarżącego w kwocie 780 zł. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 100 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 63 ha oraz ciągnika rolniczego o wartości szacunkowej 30.000 zł. Zgodnie z oświadczeniem, nie posiada żadnych oszczędności. W związku z wezwaniem do przekazania dodatkowych informacji skarżący przekazał wyciągi z konta w Banku A., z którego wynikało, że saldo na rachunku na dzień 15 lutego 2012 r. wynosiło 173,18 zł. Przedłożył również dokumenty potwierdzające fakt zaciągnięcia i obecnie regulowania rat kredytów zgodnie ze wskazanymi we wniosku kwotami spłat. Załączył także decyzje w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z lat ubiegłych. Wynikało z nich, że wnioskodawca otrzymał w listopadzie 2010 roku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie 58.161,48 zł oraz płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w kwocie 32.148 zł. Wypłacone natomiast w 2009 r. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2008 wynosiły 34.332,82 zł oraz z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 32.153,70 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że nie jest w stanie ponieść takich kosztów. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że wnioskodawca i pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym matka osiągają stałe dochody w wysokości łącznej 4.780 zł brutto miesięcznie. Trzeba też mieć na względzie fakt, iż skarżący na bieżąco reguluje stałe płatności z tytułu zaciągniętych kredytów. Wskazywane przez skarżącego raty kredytów wynosiły: kredytu obrotowego - 20.000 zł kwartalnie; kredytu na zakup domu –800 zł miesięcznie, kredytu z linii MR – 7.031 zł kwartalnie, do tego dochodzą kwoty spłacanego kredytu klęskowego. Jak przy tym wynika z oświadczenia samego skarżącego i zaświadczenia z banku spłaty ww. kredytów obsługiwane są terminowo. Zatem skarżący jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie tych zobowiązań cywilnoprawnych wobec banków. Stwierdzić w związku z tym należy, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością nad publicznoprawnymi nie może skutkować całkowitym przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. Zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku koszty regulowania rat kredytu, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W podobny sposób wypowiadała się już Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05. Ponadto zauważyć należy, że skoro skarżący reguluje opisywane należności we wskazanej wysokości, to – w ocenie referendarza – jest także w stanie ponieść koszty sądowe w prowadzonych przed sądem sprawach. W świetle powyższych okoliczności, a w szczególności faktu osiągania przez wnioskodawcę i jego matkę stałych dochodów we wskazanej wysokości, w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi w niniejszej sprawie (200 zł) oraz faktem, że ewentualne inne i przyszłe koszty niewątpliwie rozłożone byłyby w czasie, uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał w dostateczny sposób, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, referendarz sądowy zważył co następuje. Rozpoznając wniosek w tym zakresie, referendarz miał na względzie fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. W świetle przedstawionych powyżej informacji o stanie majątkowym wnioskodawcy – wysokości osiąganych bieżących dochodów, mając na uwadze, że skarżący zobowiązany będzie do pokrycia kosztów sądowych w postaci kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w ocenie referendarza, skarżący nie będzie już w stanie ponieść dodatkowych kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. W ocenie referendarza, nie można w tej sytuacji wymagać od strony poniesienia jeszcze tych dodatkowych kosztów postępowania związanych z zastępstwem procesowym. Odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, przede wszystkim w zakresie całkowitego zwolnienie od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie (dalszych kosztów sądowych – na kolejnych etapach postępowania), w przypadku wykazania zmiany okoliczności faktycznych i braku możliwości poniesienia kolejnych ewentualnych kosztów postępowania. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak postanowieniu. R.A.