III SA/Łd 1217/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.G. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a : odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. D.Cz. W dniu 11 grudnia 2017r. K.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania. Zarządzeniami z dnia 2 stycznia 2018r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał skarżącą do usunięcia braków fiskalnych skargi, w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej odrzucenia przez uiszczenie, stosownie do treści § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wpisu sądowego w kwocie 100 zł oraz do nadesłania odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego. Odpisy powyższych zarządzeń zostały doręczone skarżącej na adres podany w skardze w jednej przesyłce w trybie zastępczym, tj. dorosłemu domownikowi J.G. dniu 5 stycznia 2018r. W dniu 12 stycznia 2018r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej) skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, nie uzupełniła natomiast braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2018r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 7 marca 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę K.G. z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w dniu 19 marca 2018r. W dniu 26 marca 2018r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazując, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 19 marca 2018r., tj. w dniu doręczenia odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Łodzi z dnia 7 marca 2018r. o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że skarżąca zarządzeniami z dnia 2 stycznia 2018r. została wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych w postaci nadesłania odpisu skargi. W dniu 12 stycznia 2018r. skarżąca w piśmie (k. nr 10) wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata J. Ł., natomiast w piśmie (k. nr 11) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem pełnomocnika świadczy to, że każde z tych pism stanowi odpowiedź na doręczone wezwanie. Pełnomocnik wyjaśnił, że skarżąca redagując w taki sposób odpowiedz (tj. wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu) na zarządzenie sądu była przekonana, że czyni zadość wezwaniu. Wynika to wprost z redakcji przedmiotowego pisma (k. nr 10), w którym wskazała, że "mecenas pomoże jej zgromadzić odpowiednie dokumenty do sprawy oraz odpowiednio napisać pisma". Skarżąca była zatem błędnie przekonana, że dopiero pełnomocnik z urzędu pomoże jej zredagować poprawnie odpowiedz na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ponadto lektura pouczenia znajdującego się pod przedmiotowym wezwaniem także nie wyprowadza skarżącej z błędnego stanowiska, iż wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie wyłącza obowiązku usunięcia braków zakreślonych przez sąd w zarządzeniu. Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżąca nie jest prawnikiem mogła dojść do wyżej wskazanego przekonania, a tym samym uchybienie terminu nastąpiło w sposób przez nią niezawiniony. Tym bardziej jest to uzasadnione faktem, iż w zaistniałym układzie procesowym (skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych, ustanowiono dla niej pełnomocnika z urzędu, organ sporządził odpowiedz na skargę), niewielkie uchybienie formalne nie powinno prowadzić do pozbawienia strony możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem. Przedstawiona argumentacja, zdaniem pełnomocnika znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt l OZ 100/12 (Lex nr 1122902) wskazał, że sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogły mieć wpływ na uchybienie terminu do dokonania takiej czynności, a dokonując ich oceny powinien uwzględnić kontekst językowy, systemowy, społeczny i aksjologiczny przepisów oraz cel przepisów. Nie jest w szczególności prawidłowym stanowisko, zgodnie z którym nadmierny formalizm sądowy przedkłada się ponad poszanowanie sprawiedliwości i praworządności, jak i innych praw wynikających wprost z Konstytucji RP. W załączeniu do wniosku o przywrócenie uchybionego terminu pełnomocnik przedstawił fotokopię odpisu skargi, poświadczoną za zgodność z oryginałem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 13690 ze zm.), dalej p.p.s.a., jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkuje odmową przywrócenia uchybionego terminu. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej składając przedmiotowy wniosek dochował siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz dokonał uchybionej czynności, tj. złożył odpis skargi poświadczony za zgodność z oryginałem. Nie uprawdopodobnił natomiast braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Zgodnie natomiast z dyspozycją cyt. art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt I OZ 465/10). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2013r., sygn. akt I OZ 55/13 oraz z dnia 8 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 712/08 – dostępne na www.cbois.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazując na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi podał, że w piśmie z dnia 12 stycznia 2018r. (k. nr 10) skarżąca wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata J.Ł., natomiast w piśmie z tej samej daty (k. nr 11) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem pełnomocnika świadczy to, że każde z tych pism stanowi odpowiedź na doręczone wezwanie. Skarżąca redagując w taki sposób odpowiedz (tj. wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu) na zarządzenie sądu była przekonana, że czyni zadość wezwaniu. Wynika to wprost z redakcji przedmiotowego pisma (k. nr 10), w którym wskazała, że "mecenas pomoże jej zgromadzić odpowiednie dokumenty do sprawy oraz odpowiednio napisać pisma". Skarżąca była zatem błędnie przekonana, że dopiero pełnomocnik z urzędu pomoże jej zredagować poprawnie odpowiedz na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ponadto lektura pouczenia znajdującego się pod przedmiotowym wezwaniem także nie wyprowadza skarżącej z błędnego stanowiska, iż wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie wyłącza obowiązku usunięcia braków zakreślonych przez sąd w zarządzeniu. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych sąd nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na obowiązku dochowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Kryterium należytej staranności należy rozumieć obiektywnie - takiej staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest także możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2011r. sygn. akt I OZ 997/10). Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika skarżącej należy w pierwszej kolejności podkreślić, że sąd wywiązał się z wynikającego z art. 6 p.p.s.a. obowiązku udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczenia o skutkach prawnych tych czynności i skutkach ich zaniedbań. Doręczone skarżącej wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi (k. nr 7), wbrew twierdzeniom pełnomocnika zawierało jednoznaczne i prawidłowe pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych skargi przez złożenie odpisu skargi w terminie 7 dni, spowoduje odrzucenie skargi. Oceniając zatem brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w kontekście przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych sąd doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała należytej staranności w dbałości o swoje ważne życiowo sprawy. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca została w sposób prawidłowy pouczona o konieczności usunięcia braków formalnych skargi, terminie, w którym należy braki formalne usunąć i skutkach nieusunięcia braków formalnych we wskazanym terminie. Okoliczność natomiast, że skarżąca nie zapoznała się z powyższym pouczeniem lub zapoznała się z nim w sposób niedostateczny nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Niedostateczne bowiem zapoznanie się lub brak zapoznania się z pouczeniem nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. postanowienie NSA z 17 stycznia 2008r., sygn. akt II OZ 1388/07 oraz z 20 października 200 r., sygn. akt II OZ 866/05, postanowienie NSA oz. w Rzeszowie z 8 czerwca 1999 r., sygn. akt SA/Rz 168/99). W świetle zaistniałych okoliczności, należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa lub wykazała niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, takie natomiast okoliczności nie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie. Z powyższych względów, z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że skarżąca zadbała w sposób należyty o własne interesy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. D.Cz.