III SA/Łd 1220/17

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu 1 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. Ś. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 w pomniejszonej wysokości postanawia 1) odmówić skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2) przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata a.l. III SA/Łd 1220/17 Uzasadnienie W. Ś. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] ([...]) w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 w pomniejszonej wysokości. Skarżący uiścił 10 stycznia 2018 r. wpis od skargi w kwocie 100 zł. Następnie wezwany do uzupełnienia wpisu o brakująca kwotę 100 zł sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, przedkładając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku "PPF". Uzasadniając wniosek wskazał na niskie dochody osiągane w gospodarstwie domowym oraz fakt nieotrzymania dopłat rolnych od 2014 r. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Na dochody gospodarstwa domowego składają się: emerytura żony skarżącego w kwocie ok. 1.853 zł oraz renta skarżącego w kwocie ok. 650 zł. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem skarżący nie jest właścicielem domu, ani mieszkania, zamieszkuje u córki. Pozostaje natomiast właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 3,20 ha, w tym gruntów leśnych o powierzchni 0,80 ha i 0,40 nieużytków. Nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Wskazał natomiast na fakt ponoszenia kosztów bieżącego utrzymania w kwocie ok. 2.000 zł. W kwocie tych wydatków mieści się m.in. rata kredytu w wysokości 800 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej ustawa p.p.s.a., wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W tej sytuacji referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącego zasługuje jedynie częściowo na uwzględnienie. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zauważyć należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść obciążających go w niniejszym postępowaniu kosztów sądowych. Przeciwnie, analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, że skarżący taką zdolność posiada. Na obecnym etapie postępowania skarżącego obciąża jedynie obowiązek uzupełnienia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że dochody w gospodarstwie domowym skarżącego zamykają się łączną kwota ok. 2.500 zł netto. W tej sytuacji, ocenie referendarza, w sytuacji osiągania stałych, bieżących dochodów we wskazanej wysokości skarżący nie może zasłaniać się argumentem braku środków na poniesienie kosztów sądowych. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje także fakt regulowania przez skarżącego rat kredytu w kwocie 800 zł miesięcznie. W tej sytuacji stwierdzić należy, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością rolniczą nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. W podobny sposób wypowiadała się już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05. Stwierdzić należy, że skoro skarżący reguluje opisywane należności w postaci rat kredytu we wskazanej wysokości, to – w ocenie referendarza – jest także w stanie ponieść koszty sądowe w prowadzonej przed sądem sprawie. W konsekwencji, w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i tak zostaje wykluczona pozytywna realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. pamiętać bowiem przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza natomiast konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, referendarz zważył co następuje. Rozpoznając wniosek skarżącego w tym zakresie, referendarz miał na względzie fakt, że w świetle przedstawionych powyżej informacji o stanie majątkowym skarżącego – wysokości osiąganego dochodu, mając też na uwadze, że zobligowany został do poniesienia kosztów wpisu od skargi, w ocenie referendarza, nie można wymagać także od skarżącego pokrycia ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie referendarza, nie można w tej sytuacji wymagać od strony skarżącej poniesienia jeszcze tych dodatkowych kosztów postępowania związanych z zastępstwem procesowym, mogłyby one albowiem stanowić trudne do udźwignięcia obciążenie budżetu domowego skarżącego. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak postanowieniu. a.l.