III SA/Łd 1226/13

Dnia 30 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] roku nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...], sprawującego funkcję Starosty, z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu M. D. prawa jazdy w zakresie kategorii A, C, D, CE, DE. Organ odwoławczy uzasadniając wydane orzeczenie wyjaśnił, że organ I instancji, działając na podstawie art. 102 ust. 2, w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( Dz.U. z 2011 r. nr 30, poz. 151) – dalej zwanej: " ustawą" odmówił zwrotu prawa jazdy kategorii A, C, D, CE, DE potwierdzonych w dokumencie prawa jazdy kategorii A, B, C, D, BE, CE, DE nr [...], s. [...], wydanego decyzją Prezydenta Miasta [...] w dniu [...]. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] M. D. podniósł, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] orzeczono wobec niego środek karny w postaci 3 – letniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wyłącznie kategorii B. Powołanym wyrokiem Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego w [...], w którym zastosowano wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. W ocenie strony organ administracji pierwszej instancji miał obowiązek wykonać wyrok sądowy i cofnąć mu uprawnienia do prowadzenia pojazdów kat. B na okres 3 lat. Nie był natomiast uprawniony pozbawiać go dalszych uprawnień do kierowania pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po zapoznaniu się z treścią odwołania wyjaśniło, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], sygn. akt [...] orzeczono wobec strony zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres 3 lat. Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...], sygn. akt [...] zmieniono ww. wyrok w ten sposób, że orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów ograniczono do pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kat. B prawa jazdy. Prawo jazdy kategorii A, B, C, D, BE, CE, DE znajduje się w depozycie organu I instancji. Decyzją organu I instancji z dnia [...] cofnięto kierowcy uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie kat. B prawa jazdy. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 102 ust. 2 ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął co najmniej rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Prawo jazdy wydane w dniu [...]. stronie obejmuje prawo jazdy kategorii A, B, C, D, BE, CE, DE nr [...]. W zakresie prawa jazdy kategorii B orzeczono w stosunku do skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Decyzją organu I instancji z dnia [...] ma cofnięte uprawnienia w zakresie tej kategorii. Z powyższego wynika brak możliwości zwrotu dokumentu. Skarżący mógł najwyżej ubiegać się o zwrot dokumentu obejmującego pozostałe kategorie prawa jazdy, ale i tak na przeszkodzie temu stał przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami stanowiący, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu; a także w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy – w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 2 ustawy, przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A 2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Ponadto w myśl art. 12 ust. 3 ustawy, przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: 1) C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 2) B+E, C1+E, C1+E, C+E lub D+E – w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Stosując zatem reguły art. 12 ust, 2 i 3 ustawy, w sytuacji kiedy kierowca ma orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B, a ponadto ma cofnięte uprawnienia w tym zakresie, to nie można wydać kierowcy prawa jazdy kategorii A, C, CE, D, DE. M. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] żądając jej uchylenia, a także uchylenia decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisu art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz art. 2 Konstytucji RP. - przez błędną ich interpretację i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że obowiązkiem organu administracji było wykonanie wyroku sądu i cofnięcie uprawnienia do prowadzenia pojazdów kat. B na okres 3 lat, stosownie do wymogów art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy. Nie miał natomiast żadnych uprawnień, by wbrew wyrokowi sądowemu, pozbawić kierowcę dalszych uprawnień do kierowania pojazdami. Skarżący nie ubiega się o rozszerzenie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi – gdzie niewątpliwie miałby zastosowanie art. 12 ust. 3 ustawy. W okresie cofnięcia uprawnień dotyczących kat. B skarżący nie miałby prawa czynić starań o ubieganie się o rozszerzenie prawa jazdy w zakresie kat. A, C, D, BE, CE, DE. I tego nie czyni, gdyż je nadal posiada. Wnosi jedynie o zwrócenie mu prawa jazdy w ww. kategoriach, które zatrzymano jako środek zapobiegawczy w ramach prowadzenia postępowania karnego. Środki zapobiegawcze stosownie do wymogów kodeksu postępowania karnego stosowane są tylko na czas prowadzenia postępowania karnego i upadają z chwilą jego prawomocnego zakończenia. Zatrzymanie prawa jazdy nie jest równoznaczne z pozbawieniem prawa jazdy. Dlatego przetrzymywanie prawa jazdy po uprawomocnieniu się wyroku w zakresie ww. kategorii jest bezprawne. Odmowa zwrotu prawa jazdy w przypadku skarżącego musiałaby być poprzedzona wydaniem decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień w zakresie kategorii A, C, D, CE, DE. Tego jednak nie uczyniono, bo takiej podstawy prawnej w polskim ustawodawstwie brak. Tym bardziej brak podstawy prawnej do odmowy zwrotu przedmiotowego prawa jazdy. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera żadnych odpowiedzi na zarzuty strony zawarte w odwołaniu. Sprowadza się jedynie do zacytowania przepisów, co stanowi sprzeczność z wymogami procedury k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odwołanie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosowne do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2102.270) – dalej zwanej: " p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia). Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenie prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie T. utrzymująca w mocy decyzję organu administracji I instancji o odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii A, C, D, CE, DE. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r. nr 30, poz., 151 ze zm.) – dalej zwanej: ustawą". Organy administracji obu instancji zastosowały wobec skarżącego art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 i 3 ustawy. Powołały ponadto art. 102 ust. 2 ustawy. Ustawodawca w treści przepisów art. 12 ustawy wskazał przypadki, w których prawo jazdy nie może być wydane danej osobie. I tak prawo jazdy nie może zostać wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu oraz osobie, w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji (art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy). Jeżeli więc o wydanie prawa jazdy określonej kategorii zwróci się osoba z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdu lub wydaną decyzją o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy, to organ związany regulacją art. 12 ust. 1 pkt 2 lub pkt 3 ustawy będzie zobowiązany wydać decyzję odmowną. W pozostałych jednostkach redakcyjnych art. 12 ustawy zamieszczono zakaz wydawania prawa jazdy innych kategorii niż ta kategoria, której dotyczy sądowy zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego, czy też decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Natomiast w myśl art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami przepis art. 12 ust. 1 pkt 3 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii C1,C,D1 lub D - w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wyrokiem z dnia [...] o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] orzekł w stosunku do skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres 3 lat. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] zmienił ww. wyrok Sądu Rejonowego w [...] w ten sposób, że orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów ograniczono do pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kategorii B prawa jazdy. Ponadto decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. Wobec treści ww. prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego oraz ostatecznej decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. B organ administracji nie może w takiej sytuacji wydać względem strony innego rozstrzygnięcia niż odmowa wydania prawa jazdy kategorii w zakresie określonym w art. 12 ust. 1 i 2 ustawy. Przy czym w tym przypadku wydanie prawa jazdy odpowiedniej kategorii należy rozumieć jako wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii. Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie skarżący ubiegał się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a nie o wydanie prawa jazdy (wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, C, D, CE, DE ). Skoro wniosek był wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii A, C, D, CE, DE to stwierdzić należy, że nie miał do niego zastosowania art. 12 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami. Przesłanki zatrzymania prawa jazdy oraz zwrotu zatrzymanego prawa jazdy zostały określone w art. 102 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami. Stosownie do treści art. 102 ust. 2 ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął co najmniej rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Organy obu instancji powołały co prawda w uzasadnieniu decyzji przepis art. 102 ust. 2 ustawy. Organ odwoławczy odnosząc się do treści tego przepisu i sytuacji prawnej strony lakonicznie stwierdził, że w zakresie prawa jazdy kategorii B orzeczono w stosunku do skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, a decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] ma cofnięte uprawnienia w zakresie tej kategorii. Z powyższego, zdaniem organu odwoławczego, jasno wynika, że nie jest możliwy zwrot dokumentu. W ocenie Sądu rozpoznającego obecnie skargę okoliczność odmowy zwrotu prawa jazdy skarżącemu nie jest oczywista i wymaga uprzedniego przeprowadzenia wykładni przepisu art. 102 ust. 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego orzeczono środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kategorii B prawa jazdy. Także ostateczna decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] dotyczy cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jedynie w zakresie kategorii B prawa jazdy. Dlatego też organ powinien rozważyć, czy w przypadku pozostawania w obrocie prawnym powyższych orzeczeń obejmujących swym zakresem jedynie uprawnienie w zakresie jednej kategorii prawa jazdy, to jest kat. B możliwe jest dokonanie odmowy zwrotu prawa jazdy skarżącemu w zakresie przez niego wnioskowanym. Jak wyżej wskazano podstawą odmowy zwrotu prawa jazdy nie mogą być przepisy odnoszące się do wydania ( a nie zwrotu) prawa jazdy. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Orzekają zatem w sposób kasacyjny, nie rozstrzygają merytorycznie spraw administracyjnych. Kompetencje merytoryczne należą do organów administracji publicznej. Do organów należy zatem w pierwszej kolejności wykładnia prawa w procesie stosowania określonych przepisów w konkretnej sprawie. Sąd administracyjny kontroluje stosowanie prawa, a więc również wykładnię prawa dokonaną przez organ, i nie może w tym organu wyręczyć. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd nie dokonał wykładni prawa w zakresie przepisu art. 102 ust. 2 ustawy. Organ administracji ponownie rozpoznając wniosek strony o zwrot prawa jazdy w zakresie kategorii A, C, D, CE, DE uwzględni rozważania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Oceni, czy w przypadku wydania przez sąd powszechny prawomocnego wyroku w zakresie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kategorii B i ostatecznej decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami także tylko w tym zakresie istnieje możliwość odmówienia stronie zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii A, C, D, CE i DE. Organ administracji przyjęte stanowisko dokładnie uzasadni w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Nie ograniczy się jak w uchylonej decyzji – co zasadnie podnosi strona w skardze – do zacytowania treści przepisów stanowiących podstawę wydanego orzeczenia. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą , uznając to za niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. b.a.