III SA/Łd 125/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi S. M. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę. Pismem z dnia [...] roku znak [...] na podstawie art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) Wojewoda Ł. wezwał Radę Gminy W. do podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego S. M. - w terminie 30 dni. Problematyka wygaśnięcia mandatu radnego S. M. była przedmiotem obrad na XLV sesji Rady Gminy W. w dniu 28 grudnia 2009 roku. Na wniosek jednego z radnych, Rada Gminy w głosowaniu jawnym zdjęła z porządku obrad sesji punkt 6 – "podjęcie uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego S.M". Pismem z dnia [...] roku, na podstawie art. 98 a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, Wojewoda Ł. powiadomił Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] roku Nr [...], wydanym na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym w związku z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, Wojewoda Ł. stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Gminy W S. M. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda Ł wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, wygaśnięcie mandatu stwierdza rada gminy w drodze uchwały, która powinna być podjęta najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia wygaśnięcia mandatu. Podniósł, iż wbrew obowiązkowi wynikającymi z ust. 2 tego artykułu, Rady Gminy W. nie podjęła uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego S. M. Organ nadzoru wskazał, że w dniu [...] roku Sąd Rejonowy w Ł. Sąd Grodzki w P. uznał radnego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa określonego w art. 157 § 1 k.k. Wyrok stał się prawomocny od [...] roku. Sąd wymierzył mu karę 70 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych (sygn. akt [...]). W skardze z dnia 18 lutego 2010 roku S. M. wniósł o uchylenie powyższego zarządzenia zastępczego. W uzasadnieniu podniósł, że od około 40 lat pełni służbę sołtysa wsi, w której mieszka i cieszy się pełnym zaufaniem społeczeństwa, które go wybrało. Skarżący opisał istniejący konflikt rodzinny pomiędzy nim a synem i synową. Wskazał, że nie poczuwa się do winy, a materiały zebrane w postępowaniu karnym to wielkie nieróbstwo, tendencyjność i brak profesjonalizmu. S.M. podkreślił, że jego sprawą interesował się Rzecznik Praw Obywatelskich. Do skargi załączył kserokopię pisma Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia [...] roku informującego go o zainteresowaniu tego organu toczącymi się postępowaniami karnymi. W odpowiedzi na skargę z dnia 3 marca 2010 roku Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym zarządzeniu zastępczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga S. M. nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Aktem nadzoru jest m.in. zarządzenie zastępcze wojewody. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu było zarządzenie zastępcze Wojewody Ł. z dnia [...] roku nr [...] o wygaśnięciu mandatu radnego Rady Gminy W. – S.M. Dokonując oceny legalności przedmiotowego zarządzenia Sąd stwierdził, że Wojewoda Ł. nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego w stopniu mającym wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie, tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie odnieść się należy do samej kwestii dopuszczalności wniesienia skargi na zarządzenie zastępcze wojewody przez radnego gminy, którego to zarządzenie dotyczy. W wyroku z dnia 17 lipca 2007 roku (sygn. akt P 19/04) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 98a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym w zakresie, w jakim uniemożliwia radnemu zaskarżenie zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie jego mandatu jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W orzeczeniu tym jednocześnie Trybunał stwierdził, iż ustawodawca winien pilnie dostosować przepisy ustawy do wydanego werdyktu. W związku z tym ustawą z dnia 5 września 2008 roku o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180 poz. 1111) znowelizowano między innymi art. 98a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym wprowadzając regulację zakładającą, że uprawnioną do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze (w tym przypadku radnego). Co prawda, jednocześnie w art. 6 powołanej ustawy zmieniającej wprowadzono zastrzeżenie, iż ma ona zastosowanie do kadencji następujących po kadencji, w czasie której ustawa weszła w życie. W ocenie Sądu ten ostatni przepis nie odnosi się jednak do przyznanego radnemu uprawnienia do zaskarżenia zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie jego mandatu. Przyjęcie bowiem poglądu, że przepis ten ma zastosowanie dopiero od następnej kadencji, powodowałoby, że ustawodawca zamiast wyeliminować stan niekonstytucyjności, de facto przywróciłby go na określony czas, pogarszając sytuację prawną radnych w tym zakresie w stosunku do stanu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej. Stwierdzić ponadto należy, że przyjęcie takiej wykładni uniemożliwiałoby radnym zaskarżenie tylko tych zarządzeń zastępczych, które zostały wydane po wejściu w życie zmienionych przepisów, co z kolei naruszałoby zasadę równości wobec prawa. Tym samym, biorąc pod uwagę wykładnię celowościową i zasadę racjonalności ustawodawcy uznać należało, iż wprowadzona nowela miała na celu dostosowanie przepisów do werdyktu Trybunału, a nie ponowne wprowadzenie stanu niekonstytucyjności. W związku z tym, zdaniem Sądu, należy przyjąć interpretację, iż przepis uprawniający do złożenia przez radnego skargi na zarządzenie zastępcze wojewody stwierdzające wygaśnięcie jego mandatu ma zastosowanie od daty jego wejścia w życie. Stąd też skarga w niniejszej sprawie, złożona przez samego radnego na zarządzenie zastępcze Wojewody Ł. o wygaśnięciu mandatu radnego jest dopuszczalna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 98 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w związku z art. 190 ust. 1 punkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r. Nr 159 poz. 1547 ze zm.). Stosownie do treści art. 190 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 powołanej ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. W myśl art. 7 ust. 2 punkt 1 tej ustawy nie mają prawa wybieralności osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Wygaśnięcie mandatu radnego stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu (art. 190 ust. 2 ustawy). Natomiast przepis art. 98 a ust. 1 u.s.g. stanowi, iż jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 24 b ust. 6, art. 26 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta ( Dz. U. Nr 113, poz. 984, Nr 127, poz. 1089 i Nr 214, poz. 1806) oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, obsadzenia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze (art. 98a ust. 2 u.s.g.). Z treści powołanych przepisów wynika, że zarządzenie zastępcze stanowi środek nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego. Ma ono na celu wypełnienie luki powstałej wskutek braku działania organu samorządowego. W przedmiotowej sprawie okolicznością niesporną jest fakt popełnienia przez radnego S. M. przestępstwa określonego w art. 157 § 1 k.k. (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm.) i skazania wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. Sądu Grodzkiego w P. z dnia [...] roku (sygn. akt [...]), który uprawomocnił się w dniu [...] roku. Wskazać również należy, że przestępstwo opisane w treści art. 157 § 1 k.k. zwane średnim uszczerbkiem na zdrowiu należy do grupy przestępstw umyślnych ściganych z oskarżenia publicznego. Niepodjęcie przez Radę Gminy W. uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego S. M. nie może skutkować zachowaniem mandatu przez radnego, który utracił prawo wybieralności. Z mocy art. 190 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku nastąpiło wygaśnięcie mandatu radnego, który został skazany wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Wydanie zarządzenia zastępczego potwierdziło tylko skutek prawny, który nastąpił z mocy ustawy. Po bezskutecznym upływie terminu określonego w art. 98 a ust. 1 u.s.g. obowiązkiem wojewody było wydanie zarządzenia. Treść zarządzenia nie naruszała praw radnego. Zabezpieczała natomiast interes społeczności lokalnej, którą reprezentować powinny osoby nie skazane prawomocnymi wyrokami za przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Zarówno podjęcie uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego jak i wydanie zarządzenia zastępczego przez wojewodę ma charakter jedynie deklaratoryjny. W przedmiotowej sprawie Sąd bada legalność wydanego zarządzenia zastępczego, a zarzuty podnoszone przez skarżącego nie mają wpływu na ocenę jego prawidłowości. Okoliczność, że skarżący pełni służbę sołtysa wsi od ponad 40 lat i co za tym idzie, posiada poparcie lokalnej społeczności nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem jak to powyżej wskazano, S.M. został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżanie publicznego. W tym zakresie organ administracji, który wydał zarządzenie zastępcze potwierdził jedynie fakt, który nastąpił z mocy prawa. Rozstrzygnięcie to miało charakter deklaratoryjny. Pozostałe argumenty dotyczące ewentualnych działań Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie postępowań karnych toczących się z udziałem skarżącego w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy również nie zasługują na uwzględnienie. W świetle powyższego istniała podstawa do podjęcia przez Wojewodę Ł. zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu radnego S. M. w trybie art. 98a ustawy o samorządzie gminnym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. D.T.