III SA/Łd 125/25
WyrokWSA w Łodzi2025-06-05
Skład orzekający: Paweł Dańczak, Anna Dębowska, Joanna Wyporska-Frankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi przysługują płatności bezpośrednie i przejściowe wsparcie krajowe, jeśli nie posiada tytułu prawnego do wszystkich deklarowanych we wniosku działek rolnych, a umowa dzierżawy obowiązuje do końca okresu, na który została zawarta, a także czy prowadził działalność rolniczą na tych gruntach?Ratio decidendi
Rolnikowi nie przysługują płatności bezpośrednie i przejściowe wsparcie krajowe, jeśli nie posiada tytułu prawnego do wszystkich deklarowanych działek rolnych, a umowa dzierżawy nadal obowiązuje. Dodatkowo, brak prowadzenia działalności rolniczej na tych gruntach w roku składania wniosku wyklucza przyznanie płatności. W przypadku współwłasności gruntów, wymagana jest zgoda pozostałych współwłaścicieli na ubieganie się o płatności.Stan faktyczny
Skarżąca J. K. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2023. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, stwierdzając, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do wszystkich deklarowanych działek, ponieważ były one objęte umową dzierżawy obowiązującą do 2025 roku, a także nie przedstawiła zgody współwłaścicieli na ubieganie się o płatności. Ponadto, zdaniem organów, skarżąca nie prowadziła na tych gruntach działalności rolniczej w 2023 roku. Decyzje organów zostały zaskarżone do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 grudnia 2024 roku nr 0489/2024 w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oddala skargę.
Decyzją z 12 grudnia 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi (dalej: organ II instancji lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sieradzu z 29 maja 2024 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
28 czerwca 2023 r. J. K. (dalej, strona, strona skarżąca lub skarżąca) złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2023. We wniosku strona ubiegała się o przyznanie płatności w ramach interwencji w formie płatności bezpośrednich: podstawowego wsparcia dochodów (PWD), płatności redystrybucyjnej (RED) oraz uzupełniającej płatności podstawowej (UPP). Strona ubiegała się o płatności do działek rolnych o łącznej powierzchni 17,58 ha położonych między innymi na działkach ewidencyjnych położonych w powiecie s., gminie B. - obszar wiejski, obrębie ewidencyjnym: G.- nr dz. ewid.: [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; S.- nr dz. ewid.: [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [....].
Pismem z 7 lutego 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Sieradzu wezwał stronę do złożenia wyjaśnień lub dokumentów dotyczących nieścisłości wniosku dla wskazanych działek ewidencyjnych. 12 lutego 2024 r. strona złożyła pismo z wyjaśnieniami, w których podnosiła, że posiada "największą cześć udziałów wymienionych działek wraz ze spadkobiercami po (...) zmarłym mężu, A. K.. Od lutego 2015 roku gospodarstwo było w dzierżawie przez mojego syna P., jednak po jego śmierci w listopadzie 2022 r. dzierżawę wraz ze spadkiem przejęła jego żona O. K.. Według umowy dzierżawa obowiązuje do lutego 2025 r. i nie została rozwiązana. Po śmierci P. K., w listopadzie 2022 r. jego żona O. (wydzierżawiająca) nie wykonała żadnych prac polowych, a 3/4 upraw były to poplony zasiane przez P. i zostały tak do samych żniw. Na pozostałych areałach, gdzie był prawidłowy zasiew, nie zostało wykonane nawożenie i opryski aż do żniw. W kwietniu 2023 r. O. opuściła siedzibę gospodarstwa bez żadnych wyjaśnień i informacji, co dalej z użytkami rolnymi. W okresie żniw zaniepokoiła mnie i pozostałych właścicieli sytuacja, że na wydzierżawionych działkach nie są prowadzone żadne prace żniwne, (...). O zaistniałej sytuacji poinformowaliśmy Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, co skutkowało kontrolą z jej strony i skłoniło O. do zbioru plonów, a raczej dużej części poplonów, które na jesień wysiał zmarły P., a doczekały aż do żniw. Zbiory wykonano dopiero na początku września, zapewne po skutecznej interwencji Agencji (...). Warto dodać, że dwie działki przy siedlisku o powierzchni około 2,5 hektara do tej pory nie zostały skoszone, a na pozostałych - słoma została ścięta - w takim stanie pola są do tej pory. Ponadto O. jako dzierżawca gospodarstwa i maszyn nie wywiązuje się z warunków dzierżawy (...). O. K. jako dzierżawca nie wywiązuje się także z obowiązku zapłaty czynszu dzierżawnego, a po śmierci męża wyprzedała cały żywy inwentarz i wszystkie odziedziczone ruchomości. W związku z powyższym wywnioskowaliśmy, że dzierżawa została porzucona, a O.K. zerwała z nami kontakt, dlatego też ja, w porozumieniu z pozostałymi właścicielami gospodarstwa, złożyłam w czerwcu wniosek o dopłaty".
23 lutego 2024 r. strona złożyła pismo z uzupełnieniem odpowiedzi na wezwanie, do którego dołączono: akt notarialny z 14 października 2021 r., Repertorium A nr [...]; akt poświadczenia dziedziczenia z 14 października 2021 r., Repertorium A nr [...], zgodnie z którym spadek po A. K. nabyli: J. K. w 5/20 częściach, M. K. w 3/20 częściach, P. K. w 3/20 częściach, G. K. w 3/20 częściach, M. K. w 3/20 częściach, P. K. w 3/20 częściach; akt notarialny z 17 lutego 2023 r. Repertorium A nr [...]; korespondencję z ARiMR dotyczącą utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej; załączniki w postaci 14 zdjęć działek rolnych podpisane zbiorczo jako "zdjęcia wykonane październik 2023", pismo placówki terenowej w Zduńskiej Woli Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 13 listopada 2023 r., pismo strony z 23 listopada 2023 r.
Postanowieniem z 11 maja 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Sieradzu dołączył do sprawy oświadczenie O. K. z 1 marca 2024 r. wraz z załącznikami, w którym wskazała ona, że: "P. K. posiadał na własność żywy inwentarz (świnie i byki). Po jego śmierci ja oraz córka N. K. odziedziczyłam majątek w dn. 13.2.2023 r. i z tym dniem umowa dzierżawy przeszła na moją własność w myśl Polskiego Prawa (...). Przed śmiercią mój mąż P. K. na działkach z umowy dzierżawy zasiał zboże i poplony. Do końca kwietnia inwentarz żywy został sprzedany a ja wraz z córką wyprowadziłam się z adresu gdzie mieszkałam wraz z mężem S.. Z początkiem lata mecenas S. S. wysłała pismo do J. K. (...) z propozycją, iż ja jej daje za dzierżawę około 2 h – 3 h na sprzątnięcie (K. 1,12 ha tej ziemi nie ma wpisanej w umowie a jest ich własnością. Mój mąż obrabiał tę ziemię od 2015 r. ja od J.K. nie otrzymałam żadnej informacji. (...) 6.09.2023 r. była zwarta umowa kupna-sprzedaży zboża z P. E.. 7-10.09.2023 r. zboże zostało skoszone a zboże które miało być w rozliczeniu zostało na polu jako zapłata za dzierżawę. (...)".
Decyzją z 29 maja 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Sieradzu odmówił stronie przyznania: podstawowego wsparcie dochodów i nałożył karę w wysokości 8 243,56 zł, płatności redystrybucyjnej i nałożył karę w wysokości 2 969,55 zł oraz uzupełniającej płatności podstawowej i nałożył karę w wysokości 1 132,12 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, iż strona nie posiadała tytułu prawnego do spornych działek, umowa dzierżawy gruntów zawarta 3 lutego 2015 r. nie została wypowiedziana a obowiązuje do 28 lutego 2025 r. - w konsekwencji czego wykluczono te działki z płatności. W konsekwencji czego procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła 100,00%, co uzasadniało zastosowanie § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich i odmowę przyznania wnioskowanych płatności, a dodatkowo nałożono karę.
17 czerwca 2024 r. pełnomocnik strony wniósł odwołanie od powyżej wskazanej decyzji, w treści którego zakwestionował ustalenia organu I instancji dotyczące tytułu prawnego strony do spornych działek ewidencyjnych oraz zasadność nałożonych kar.
Pismem z 8 listopada 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w przedmiocie przeprowadzenia działu spadku po A. K. zmarłym 23 marca 2021 r. w odniesieniu do działek ewidencyjnych położonych w powiecie s., gminie B. - obszar wiejski, obrębie ewidencyjnym: G., S.oraz przedstawienia dowodów potwierdzających działu spadku. Strona nie odpowiedziała na powyższe wezwanie.
Powołaną na wstępie decyzją z 12 grudnia 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi (dalej również: organ II instancji lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sieradzu z 29 maja 2024 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Organ II instancji w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 reguluje ustawa o Planie Strategicznym. Następnie, powołując następnie treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę wydanej decyzji organ ten wskazał, że art. 22 ustawy o Planie Strategicznym rozstrzyga kwestię przyznania pomocy posiadaczowi i zgodnie z nim warunkiem decydującym o kwalifikowalności gruntu zgłoszonego we wniosku do płatności jest fakt posiadania przez wnioskodawcę na podstawie tytułu prawnego tych gruntów w dniu 31 maja roku złożenia wniosku, czyli w przedmiotowej sprawie na dzień 31 maja 2023 r. Jednym z warunków przyznania wsparcia począwszy od kampanii 2023 jest wymóg, aby kwalifikujące się hektary pozostawały w dyspozycji rolnika (art. 4 ust. 4 rozporządzenia 2021/2115). Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że prawo UE nie definiuje pojęcia "w dyspozycji". Nie określa też charakteru stosunku prawnego, na podstawie którego dany obszar jest użytkowany przez rolnika (pozostaje w jego dyspozycji). W związku z powyższym ustawodawca przyjął, że pojęcie "w dyspozycji" należy odczytywać jako tożsame z posiadaniem i przyjęto rozwiązanie, zgodnie z którym grunty rolne muszą pozostawać w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku złożenia wniosku o przyznanie pomocy (tj. ostateczna data na dokonanie zmian we wniosku o przyznanie pomocy). Jednocześnie w związku z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie C-216/19 Land Berlin dodano w tym przepisie obowiązek posiadania tytułu prawnego do gruntów, do których mają zostać przyznane płatności. W przedmiotowym wyroku TSUE stwierdził, że dysponowanie (posiadanie) gruntem powinno być zgodne z prawem danego państwa członkowskiego, a więc powinno odbywać się na podstawie tytułu prawnego. W wyroku TSUE z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie C- 216/19 Land Berlin, stwierdzono między innymi, iż "w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są »w dyspozycji« jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu." Dysponowanie gruntem jako właściciel jest odmienne od dysponowania gruntem jako posiadacz, które należy interpretować zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Organ II instancji odwołał się także do pojęcia posiadania gruntów rolnych a następnie wyjaśnił, że działki ewidencyjne deklarowane przez stronę były przedmiotem umowy dzierżawy zawartej 3 lutego 2015 r. pomiędzy wydzierżawiającymi – J. i A. K., a dzierżawcą – P. K., umowa została zawarta na okres od dnia 3 lutego 2014 r. do dnia 28 lutego 2025 r. Następnie organ odwoławczy zauważył, iż z aktu notarialnego sporządzanego 14 października 2021 r. Repertorium A nr [...], wynika, że w skład spadku po zmarłym 23 marca 2021 r. A. K. wchodzą między innymi udziały we wspólnej nieruchomości w wyżej wymienionych działkach ewidencyjnych. W odpowiedzi na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sieradzu strona 23 lutego 2024 r. przedstawiła akt poświadczenia dziedziczenia z 14 października 2021 r., Repertorium A nr [...], zgodnie z którym spadek po A. K. nabyli jego żona J. K. w 5/20 częściach oraz jego potomstwo M. K. (zgodnie ze sprostowaniem K.), P.., G.K., M.K., P.K. po 3/20 części każde z nich. Pismem z 8 listopada 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w przedmiocie przeprowadzenia działu spadku po A. K. w odniesieniu do spornych działek oraz przedstawienia dowodów potwierdzających dział spadku. Strona nie odpowiedziała jednak na powyższe wezwanie. Organ II instancji wskazał, że na podstawie przedstawionych przez stronę dokumentów nie jest możliwe ustalenie, które działki ewidencyjne stanowią własność J. K.. Dalej, odnosząc się do treści art. 23 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym organ wskazał, że w przypadku gdy grunt jest przedmiotem współposiadania przez okres, w jakim posiadanie tego gruntu jest warunkiem przyznania danej pomocy, pomoc ta przysługuje temu współposiadaczowi, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę na piśmie. Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest własność gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a ten grunt stanowi przedmiot współwłasności, pomoc przysługuje temu współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie (art. 23 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym). Zgodę dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy. Przy czym w analizowanej sprawie strona wraz z wnioskiem nie złożyła zgody współwłaścicieli spornych gruntów na ubieganie się o płatności na rok 2023, a więc nie posiadała pełnomocnictwa pozostałych spadkobierców do zarządzania tymi gruntami. Równocześnie organ II instancji, wskazał w zakresie umowy dzierżawy zawartej w 3 lutego 2015 r. pomiędzy wydzierżawiającymi – J. i A.K., a dzierżawcą – P. K., że z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że P. K. zmarł 27 listopada 2022 r. a spadek po nim nabyła jego żona O. K. oraz córka N. K. po 1/2 części każda z nich. Organ II instancji wyjaśnił przy tym, że umowa dzierżawy została sporządzona w formie pisemnej. Zatem zgodnie z art. 77 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny – dalej: "k.c." - jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie wymaga zachowania formy dokumentowej, chyba że ustawa lub umowa zastrzega inną formę. Organ wskazał także, że umowa dzierżawy nie wygasa w razie śmierci wydzierżawiającego. W miejsce zmarłego wstępują w stosunek dzierżawy spadkobiercy. Organ odwoławczy odnosząc się do argumentacji pełnomocnika strony o dorozumianej woli rozwiązania umowy dzierżawy z 3 lutego 2015 r. oraz załączonych do odwołania dokumentów wskazał na § 6 umowy dzierżawy, zgodnie z którym "Strony mogą wypowiedzieć niniejszą umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia (6 m-cy) z tym jednak, że dzierżawcy przysługuje prawo zbioru upraw jednorocznych mimo okresu wypowiedzenia." Z powyższego – zdaniem organu - wynika, że w niniejszej sprawie nie mogło dojść do dorozumianego wypowiedzenia, gdyż w § 6 określono warunki wypowiedzenia. Powyższa klauzula zawarta w umowie wskazuje, że wypowiedzenia należy dokonać na piśmie czego w niniejszej sprawie nie zrobiono. Tak więc umowa ta obowiązuje zgodnie z § 1 do dnia 28 lutego 2025 roku. Nadto, odnosząc się do podnoszonej przez pełnomocnika strony treści odpowiedzi na pozew o zapłatę z 11 grudnia 2023 r. (w sprawie o zaległy czynsz dzierżawy), gdzie pełnomocnik O. K. jasno wskazuje, że umowa nie obowiązuje, jako że dotychczasowy dzierżawca — jej mąż P. K. na skutek śmierci ojca stał się zarówno wydzierżawiającym i dzierżawcą, co automatycznie powoduje wygaśnięcie stosunku dzierżawy (i to jak twierdzi pełnomocnik O. K. w 2021 roku, czyli na długo przed rokiem 2023) (...)" organ wskazał, że argumentacja ta jest zasadna ale tylko w odniesieniu do działek ewidencyjnych, które stałyby się własnością P. K. po dziale spadku po zmarłym A. K., zaś w odniesieniu do pozostałych działek ewidencyjnych umowa dzierżawy nie wygasa w razie śmierci wydzierżawiającego. Organ II instancji zauważył też, że w analizowanej sprawie na podstawie dokumentacji zgromadzonej przez organ I instancji nie można uznać, że strona prowadziła na spornych gruntach działalność rolniczą. Z załączonych do akt dokumentów wynika bowiem, że w roku 2023 J.K. nie prowadziła na spornych gruntach działalności rolniczej, nie wykonała żadnego zabiegu agrotechnicznego, działki rolne zostały obsiane w roku 2022 przez P. K., a zbiorów dokonano na zlecenie O. K. we wrześniu 2023 roku Tak więc strona nie spełniała warunku koniecznego do przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym. Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia § 45 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 2 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich organ odwoławczy wskazał, że w analizowanej sprawie wnioskodawca nie posiadał tytułu prawnego do działek ewidencyjnych, na których deklarowano działki rolne do podstawowego wsparcia dochodów i płatność redystrybucyjnej oraz do uzupełniającej płatności podstawowej. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania do podstawowego wsparcia dochodów i płatność redystrybucyjnej wynosiła 1402,56%. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania do uzupełniającej płatności podstawowej wynosiła 1241,03%. Jak wynika z powyższego różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiegał się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosiła więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, co uzasadniało odmowę przyznania płatności i nałożenie kary. Podsumowując organ II instancji stwierdził, że strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających tytuł prawny do poszczególnych spornych działek ewidencyjnych. W przypadku współwłasności wymagane było złożenie wraz z wnioskiem zgody pozostałych współwłaścicieli na przyznanie płatności, czego strona nie zrobiła. Umowa dzierżawy z 3 lutego 2015 r. z uwagi na treść jej § 6 nie mogła zostać wypowiedziana w sposób dorozumiany i obowiązuje do dnia 28 lutego 2025 r. Ponadto, jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, J. K. nie prowadziła na spornych gruntach działalności rolniczej, co jest warunkiem koniecznym do przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym. Organ II instancji odnosząc się do wniosku o przyznanie płatności w ramach podstawowego wsparcia dochodów wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 17,58 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 17,58 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 1,17 ha. Podczas przeprowadzanych weryfikacji złożonych wniosków stwierdzono, że o płatności na przedmiotowe działki ewidencyjne ubiegają się też inni rolnicy. W wyniku przeprowadzonego postępowania biorąc pod uwagę całość zgromadzonej dokumentacji ustalono, że wnioskodawca nie posiadał tytułu prawnego do wyżej wymienionych działek ewidencyjnych w związku z czym w odniesieniu do tych działek nie zostały spełnione warunki wymagane do przyznania pomocy określone w art. 22 ustawy o Planie Strategicznym. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi zatem 16,41 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 1402,56%. Organ powołał treść § 45 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich oraz wskazał, że stawka dla podstawowego wsparcia dochodów do 1 ha w 2023 r. wynosi 502,35 zł. Wyliczona kwota kary wynosi 8 243,56 zł. Mając na uwadze powyższe, odmówiono przyznania podstawowego wsparcia dochodów i nałożono karę w wysokości 8 243,56 zł. Odnośnie płatności redystrybucyjna organ wyjaśnił, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi 16,41 ha. Stawka płatności redystrybucyjnej do 1 ha uprawy w 2023 r. wynosi 180,96 zł. Wyliczona kwota kary wynosi 2 969,55 zł. W zakresie uzupełniającej płatności podstawowej organ wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do uzupełniającej płatności podstawowej wynosiła 15,69 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do uzupełniającej płatności podstawowej wynosiła 15,69 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 1,17 ha. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi zatem 14,52 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 1 241,03%. Stawka płatności do powierzchni uprawy kwalifikującej się do uzupełniającej płatności podstawowej do 1 ha w 2023 r. wynosi 1 132,12 zł. Wyliczona kwota kary administracyjnej wynosi 1 132,12 zł. Organ odnosząc się do art. 59 ust. 5 rozporządzenia nr 2021/2116 wskazał, że przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających wystąpienie w gospodarstwie strony przypadków siły wyższej wymienionych w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2021/2116. W rozpatrywanej sprawie strona nie uprawdopodobniła wystąpienia żadnej okoliczności, którą można uznać za działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W analizowanym stanie faktycznym w ocenie organu II instancji nie zaistniały także przesłanki wymienione w art. 59 ust. 5 lit. b) i c) rozporządzenia nr 2021/2116, albowiem skoro skarżąca wystąpiła o przyznanie określonych świadczeń publicznych i oświadczyła, że znane jej są zasady ich przyznawania, to należy uznać, iż znane jej były owe zasady w ich całokształcie. Co więcej, składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2023 strona złożyła oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, strona ponosi wyłączną winę za przedeklarowanie powierzchni zgłoszonych do płatności.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik strony skarżącej zaskarżył powyższą decyzję organu w całości. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik strony zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. naruszenie przepisów:
a) art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz brak uwzględnienia przy załatwianiu sprawy słusznego interesu obywateli,
b) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz naruszenie zasady proporcjonalności;
c) art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 poprzez brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, brak wykonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak dokonania oceny okoliczności istotnych dla sprawy w oparciu o całokształt materiału dowodowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do nieruchomości będących przedmiotem zaskarżonej decyzji z uwagi na brak - w ocenie organu I instancji - możliwości rozwiązania umowy dzierżawy w sposób dorozumiany i tym samym błędne przyjęcie, że rozwiązanie umowy dzierżawy mogło nastąpić wyłącznie w formie pisemnej, podczas gdy w treści umowy brak jest postanowień wymagających pisemnej formy rozwiązania umowy, a z jej postanowień wynika, że umowa mogła zostać skutecznie rozwiązana z zachowaniem sześciomiesięcznego okresu wypowiedzenia bez wymaganej ku temu formy pisemnej;
2. naruszenie art. 22 ustawy z dnia 8 lutego 2023 roku o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 w zw. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżąca nie posiada tytułu prawnego odnośnie spornych działek i należało wykluczyć je z przyznania płatności, podczas gdy posiada ona tytuł prawny do tych działek, gdyż jest ich właścicielem, a umowa dzierżawy gruntów zawarta dnia 3 lutego 2015 roku została w sposób dorozumiany i skuteczny rozwiązana, a zatem to skarżacej a nie O. K. przysługiwał w roku 2023 tytuł prawny do spornych działek;
3. naruszenie § 45 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu na skarżącą kar w zakresie podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej oraz uzupełniającej płatności podstawowej, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki, które uprawniały do nałożenia tych kar, gdyż w przypadku wniosku złożonego przez skarżącą nie występowała różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem który należało zatwierdzić do tej płatności.
W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 12 grudnia 2024 r. w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji z 29 maja 2024 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik strony wniósł także o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z zm.) - dalej: "p.p.s.a." - a także w przypadku naruszenia prawa będącego podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jednocześnie sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną w myśl bowiem art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczącym skargi na indywidualną interpretację podatkową, a zatem niemającym zastosowania w niniejszej sprawie).
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyżej wskazanych kryteriów, nie wykazała, aby organ dopuścił się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy zasadnie odmówiły skarżącej przyznania przedmiotowych płatności na 2023 r. Przy czym w ocenie sądu rację w zaistniałym sporze należy przyznać organom. U podstaw wydanego przez organ rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, iż po pierwsze strona skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do spornych działek albowiem umowa dzierżawy gruntów zawarta 3 lutego 2015 r. nie została wypowiedziana i obowiązuje do 28 lutego 2025 r. Ponadto, skarżąca nie złożyła wraz z wnioskiem zgody współwłaścicieli spornych gruntów na ubieganie się o płatności na rok 2023 r., jak również nie spełniła warunku koniecznego do przyznania płatności, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym, tj. nie prowadziła na spornych gruntach działalności rolniczej. W konsekwencji czego wykluczono wskazane działki z płatności oraz ustalono, że różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła 100,00% co uzasadniało zastosowanie § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich i odmówienie przyznania wnioskowanych płatności, a dodatkowo nałożenie kary.
Kwestionując powyższe rozstrzygniecie organu strona skarżąca podniosła, iż organ na skutek nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego oraz braku podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, błędnie uznał, iż nie posiada ona tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w ocenie skarżącej umowa dzierżawy gruntów zawarta 3 lutego 2015 r. została w sposób dorozumiany i skuteczny rozwiązana, a tym samym to J. K., a nie O. K. przysługiwał w roku 2023 tytuł prawny do spornych działek.
Wobec tak zarysowanego sporu w pierwszej kolejności wskazać należy, iż materialnoprawne przesłanki przyznawania wnioskowanych płatności na rok 2023 r. określone zostały w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – dalej: "ustawa o Planie Strategicznym" - strona ubiegała się bowiem o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki rolnej na lata 2023-2027, tj.: podstawowego wsparcia dochodów (PWD), płatności redystrybucyjnej (RED) oraz przejściowego wsparcia krajowego w postaci uzupełniającej płatności podstawowej (UPP) do działek rolnych o łącznej powierzchni 17,58 ha położonych między innymi na działkach ewidencyjnych położonych w powiecie s., gminie B. - obszar wiejski, obrębie ewidencyjnym: G. oraz S.
Zgodnie z art. 17 ustawy o Planie Strategicznym wniosek o przyznanie pomocy, zmianę tego wniosku lub jego wycofanie składa się za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji w sposób określony w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Warunek prowadzenia działalności rolniczej dla przyznania płatności zawiera art. 21 ustawy o Planie Strategicznym, który w ust. 1 stanowi, że przy przyznawaniu pomocy uznaje się, że rolnik prowadzi działalność rolniczą, jeżeli prowadzi działalność polegającą na: 1) wytwarzaniu produktów rolnych przez hodowlę lub chów zwierząt do celów gospodarskich lub uprawę lub hodowlę roślin, gdzie produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), z wyjątkiem produktów rybołówstwa, a także uprawie bawełny i zagajników o krótkiej rotacji lub 2) utrzymywaniu użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma przepis art. 22 ustawy o Planie Strategicznym, w myśl którego, płatności są przyznawane do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności jest w posiadaniu rolnika, ubiegającego się o ich przyznanie, na podstawie tytułu prawnego. Istotne znaczenie w sprawie ma także art. 23 ustawy o Planie Strategicznym który stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu lub zwierzęcia, a ten grunt lub to zwierzę stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu (ust. 1). W przypadku gdy grunt lub zwierzę jest przedmiotem współposiadania przez okres, w jakim posiadanie tego gruntu lub tego zwierzęcia jest warunkiem przyznania danej pomocy, pomoc ta przysługuje temu współposiadaczowi, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę na piśmie. Ta zgoda nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy (ust. 2). Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest własność gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a ten grunt stanowi przedmiot współwłasności, pomoc przysługuje temu współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie (ust. 3). Zgodę, o której mowa w ust. 2 i 3, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy (ust. 4). Z kolei w art. 25 ustawy o Planie Strategicznym wskazano, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Zgodnie zaś z art. 25 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych z produkcją do zwierząt, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2. lub płatności dobrostanowej i złożył wniosek o ich przyznanie oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, jakie miałyby zostać przyznane w danym roku temu rolnikowi, przed zastosowaniem kar, w tym kar administracyjnych, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.
Co więcej zgodnie z art. 26 ustawy o Planie Strategicznym płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Z kolei przepis art. 27 ustawy o Planie Strategicznym stanowi, że płatność redystrybucyjna jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha. Nadto, w ust. 2 tego przepisu wskazano, że płatność redystrybucyjna przysługuje do powierzchni gruntów: 1) posiadanych przez rolnika położonych na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów; 2) nie większej niż 30 ha.
Zgodnie z art. 37 ustawy o Planie Strategicznym przejściowe wsparcie krajowe jest przyznawane w formie: 1) uzupełniającej płatności podstawowej; 2) płatności niezwiązanej do tytoniu. A w myśl art. 37 ust. 2 wskazanej ustawy przejściowe wsparcie krajowe jest przyznawane rolnikowi, jeżeli spełnia warunki określone w art. 25 ust. 1. Do przyznawania uzupełniającej płatności podstawowej przepis art. 25 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Z kolei art. 38 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym stanowi, że uzupełniająca płatność podstawowa jest przyznawana rolnikowi do powierzchni:
1) upraw roślin rodzajów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 4, uprawianych w plonie głównym,
2) gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin
- do których zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów.
Do przyznawania uzupełniającej płatności podstawowej przepisy art. 26 ust. 1 pkt 2 i 3 stosuje się odpowiednio (art. 38 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym).
Odnotować również należy, iż z art. 60 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym wynika, że wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Wniosek ten można złożyć po upływie tego terminu, ale nie później niż w dniu, w którym upływa 25 dni od dnia upływu tego terminu, z tym że w takim przypadku na podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy nakłada się karę w wysokości 1% danej pomocy za każdy dzień opóźnienia, nie licząc dni ustawowo wolnych od pracy oraz sobót. Z kolei w § 45 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich wskazano, że w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi: 1) nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha, za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznaje się powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy; 2) więcej niż 20% i nie więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności; 3) więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności. Przy czym przepis ten - § 45 – w ust. 2 stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, wysokość kary stanowi iloczyn stawki danej płatności obszarowej oraz powierzchni stanowiącej różnicę między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie tej płatności, a powierzchnią obszaru zatwierdzonego do tej płatności. Wskazano również - w § 45 ust. 3 - że jeżeli różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności obszarowych, a obszarem zatwierdzonym do tych płatności nie przekracza 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do płatności obszarowych i nie przekracza 0,1 ha, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, a za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tych płatności służącą do ustalenia wysokości tych płatności uznaje się powierzchnię gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie tych płatności. Z kolei z § 45 ust. 4 wynika, że w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi nie więcej niż 3% powierzchni zatwierdzonej do tej płatności, ale nie więcej niż 2 ha, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, a tę płatność przyznaje się do powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności.
W świetle przywołanych powyżej przepisów oraz materiału zgromadzonego w aktach sprawy sąd w pełni podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ II instancji, uznaje je za prawidłowe i stanowiące uzasadnioną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Wbrew bowiem zarzutom skargi organ zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy, dający podstawę do orzekania w sprawie. Ocena tego materiału została należycie przeprowadzona, zaś wnioski wyciągnięte przez organ nie zawierają sprzeczności, są logiczne i prawidłowe, a tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do ich kwestionowania, szczególnie w kierunku postulowanym przez stronę skarżącą.
Z prawidłowo poczynionych przez organ ustaleń faktycznych wynika, że działki ewidencyjne deklarowane przez stronę były przedmiotem umowy dzierżawy zawartej 3 lutego 2015 r. pomiędzy wydzierżawiającymi – J. i A. K., a dzierżawcą – P. K.. Umowa ta została zawarta na okres od 3 lutego 2014 r. do 28 lutego 2025 r. Z aktu notarialnego sporządzanego 14 października 2021 r. Repertorium A nr [...] wynika również, że w skład spadku po zmarłym 23 marca 2021 r. A. K. wchodzą między innymi udziały we wspólnej nieruchomości w działkach ewidencyjnych zgłoszonych do płatności. Z przedłożonego aktu poświadczenia dziedziczenia z 14 października 2021 r., Repertorium A nr [...] wynika nadto, że spadek po A. K. nabyli jego żona J. K. w 5/20 częściach oraz jego potomstwo M. K. (zgodnie ze sprostowaniem K.), P.K., G. K., M.K., P.K. po 3/20 części każde z nich. Z akt sprawy wynika także, że P.K. zmarł 27 listopada 2022 r. a spadek po nim nabyła jego żona O. K. oraz córka N. K. po 1/2 części każda z nich. Okolicznością niekwestionowaną jest przy tym i to, że Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał stronę skarżącą do złożenia wyjaśnień w przedmiocie przeprowadzenia działu spadku po A. K. w odniesieniu do spornych działek oraz przedstawienia dowodów potwierdzających dział spadku. Strona nie odpowiedziała jednak na powyższe wezwanie. Bezsporny jest także fakt, że pozostali spadkobiercy również złożyli wnioski o przyznanie płatności, a skarżąca wraz z wnioskiem nie dołączyła zgody współwłaścicieli gruntów na ubieganie się o płatności na rok 2023 r.
W świetle powyższych okolicznościach faktycznych sprawy organ II instancji prawidłowo wskazał, że na podstawie przedstawionych przez stronę dokumentów nie jest możliwe ustalenie, które działki ewidencyjne stanowią własność strony skarżącej – tj. J. K.. Odnośnie działek rolnych, które stanowiły przedmiot umowy dzierżawy zawartej pomiędzy zmarłym P. K., a J. K. i A. K. wskazać należy, że umowa ta - pomimo przeciwnych sugestii pełnomocnika strony skarżącej - obowiązuje do lutego 2025 r. i nie została rozwiązana, co zostało zresztą potwierdzone przez samą skarżącą w piśmie z 12 lutego 2024 r. (k. 42 akt administracyjnych) i tym samym umowa ta weszła do spadku. Zgodnie z art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. Tym samym organ słusznie wywiódł, że argumentacja sprowadzająca się do wykazania, że umowa nie obowiązuje i wygasła, albowiem dotychczasowy dzierżawca P. K. na skutek śmierci swojego ojca stał się wydzierżawiającym i dzierżawcą jest zasadna ale jedynie w odniesieniu do działek ewidencyjnych, które stałyby się własnością P. K. po dziale spadku po zmarłym A. K.. W odniesieniu natomiast do pozostałych działek ewidencyjnych umowa dzierżawy nie wygasa w razie śmierci wydzierżawiającego. Jak trafnie stwierdził organ odwoławczy w miejsce zmarłego wstępują w stosunek dzierżawy jego spadkobiercy. Prawo dzierżawy jest bowiem prawem majątkowym, a tym samym zgodnie z art. 922 § 1 k.c. jest dziedziczne (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1997 r. I CKN 224/97, Lex/el nr 737240). Umowa dzierżawy gruntów rolnych po śmierci wydzierżawiającego właściciela nadal jest ważna i w miejsce wydzierżawiającego wstępują jego spadkobiercy. Jeżeli umowa była zawarta na czas określony, to prawa i obowiązki zmarłego dzierżawcy przechodzą na jego spadkobierców, chyba że umowa stanowi inaczej. Oznacza to, że w takim przypadku spadkobiercy mogą kontynuować dzierżawę na warunkach określonych w umowie do końca okresu dzierżawy. Umowa z 3 lutego 2015 r. nie zawierała również klauzuli, że wygasa w chwilą śmierci dzierżawcy. Organ II instancji słusznie zaznaczył przy tym, że umowa dzierżawy została sporządzona w formie pisemnej, a zatem zgodnie z art. 77 § 2 k.c. jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie wymaga zachowania formy dokumentowej, chyba że ustawa lub umowa zastrzega inną formę. W niniejszej sprawie umowa nie została rozwiązana w jakiejkolwiek formie, co zresztą – jak już wcześniej wskazano - znajduje potwierdzenie w piśmie strony skarżącej z 12 lutego 2024 r., w którym wprost wskazała ona, że umowa ta nie została rozwiązana (k. 42 akt administracyjnych). Brak było przy tym jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, aby do rozwiązania umowy doszło w sposób dorozumiany. Wskazać należy, że o ile w określonych sytuacjach prawo dopuszcza dorozumiane rozwiązanie umowy, to jednak jest to wyjątek, a nie reguła. Podkreślenia wymaga, że dorozumiane rozwiązanie umowy musi wynikać jednoznacznie z zachowania stron, które w sposób trwały i zgodny wyrażają wolę zakończenia stosunku prawnego. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie można jednak uznać, aby doszło do dorozumianego rozwiązania umowy dzierżawy. O ile z akt sprawy wynika, że pomiędzy stronami istnieje wola zakończenia stosunku prawnego, to z akt tych nie wynika, aby strony doszły do zgodnego wyrażenia woli rozwiązania umowy, która jak przyznała sama strona skarżąca w piśmie z 12 lutego 2024 r. nie została rozwiązana, a przy tym jak wynika z materiału dowodowego nadal jest wykonywana przez O. K., a zatem to nie skarżąca użytkuje wskazane grunty. Z materiału dowodowego sprawy wynika również, że w 2023 r. strona nie prowadziła na spornych gruntach działalności rolniczej, nie wykonała bowiem żadnego zabiegu agrotechnicznego albowiem działki rolne zostały obsiane w 2022 r. przez P. K., a zbiorów dokonano na zlecenie O. K. we wrześniu 2023 r. To zaś, iż w ocenie strony umowa jest wykonywana w sposób nienależyty i niezgodnie z jej warunkami pozostaje bez wpływu na niniejszą sprawę albowiem wszelkich roszczeń w tym zakresie strona skarżąca może dochodzić w postępowaniu przed sądem cywilnym, co zresztą uczyniła. W tym stanie rzeczy organ prawidłowo wskazał również i na tę okoliczność, że strona nie spełniła warunku koniecznego do przyznania jej płatności, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym.
Skoro zatem umowa dzierżawy formalnie nadal obowiązuje do lutego 2025 r. i weszła do spadku, to w przypadku kilku spadkobierców – tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – strona powinna uzyskać zgodę pozostałych spadkobierców na ubieganie się o płatności. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby w sprawie zostało przeprowadzone postępowanie w przedmiocie działu spadku. Tym samym nie jest możliwe ustalenie, które działki ewidencyjne stanowią własność J. K.. Organ odwołując się do treści art. 23 ustawy o Planie Strategicznym słusznie wskazał, że w przypadku gdy grunt jest przedmiotem współposiadania przez okres, w jakim posiadanie tego gruntu jest warunkiem przyznania danej pomocy, pomoc ta przysługuje temu współposiadaczowi, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę na piśmie. Okolicznością niekwestionowaną jest przy tym to, że w analizowanej sprawie strona wraz z wnioskiem nie złożyła zgody pozostałych współwłaścicieli spornych gruntów na ubieganie się o płatności na rok 2023, a więc nie posiadała zgody pozostałych spadkobierców do zarządzania tymi gruntami.
Podsumowując, sąd stwierdził, że skarżąca nie spełniła wynikającego z art. 22 ustawy o Planie Strategicznym warunku posiadania tytułu prawnego do gruntów, do których ubiegała się o przyznanie płatności, co było niezbędne do ich otrzymania. Zasadnie zatem odmówiono przyznania jej wnioskowanych płatności, a zarzuty naruszenia art. 22 ustawy o Planie Strategicznym oraz art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. są bezpodstawne. Wskazać przy tym należy, że jak słusznie zauważył organ II instancji w przypadku wnioskowanych przez stronę skarżącą płatności przepisy k.p.a. nie mają bezpośredniego zastosowania, co wynika z art. 5 ustawy o Planie Strategicznym. Zgodnie z tym przepisem z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt. 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy o Planie Strategicznym stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 66 ust. 2 wskazanej powyżej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazane przepisy w sposób istotny modyfikują obowiązki organu i pozycję stron postępowania administracyjnego w stosunku do reguł określonych w k.p.a. Ustawodawca ograniczył obowiązek organów jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania.
W ocenie sądu, argumentacja strony skarżącej stanowi wyłącznie polemikę z poprawnymi, uzasadnionymi w okolicznościach niniejszej sprawy ustaleniami organu, które uprawniały i zarazem zobowiązywały do zastosowania przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Sąd nie dopatrzył się też innego rodzaju uchybień, które uzasadniałyby uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W szczególności za prawidłową sąd uznał ustaloną przez organ powierzchnię wykluczenia z płatności z uwagi na stwierdzenie nieprawidłowości dotyczących prowadzenia działalności rolniczej. W konsekwencji organy prawidłowo wykluczyły wskazane działki z płatności oraz ustaliły, że różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła 100,00%, co uzasadniało zastosowanie § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich i odmówienie przyznania wnioskowanych płatności, oraz dodatkowo nałożenie kary. W zakresie wskazanych ustaleń strona skarżąca nie wniosła zastrzeżeń i również w skardze okoliczności te nie są przez skarżącą kwestionowane.
Co więcej, organy słusznie uznały także, iż w sprawie nie znajduje zastosowania art. 59 ust. 5 oraz art. 59 ust. 5 lit b i c Rozporządzenia nr 2021/2116.
Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.
a.kr
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło