III SA/Łd 126/10

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zawieszenie postępowania zabezpieczającego postanawia 1. przyznać skarżącemu P. O. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie R.A. III SA/Łd 126/10 Uzasadnienie Pismem z dnia 27 stycznia 2010 r. P. O. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zawieszenie postępowania zabezpieczającego. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona sformułowała wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, przedkładając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF". W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na trudności finansowe związane z trudną sytuacją jego firmy na rynku. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że P. O. prowadzi samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza, która obecnie przynosi straty. Skarżący jest także właścicielem gospodarstwa sadowniczo-rolnego o powierzchni 20 ha. Wyjaśnił, że jego trudna sytuacja finansowa spowodowana jest znacznym spadkiem sprzedaży usług z zakresu transportu drogowego, oraz nieuczciwość kontrahentów. Do utraty płynności finansowej firmy skarżącego przyczyniło się także zatrzymanie należnego mu zwrotu podatku VAT w wysokości 40.000 zł przez organ egzekucyjny. Prowadzona przez wnioskodawcę działalność transportowa oparta była na wyleasingowanych środkach transportu, przy czym z uwagi na problemy finansowe dwa z nich skarżący zmuszony był oddać leasingodawcy i zwolnić pracowników, zaś obecnie firma leasingowa zażądał od niego zwrotu pozostałych środków transportowych. Wskazał, że w minionych latach w utrzymaniu firmy transportowej na rynku posiłkował się środkami finansowymi z dochodowego gospodarstwa sadowniczego, jednak w wyniku spadku cen na rynku jabłek w roku 2009 dochód z gospodarstwa nie wystarczył już nawet na jego utrzymanie. Skarżący wskazał także, iż zmuszony był sprzedać dwa posiadane mieszkania wobec braku możliwości spłaty kredytów zaciągniętych na ich zakup, wobec powyższego skarżący obecnie zmuszony jest do zamieszkiwania u rodziców, którzy ponoszą wszelkie koszty związane z opłatami eksploatacyjnymi. Z nadesłanych zeznań podatkowych wynika, że działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego w roku 2008 jego dochód z tego tytułu wynosił 96.353 zł jednak ubiegły rok podatkowy skarżący zakończył stratą w wysokości 53.496 zł. Z dostępnej dokumentacji, tj. jednostronnego rachunku zysków i strat wynika natomiast, że na koniec marca br działalność ta w dalszym ciągu przynosi straty na poziomie około 41.000 zł. Skarżący nadesłał także wyciąg z posiadanego rachunku bankowego z ujemnym saldem w wysokości -126,36 zł (stan na dzień 31 marca 2010 r.), oraz oświadczył, że brak operacji na rachunku podyktowany jest jego zajęciem komorniczym, przedstawił także decyzję o przyznaniu dopłat do rolnictwa na rok 2009 w wysokości 14.291 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, co stanowi przesłankę niezbędną do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę fakt, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest jego działalność gospodarcza, która obecnie przynosi stratę. Jedynym majątkiem skarżącego jest gospodarstwo sadownicze o powierzchni 20 ha, które w ubiegłym roku również było niedochodowe. Strata z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego na koniec marca wynosiła ponad 41.000 zł. Także ubiegły rok podatkowy zakończył stratą w wysokości 53.496 zł. Skarżący zmuszony był sprzedać w 2005 roku dwa posiadane mieszkania wobec braku możliwości spłaty kredytów zaciągniętych na ich zakup, od tego czasu zmuszony jest do zamieszkiwania u rodziców, którzy ponoszą wszelkie koszty związane z opłatami eksploatacyjnymi. Uwzględniając powyższe należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja materialna skarżącego ulega zmianom, obecnie niedochodowa działalność gospodarcza, nie przekreśla prawdopodobieństwa przynoszenia dochodu w przyszłości. w szczególności zaś gospodarstwo sadownicze, charakteryzujące się sezonowością dochodów nie pozwala na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącego. Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie, w szczególności w sytuacji oczywistej zmiany sytuacji materialnej strony. Powyższe rozstrzygniecie nie wyłącza możliwości ubiegania się przez skarżącego o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie na dalszych etapach postępowania, w przypadku wykazania zmiany okoliczności faktycznych i braku możliwości poniesienia kolejnych ewentualnych kosztów postępowania. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.