III SA/Łd 128/12

Dnia 28 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant Referendarz Sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 roku sprawy ze skargi U. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak [...] w przedmiocie wymeldowania 1/ oddala skargę, 2/ przyznaje adwokat M. K., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat M. K. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. nr 139, poz. 993 z 2006 r. ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. nr 98, poz. 1071 z 2000 r. ze zm.), Wojewoda Ł. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o wymeldowaniu U. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. O. [...] w Ł.. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: P. Z. - współwłaściciel nieruchomości przy ul. O. [...] w Ł. wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie U. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. O. [...] w Ł. Prezydent Miasta Ł., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) orzekł o wymeldowaniu U. K. z przedmiotowego lokalu. W wyniku zaskarżenia powyższego rozstrzygnięcia Wojewoda Ł. decyzją z dnia [...] r. ([...]), na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 w związku z art. 157 § 1 k.p.a., stwierdził nieważność powyższej decyzji Prezydenta Miasta Ł., bowiem wskazana wyżej nieruchomość była ograniczona zarządem sądowym sprawowanym przez D. K., który nie brał udziału w toczącym się postępowaniu o wymeldowanie U. K. z pobytu stałego. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł P. Z. Decyzją z dnia [...] r. ([...]) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji orzekł o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia Wojewody Ł. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie U. K. Wyrokiem z dnia 19 marca 2010 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1516/09) Sąd oddalił skargę. W dniu 27 stycznia 2011 r. pełnomocnik U. K. - K. S. złożył do sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 1 marca 2011 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1516/09) WSA w Warszawie pozostawił wniosek bez rozpoznania. W toku prowadzonego postępowania P. Z. wystąpił ponownie w dniu 27 lipca 2009 r. z wnioskiem o wymeldowanie U.i K. ze spornego lokalu. Do wniosku dołączył postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] r. o uchyleniu zarządu sądowego nad nieruchomością przy ul. O. [...] w Ł. Zainteresowany potwierdził swoje umocowanie jako współwłaściciel wskazanej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] r. ([...]) Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu U. K. z lokalu nr [...] przy ul. O. [...] w Ł. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu 7 marca 2011 r. W wyniku złożonego odwołania Wojewoda Ł. decyzją z dnia [...] r. ([...]) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania administracyjnego, bowiem uznał, iż rozpatrzenie przez organ pierwszej instancji kolejnego wniosku P. Z. w sprawie, w której nie zakończono toczącego się od 2005 r. postępowania administracyjnego oraz nie wydano decyzji administracyjnej, należało uznać za bezprzedmiotowe, podlegające umorzeniu z mocy art. 105 § 1 k.p.a. Po zakończeniu postępowania sądowego i zwrocie akt sprawy Prezydent Miasta Ł. przeprowadził postępowanie wyjaśniające oraz zaktualizował i uzupełnił zgromadzony materiał dowodowy. Po zapoznaniu stron z tym materiałem orzekł w dniu [...] r. o wymeldowaniu U. K. z lokalu nr [...] przy ul. O. [...] w Ł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, iż U. K. definitywnie opuściła sporny lokal w 2006 r. i skoncentrowała swoje życie w innym miejscu. Mieszkanie nr [...] zostało w wyniku remontu połączone z sąsiednim lokalem oraz zasiedlone przez nowego lokatora, który od kilku lat tam zamieszkuje. Ponadto organ orzekający wskazał, iż powództwo U. K. o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu z dnia [...] r. (data wpływu), zostało przez Sąd zwrócone z powodów formalnych (sygn. akt [...]). W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, iż zachodzą przesłanki do wymeldowania U. K. ze spornego lokalu. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik U. K. - K. S., który nie zgodził się z oceną organu pierwszej instancji. W treści odwołania wskazał, iż A. i P. Z. bezprawnie weszli w posiadanie nieruchomości przy ul. O. [...] i "wtargnęli" do niej dnia 1 października 2005 r., działając na szkodę K. S., jego syna i siostry - U. K. K. S. podkreślił, iż w sposób bezprawny sporny lokal został zajęty i opróżniony z rzeczy U. K. przez P. Z., który następnie wynajął mieszkanie "obcym osobom". Ponadto od 6 lat trwa postępowanie dotyczące bezprawnego wymeldowania U. K. z lokalu nr [...] przedmiotowej nieruchomości, przy biernej postawie organów prokuratorskich i sądowych, wobec bezprawnych działań P. Z. oraz organu pierwszej instancji, który usankcjonował te działania podejmując "fikcyjne" rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania U. K. K. S. wskazał, iż oczekuje na zakończenie bezprawnych działań P. Z. oraz umożliwienie powrotu do lokalu U. K.. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że doszło do trwałego i definitywnego opuszczenia przez U. K. miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, iż U. K. opuściła lokal nr [...] przy ul. O. [...] i od dnia 10 października 2006 r. w nim nie przebywa oraz do lokalu nie powróciła (protokół przesłuchania K. S. z dnia [...]). Po opuszczeniu lokalu ww. skupiła centrum swojego życia poza spornym lokalem. Organ II instancji stwierdził, iż wprawdzie zainteresowana w toku postępowania podnosiła, iż opuszczenie lokalu miało charakter niedobrowolny, spowodowany bezprawnymi działaniami P. Z., to jednak podjęte przez U. K. kroki prawne mające na celu przywrócenie naruszonego posiadania lokalu okazały się nieskuteczne. Zarządzeniem z dnia [...] r. , sygn. akt [...] Przewodniczący II Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego dla Ł. - Ś. w Ł. zwrócił pozew U. K. przeciwko P. Z. o przywrócenie naruszonego posiadania, bowiem powódka nie uzupełniła w zakreślonym terminie braków formalnych pozwu. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy dla Ł. - Ś. w Ł., Wydział II Cywilny, na skutek zażalenia U. K. na zarządzenie sędziego Przewodniczącego II Wydziału Cywilnego z dnia [...] r., oddalił wniosek. Natomiast postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w Ł. Wydział III Cywilny Odwoławczy oddalił zażalenie powódki od zarządzenia z dnia [...] r. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w orzecznictwie administracyjnym ugruntował się pogląd, że opuszczenie lokalu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełnione, jeżeli osoba nie podjęła określonych prawem kroków, aby odzyskać możliwość zamieszkania w opuszczonym lokalu lub podjęte przez nią kroki okazały się nieskuteczne. Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż sporny lokal nr [...] przy ul. O. [...] w Ł., jako oddzielne mieszkanie nie istnieje, bowiem w wyniku prac modernizacyjnych został połączony z sąsiednim lokalem nr [...] i stanowi jedno mieszkanie, w którym od kilku lat zamieszkuje nowy lokator (protokół przesłuchania P. Z. z dnia [...] r.). Organ II Instancji wskazał, iż okres ponad pięciu lat (od miesiąca października 2006 r.) stanowi wystarczającą okoliczność, aby stwierdzić, iż opuszczenie lokalu posiada charakter trwały i definitywny, bowiem zainteresowana opuszczając przedmiotowy lokal do niego nie powróciła, a także nie utrzymuje więzi z tym lokalem. W toku prowadzonego postępowania pełnomocnik strony - K. S. podnosił, iż U. K. opuszczając lokal zostawiła w nim część rzeczy osobistych i sprzęt ruchomy. Według pełnomocnika P. Z. w sposób bezprawny opróżnił lokal z rzeczy i sprzętu (pismo dnia [...] r., pismo z dnia [...]). P. Z. zeznał zaś, iż U. K. nie reagowała na jego pisemne wezwania do zabrania swoich rzeczy z nieruchomości. W związku z tym część z nich została przeniesiona do pomieszczenia gospodarczego, a meble zostały wystawione na korytarz. Po interwencji Straży Pożarnej rzeczy zostały "wystawione na śmieci" (protokół przesłuchania z dnia [...] r.). Wojewoda Ł. wskazał, że pozostawienie rzeczy nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w dotychczasowym miejscu zameldowania. Przy ustalaniu, czy nastąpiło opuszczenie lokalu należy badać również zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Ocena tego zamiaru nie może być jednakże bezkrytyczna. W niniejszej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, stwierdzić należy, że zamiar U. K. powrotu do spornego lokalu jest wątpliwy, bowiem podjęte przez nią kroki prawne mające na celu przywrócenie naruszonego posiadania okazały się nieskuteczne, a sama zainteresowana od 2006 r. skupiła centrum życiowe w innym miejscu oraz nie posiada więzi z lokalem. Przedmiotowy lokal został w wyniku prac remontowych, połączony z sąsiednim mieszkaniem i zasiedlony przez nowego lokatora, który zamieszkuje w nim od kilku lat. Organ odwoławczy stwierdził, iż posiadanie "meldunku" nie ma znaczenia dla całokształtu stosunków cywilnoprawnych pomiędzy U. K., a współwłaścicielem nieruchomości P. Z., w zakresie ustalenia prawa do lokalu, przebywania i korzystania z niego, o których w razie zaistnienia sporu rozstrzygają jedynie sądy powszechne, niezależnie od sprawy meldunkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. pełnomocnik skarżącej opisując stan faktyczny w sprawy, wyraził niezadowolenie z powyższego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2102.270) – dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią powołanej normy prawnej organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, iż z sytuacją faktycznego opuszczenia lokalu mamy do czynienia wtedy, gdy osoba dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, zatem zrywa wszelkie z nim więzi, koncentrując swe centrum życiowe w innym lokalu. Warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest więc ustalenie przez organ administracji, czy dana osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Za miejsce stałego pobytu danej osoby uważa się miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, między innymi takie jak: mieszkanie, nocowanie, spożywanie posiłku, czy też przyjmowanie wizyt rodziny lub znajomych. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu organy administracji miały podstawę do oceny, dokonanej w granicach określonych przepisem art. 80 k.p.a., że U. K. opuściła przedmiotowy lokal. Okoliczność niezamieszkiwania skarżącej w lokalu położonym w Ł. przy ul. O. [...] została potwierdzona w toku przeprowadzonego przez organy administracji postępowania wyjaśniającego. Fakt opuszczenia miejsca zameldowania przez U. K. nie budzi wątpliwości. Powyższe zostało potwierdzone przez pełnomocnika skarżącej, który oświadczył w dniu [...] r. (protokół - k. 235 akt administracyjnych), że siostra U. K. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania od 10 października 2006 r. Powyższe potwierdzają również inne dowody zgromadzone w toku postępowania administracyjnego, tj. kontrole meldunkowe. Skoro skarżąca nie przebywa w spornym lokalu od około 6 lat, to nie może budzić wątpliwości, iż nie ma zamiaru do niego powrócić. Ponadto skarżąca nie ma nawet możliwości powrotu do tego lokalu, ponieważ został on połączony z innym lokalem i zamieszkują w nim nowi lokatorzy. Bezsporną w ocenie Sądu pozostaje również kwestia dobrowolności opuszczenia przez skarżącą lokalu położonego przy O. [...] m. [...]. Co prawda pełnomocnik skarżącej powołuje się na okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania, tj. bezprawne działania wnioskodawcy, tym niemniej z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że skarżąca dotychczas nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i nie stara się o przywrócenie jego posiadania. W ocenie Sądu, za dobrowolnością, jak i za zamiarem opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca zameldowania przemawia fakt skoncentrowania centrum życiowego w innym miejscu. Również nieskuteczne skorzystanie przez skarżącą ze środka prawnego, tj. wystąpienie z powództwem posesoryjnym w trybie art. 344 § 1 k.c. przeciwko P. Z., w celu przywrócenie jej naruszonego posiadania lokalu przy ul. O., a następnie nieuzupełnienie w zakreślonym terminie braków formalnych pozwu - należy uznać za przejaw woli opuszczenia przedmiotowego lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że nieskorzystanie we wskazanym czasie z tego środka prawnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, LEX nr 78937). Również nieskuteczne skorzystanie z powyższego środka prawnego należy uznać za brak woli zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały. Podkreślenia wymaga, że ochrona posiadania jako stanu faktycznego jest krótkotrwała, gdyż roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem zawitym i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszenia (art. 344 § 2 k.c.). Trafnie więc organy administracji uznały, że okoliczności te świadczą o opuszczeniu przez U. K. dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Utrzymujący się około sześcioletni stan faktyczny, w którym osoba zameldowania na pobyt stały w danym lokalu rzeczywiście w nim nie mieszka, nosi znamiona trwałości. A zatem jedynie skuteczne wykorzystanie przez skarżącą przysługujących jej środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego władztwa w stosunku do lokalu mogłoby skutkować uznaniem, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i co za tym idzie brak byłoby podstaw do wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zasadniczym środkiem prawnym, z którego mogła skarżąca skorzystać było stosowne żądanie co do przywrócenia jej posiadania lokalu, z którego jednak skutecznie nie skorzystała. Reasumując stwierdzić należy, że brak skutecznych działań prawnych, upływ długiego okresu od opuszczenia miejsca stałego zameldowania, jak również skoncentrowanie centrum życiowego w innym miejscu, wyraźnie wskazuje, że opuszczenie przez U. K. miejsca pobytu stałego miało charakter trwały i dobrowolny. Wskazać również należy, że ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, której celem jest odzwierciedlenie stanu - faktycznego miejsca pobytu osoby. Jej ewidencyjno - rejestrowy charakter służy zbieraniu informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób. Skoro skarżąca od 2006 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym mieszkaniu, konieczne było doprowadzenie do stanu, w którym zapis ewidencji będzie odpowiadał stanowi faktycznemu. Organy administracji trafnie uznały, że wszystkie przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostały spełnione, a wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja jest prawidłowa. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. A. B.