III SA/Łd 138/10

Dnia 27 kwietnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010 roku sprawy ze skargi M. G. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Zespołu A Szkół w Ł., działając w imieniu Prezydenta Miasta Ł., na podstawie art. 90d ust 1, 2, 7, 8, i 10, art. 90m ust. 1 i art. 90n ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.) § 7, § 8, § 3 ust. 4,5 i 7 Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie miasta Ł., stanowiącego załącznik do uchwały nr LXVII/1249/06 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 17 maja 2006 roku (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2006 r., Nr 223, poz. 1728) zmienionej uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi Nr XIX/357/07 z dnia 3 października 2007 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2007 r., Nr 339, poz. 3042), uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi Nr XXX/594/08 z dnia 9 kwietnia 2008 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2008 r., Nr 152, poz. 1490) oraz uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi Nr LXI/1183/09 z dnia 8 lipca 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2009 r., Nr 250, poz. 2265), oraz art. 104, art. 108 k.p.a., odmówił M. G. przyznania stypendium szkolnego w okresie od 1.09.2009 r. do 30.06.2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż odmowa przyznania stypendium szkolonego spowodowana jest przekroczeniem kryterium dochodowego określonego w art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty, tj. 351,00 zł netto. Organ I instancji po dokonaniu analizy wniosku i załączonych do niego dokumentów ustalił, iż miesięczny dochód w rodzinie wnioskodawcy w przeliczeniu na osobę wyniósł 393,71 zł netto, co oznacza, iż przekroczone zostało określone w ustawie kryterium dochodowe. W odwołaniu od powyższej decyzji M. G. – matka wnioskodawcy, poprosiła o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie stypendium szkolnego dla syna i przeliczenie dochodu. Podkreśliła, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej spowodowanej bezrobociem. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z treścią art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności, gdy w rodzinie tej występuje bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo – wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12 – stypendium szkolne nie przysługuje uczniowi, który otrzymuje inne stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych, z zastrzeżeniem ust. 13, który wskazuje, że uczeń, który otrzymuje inne stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych, może otrzymać stypendium szkolne w wysokości, która łącznie z innym stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych nie przekracza dwudziestokrotności kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Stosownie natomiast do treści art. 90d ust 7 ustawy o systemie oświaty miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 953, Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703), który określa, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351,00 zł. Za dochód w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu określonego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy nie wlicza się jednorazowego, pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 roku (art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). W ocenie Kolegium analiza materiału dowodowego wykazała, że w dniu 15 września 2009 roku M. G. złożyła wniosek o przyznanie stypendium szkolnego dla syna – M. G. Strona wskazała na swoją trudną sytuację materialną wynikającą z bezrobocia. W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ustalono, iż łączny miesięczny dochód rodziny strony wynosi 1574,84 zł, a na powyższą kwotę złożyły się: stypendium za udział w szkoleniu M. G. w wysokości 424,00 zł, dodatek mieszkaniowy na okres od 01.05.2009 r. do 31.10.2009 r. w wysokości 438,84 zł, zasiłek rodzinny na dzieci w kwocie 112,00 zł, pomoc finansowa brata wnioskodawczyni w kwocie 600 zł. Rodzina składa się z 4 osób, a zatem średni miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie wyniósł 393,71 zł. Powyższa kwota przekracza zatem ustawowo określone kryterium dochodowe wynoszące 351,00 zł. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. M. G., działająca w imieniu małoletniego M. G. podniosła, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Wskazała, że stypendium za udział w szkoleniu, jakie otrzymała było wypłacone za miesiąc lipiec i sierpień. Za lipiec w kwocie 424,00 zł, zaś za sierpień w kwocie 23,00 zł. Podkreśliła, iż dochód za lipiec był wypłacony w sierpniu, a za sierpień we wrześniu, co – w jej ocenie – powoduje, że dochód w miesiącu sierpniu wyniósł 1173,00 zł nie zaś 1574,84 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 powołanej wyżej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 powołanej wyżej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Przede wszystkim podkreślić należy, że w rozpatrywanej sprawie organ rozstrzygał wyłącznie kwestię możliwości przyznania M. G. stypendium szkolnego na rok szkolny 2009/2010 zgodnie z wnioskiem z 15 września 2009 roku. Podstawę materialnoprawną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Przepis art. 90d ust. 1 stanowi, że stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności, gdy w rodzinie tej występuje bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo – wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. W myśl natomiast art. 90d ust 2 powołanej ustawy stypendium szkolne może być udzielone uczniom w formie: 1 ) całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą oraz 2) pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników. Stypendium szkolne może być także udzielone w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2 , a w przypadku uczniów ponadgimnazjalnych także w formie, o której mowa w ust. 4, nie jest możliwe, natomiast w przypadku słuchaczy kolegiów, o których mowa w ust. 3, udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2 i 4, nie jest celowe (art. 90d ust. 5 powołanej ustawy). Mając na uwadze powyższe uregulowania stwierdzić zatem należy, że przyznanie świadczenia w formie stypendium szkolnego uzależnione jest od spełnienia następujących przesłanek: wystąpienia jednej z okoliczności związanych z sytuacją rodzinną i osobistą ucznia, wymienionych w art. 90d ust 1 ustawy o systemie oświaty oraz spełnienia przesłanki wystąpienia trudnej sytuacji materialnej wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie i spełnienia przez rodzinę kryterium dochodowego. Kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju pomocy zostało określone w art. 90d ust. 7 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703), która to kwota na datę rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) wynosiła 351,00 zł. Stosownie natomiast do treści art. 90d ust 8 ustawy o systemie oświaty miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7, jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy, o której mowa w ust. 7, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 3 – 13 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Treść powyższego unormowania wskazuje na to, że zarówno katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu na gruncie ustawy o pomocy społecznej ma charakter zamknięty. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości prawidłowość wyliczenia dochodu w rodzinie wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie stypendium szkolnego jakiego dokonały organy administracji. Na dochód rodziny M. G., złożonej z 4 osób składa się: stypendium za udział w szkoleniu M. G. w wysokości 424,00 zł, dodatek mieszkaniowy na okres od 1.05.2009 r. do 31.10.2009 r. w wysokości 438,84 zł, zasiłek rodzinny na dzieci w kwocie 112,00 zł, pomoc finansowa brata wnioskodawczyni w kwocie 600 zł. Łączny dochód gospodarstwa rodzinnego obliczony na tej podstawie na jedną osobę w rodzinie wyniósł 393,71 zł. Na tle przedstawionych okoliczności faktycznych należy wskazać, że przepisy normujące zasady i tryb przyznawania świadczeń w postaci stypendium szkolnego mają charakter przepisów ius cogens, co oznacza, że decyzja wydana na ich podstawie jest decyzją związaną, a jej treść wyznacza przepis prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Z tych względów organ nie ma możliwości orzekania w oparciu o uznanie administracyjne i niewypełnienie jednej ze wskazanych przesłanek, a w szczególności – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – przekroczenie kryterium dochodowego określonego w przepisach obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia. Inne bowiem działanie naruszyłoby podstawowe zasady funkcjonowania organów administracji publicznej, które działają na podstawie przepisów prawa. Odnosząc się do zarzutu skargi, że dochód matki wnioskodawcy z tytułu stypendium za udział w szkoleniu w wysokości 424,00 zł., wypłacony w miesiącu sierpniu, winien być w przez organy zaliczony do dochodu za miesiąc lipiec 2009r. wskazać należy, iż zgodnie z treścią cytowanego powyżej art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód, od którego zależy przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, uważa się ogół (sumę) miesięcznych przychodów bez względu na tytuł i źródło ich pozyskania z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub, w którym złożono wniosek, gdy dochód został utracony, o ile ustawa nie stanowi inaczej. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie stypendium szkolnego na rok szkolny 2009/2010 został złożony w dniu 15 września 2009 roku, a zatem podstawę do obliczenia wysokości dochodu rodziny wnioskodawcy stanowiły przychody z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, czyli miesiąca sierpnia 2009r. Określenie w ustawie o pomocy społecznej dochodu jako: "sumy miesięcznych przychodów" oznacza, że zaliczone są do niego wszelkie przysporzenia majątkowe (poza wyjątkami wymienionymi w ustawie) faktycznie uzyskane (otrzymane) w okresie przyjmowanym do wyliczenia tego dochodu. Zatem w tym przypadku pod uwagę wzięto sumę wszystkich korzyści majątkowych rzeczywiście uzyskanych przez rodzinę wnioskodawcy w miesiącu sierpniu 2009 roku. Powyższe oznacza, iż organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa, przyjmując, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie wnioskodawcy uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne jest większa od kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Niewątpliwie rodzina strony skarżącej znajduje się w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej bezrobociem, co wypełnia przesłanki określone w art. 90d ustawy o systemie oświaty, jednakże wskazana regulacja dotycząca kryterium dochodowego uniemożliwia w rozpatrywanej sprawie wydanie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony. Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że poczynione w sprawie ustalenia faktyczne i prawne, dokonane przez organy administracji publicznej, wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i były zgodne z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. A. B.