III SA/Łd 14/17

Dnia 30 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w osobie: Sędziego NSA - Janusza Furmanka po rozpoznaniu 30 maja 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokat K. Z. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z 25 kwietnia 2018 r. oddalającego wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi P. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie zakończonej wydaniem 28 lutego 2017 roku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi sygn. III SA/Łd 14/17 wyroku oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z [...] znak [...] [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie R.T. III SA/Łd 14/17 UZASADNIENIE Postanowieniem z 23 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę P. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie zakończonej wydaniem 28 lutego 2017 roku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi sygn. III SA/Łd 14/17 wyroku oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z [...] (znak [...][...]) w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Uprzednio – postanowieniem z 9 maja 2017 r. - przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi pismem z 23 marca 2018 r. poinformowała o zmianie dotychczasowego pełnomocnika w niniejszej sprawie i poinformowała, że nowym pełnomocnikiem ustanowiona została adwokat K. Z. Adwokat K. Z. 4 kwietnia 2018 r. wniosła zażalenie na postanowienie z 23 marca 2018 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi odrzucające skargę P. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wydane wobec skarżącego P. M. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 14/17. Następnie –12 kwietnia 2018 r. - przedłożyła pismo zatytułowane "Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego", formułując w jego treści wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego z urzędu według norm przepisanych, oświadczając, iż koszty te nie zostały pokryte przez skarżącego w całości ani w części. Postanowieniem z 25 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy oddalił wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że pełnomocnik wnosił o zasądzenie kosztów pomocy prawnej polegającej na sporządzeniu przez adwokata opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Tymczasem – jak zauważył referendarz - sprawa dotyczyła skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie zakończonej wydaniem przez sąd wyroku oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Jedynie zatem w tym zakresie pełnomocnik mógł wnosić o przyznanie wynagrodzenia. Od powyższego postanowienia pełnomocnik z urzędu – adwokat K. Z. - złożyła sprzeciw. Zarzuciła naruszenie art. 250 w zw. z art. 36 pkt 2 i art. 39 pkt 1 oraz art. 244 § 2 ustawy p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie przez Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i w tym zakresie wadliwe przyjęcie, że pełnomocnik z urzędu sporządzając opinię o niestwierdzeniu podstaw do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt: III SA/Łd 14/17, nie udzielił stronie faktycznej pomocy prawnej, a jego umocowanie nie obejmowało swym zakresem sporządzenia ww. opinii, a w konsekwencji, że brak jest podstaw do zasądzenia na jego rzecz kosztów pomocy prawnej z powyższego tytułu - w sytuacji, gdy przyznane na rzecz skarżącego na podstawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 roku prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu stanowiło umocowanie dla pełnomocnika do prowadzenia konkretnej sprawy i obejmowało m.in. z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i sporządzenia opinii o braku podstaw do jej wniesienia, a tym samym złożony przez pełnomocnika z urzędu wniosek o zasądzenia na jego rzecz kosztów pomocy prawnej był zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Artykuł 250 § 1 ustawy p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Trzeba jednak w tym miejscu podkreślić, że wspomniany przepis nie nakłada na sąd (odpowiednio referendarza sądowego) obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Godzi się bowiem zaakcentować, iż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie należne pełnomocnikowi z urzędu, przysługuje mu tylko za faktycznie udzieloną pomoc prawną. Przyznanie prawa pomocy skutkuje tym, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a ponadto że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2015 r., II FZ 910/15, z 9 stycznia 2014 r., I OZ 1226/13 oraz z 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04). W tym kontekście, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości i charakteru usług świadczonych w ramach pomocy prawnej, zaś wynagrodzenie może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2015 r., I GSK 2012/13, postanowienie tego Sądu z 2 października 2014 r., I FZ 321/14 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 marca 2000 r., I PZ 86/99 i z 10 grudnia 2001 r. Mając na względzie powyższe uznano, iż żądanie wnioskodawcy (adwokat K. Z.) nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż trudno zgodzić się, aby udzielił on stronie rzeczywistej pomocy prawnej w niniejszej sprawie. Trafnie zauważył referendarz, że w praktyce pełnomocnik wnosił o zasądzenie kosztów pomocy prawnej polegającej na sporządzeniu przez adwokata opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Tymczasem sprawa niniejsza dotyczyła skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie zakończonej wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyroku oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Zgodzić się należy, iż jedynie w tym zakresie pełnomocnik mógł wnosić o przyznanie wynagrodzenia. Pełnomocnik wnioskując natomiast o przyznanie wynagrodzenia za opinię o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w praktyce stworzyła nowy przedmiot postępowania. Może to być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, ale w innym postępowaniu – postępowaniu o wznowienie postępowania. Dopiero po wszczęciu postępowania możliwe będzie analizowanie przesłanek wznowienia postępowania. Istotne będzie także stanowisko samego skarżącego, albowiem trudno mówić o udzielaniu rzeczywistej pomocy prawnej w sytuacji, gdy skarżący w ogóle nie byłyby zainteresowany wznawianiem postępowania. Jedynie na marginesie zauważyć, że przyjęcie toku rozumowania pełnomocnika mogłoby teoretycznie prowadzić do składnia, w szeregu sprawach wniosków o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w związku z sporządzaniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Niewątpliwie nie taki był zamysł ustawodawcy wprowadzającego odnośne przepisy o opłatach za czynności profesjonalnych pełnomocników. Reasumując, w ocenie Sądu, żądanie pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu uznać należy za niezasadne, bowiem pomoc prawna de facto nie została udzielona. W konsekwencji brak podstaw by przyznać wnioskodawcy (adwokatowi) koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w oparciu o przepisy rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 250 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. R.T.