III SA/Łd 148/07

Dnia 28 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Ewa Alberciak Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 roku sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoly A w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od zawiadomienia w sprawie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium uchyla zaskarżone postanowienie. AŁ W dniu 28 września 2006 roku P. C. zwrócił się do Uczelnianej Komisji Stypendialnej w Wyższej Szkole A. w Ł. z wnioskiem o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2006/2007 oraz o przyznanie stypendium na wyżywienie na rok akademicki 2006/2007. Wezwaniem z dnia 30 października 2006 roku, doręczonym wnioskodawcy za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 7 listopada 2006 roku Uczelniana Komisja Stypendialna w Wyższej Szkole A. w Ł. działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. oraz Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Wyższej Szkoły A. w Ł. na rok akademicki 2006/2007 w związku z niekompletną dokumentacją uniemożliwiającą ustalenie prawa do przyznania świadczenia wezwała wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych dokumentów w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosku we wskazanym powyżej terminie, zawiadomieniem z dnia [...], doręczonym wnioskodawcy w dniu 18 listopada 2006 roku Uczelniana Komisja Stypendialna w Wyższej Szkole A. w Ł. stosownie do treści art. 64 § 2 k.p.a. pozostawiła bez rozpoznania wniosek o przyznawanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2006/2007 oraz o przyznanie stypendium na wyżywienie na rok akademicki 2006/2007. W dniu 19 listopada 2006 roku P. C. wniósł odwołanie, w którym powołując się na swą trudną sytuację materialną podniósł, iż wszystkie wymagane dokumenty, do uzupełnia których został wezwany wysłał listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Wniósł o ponowne naliczenie stypendium, wskazując, iż jeśli którykolwiek z dokumentów zaginął gotowy jest niezwłocznie go przesłać. Postanowieniem z dnia [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna w Wyższej Szkole A. w Ł. działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziła niedopuszczalność wniesionego odwołania ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia. W uzasadnieniu postanowienia Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała, iż zaskarżone zawiadomienie z dnia 9 listopada 2006 roku o pozostawieniu wniosku o przyznanie stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie nie jest decyzją administracyjną, stanowi jedynie czynność materialno – techniczną i nie jest możliwe odwołanie do organu wyższej instancji. Na powyższe postanowienie P. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę, w której powołując się na swą trudną sytuację materialną i rodzinną wskazał, iż rozstrzygnięcie jest dla niego bardzo krzywdzące. Podniósł, iż w roku 2005 miesięczny dochód na jednego członka jego dwuosobowej rodziny wynosił 332,00 zł, jednakże od dnia 12 grudnia 2006 roku nie pracuje, a z powodu choroby matki i problemów lokalowych zmuszony został do wynajęcia mieszkania. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna w Wyższej Szkole A. w Ł. podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto, co należy podkreślić, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę, w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wskazać, iż z treści art. 7 k.p.a, wynika, iż organy administracji publicznej mają obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego tak, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. To bowiem na organie administracji publicznej, na mocy art. 77 k.pa., ciąży ciężar dowodu, nie może on więc jedynie biernie oczekiwać na dowody zgłoszone przez stronę. Rządząca zaś postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 i art. 77 k.p.a) wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy ( wyrok NSA z dnia 29 listopada 2000 roku, sygn. akt V SA 948/00). Załatwiając sprawy administracyjne w rozumieniu art. 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są ponadto prowadzić postępowanie, w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że reguły wynikające z przywołanych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony. Odnosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Odwoławcza Komisja Stypendialna w Wyższej Szkole A. w Ł. naruszyła wskazane powyżej reguły postępowania przyjmując, iż pismo strony skarżącej z dnia 19 listopada 2006 roku stanowi odwołanie od zawiadomienia Uczelnianej Komisji Stypendialnej w Wyższej Szkole A. w Ł. z dnia 9 listopada 2006 roku o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium socjalnego i na wyżywienie na rok akademicki 2006/2007 pomimo, iż skarżący powołując się na swą trudną sytuację materialną wniósł o ponowne naliczenie stypendium. Wprawdzie pismo zatytułowane zostało "odwołanie do Komisji Stypendialnej w Wyższej Szkole A. w Ł.", to jednak nie sposób zauważyć, iż w piśmie tym skarżący wyjaśnił, że dostarczył wszystkie wymagane dokumenty, do uzupełnia których został wezwany i wysłał je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Prosił również o sprecyzowanie ( o ile jeszcze brak jakiegoś dokumentu ) o jaki dokładnie dokument chodzi, a wtedy niezwłocznie prześle ten dokument. Treść pisma skarżącego nie była więc tak jednoznaczna, jak uznała Odwoławcza Komisja Stypendialna. Tego rodzaju pismo choć zatytułowane "odwołanie", w swej treści jest nieprecyzyjne i świadczy o tym, że skarżący nie zna przepisów prawa i powinno wzbudzić wątpliwości organu, czego konsekwencją powinno być ustalenie treści żądania strony i pouczenie strony o .okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego, będących przedmiotem postępowania. Brak jednoznacznego wyjaśnienia treści żądania strony, przy rozbieżności między treścią pisma wniesionego przez stronę, a jego tytułem, stanowi naruszenie powołanych powyżej zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. Jeśli bowiem charakter pisma budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek, stosownie do postanowień powołanych powyżej przepisów, wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Z utrwalonego już bowiem orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż powinność wyjaśnienia treści żądania strony , w sytuacji widocznej nieumiejętności formułowania przez nią wniosków, wynika z ciążącego na organie administracji obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1986 roku, sygn. akt SA/KA 22/86 GAP 1988 nr 11 s. 45 ). W zasługującym natomiast na pełną aprobatę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2002 roku, sygn. akt I SA 2188/00 sąd zawarł tezę, iż zasadą postępowania wyrażoną między innymi w art. 63, art. 65, art. 128, art. 140 k.p.a. jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony właśnie bez zbędnego formalizmu. Nie można zatem przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie, tak jak w przypadku rozpoznawanej sprawy i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji strony. Podkreślić również należy, iż jeśli strona nie precyzuje przepisów prawa, w ramach których żąda by jej sprawę rozpatrzono, organy administracji mają obowiązek rozpatrzenia sprawy na tle wszystkich przepisów, jakie w danym wypadku mogłyby mieć zastosowanie. Obowiązkiem organu odwoławczego przed rozstrzygnięciem sprawy było więc przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego mającego ustalić, jaki był rzeczywisty zamiar strony skarżącej. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, treść pisma skarżącego rodziła po stronie Odwoławczej Komisji Stypendialnej obowiązek rozważenia tych okoliczności, a tym samym obowiązek zwrócenia się do strony o sprecyzowanie stanowiska w sprawie. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak już wcześniej wspomniano nakładają na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasadą tą koresponduje również zasada udzielania informacji, określona w art. 9 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Z normy prawnej zawartej w tym przepisie wynika jednoznacznie, że "organy czuwają nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu udzielają niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Natomiast bierność organu w opisanym zakresie zawsze stanowi naruszenie prawa. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna w Wyższej Szkole A. w Ł. działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziła niedopuszczalność wniesionego odwołania ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia, podczas gdy żądanie strony nie było wyraźnie określone i sprecyzowane, a okoliczności faktyczne sprawy wskazywały, iż pomimo nominalnego odwołania intencją strony był wniosek o ponowne naliczenie stypendium. Na marginesie powyższych rozważań należy wskazać, iż wezwaniem z dnia 30 października 2006 roku, doręczonym skarżącemu w dniu 7 listopada 2007 roku Uczelniana Komisja Stypendialna wezwała P. C. do usunięcia braków formalnych złożonego w dniu 28 września 2006 roku wniosku o przyznanie stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie poprzez złożenie stosownych dokumentów z pouczeniem, że należy to uczynić w nieprzekraczalnym terminie siedmiu dni od daty otrzymania niniejszego wezwania. Natomiast zawiadomieniem wydanym już dnia 9 listopada 2006 roku, czyli dwa dni po doręczeniu wezwania pozostawiła bez rozpoznania wniosek o przyznanie stypendium, podczas gdy dopiero niedostarczenie dokumentów w określonym 7- dniowym terminie uprawniało organ do wydania zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. W tym stanie rzeczy, z uwagi na stwierdzone, istotne uchybienia proceduralne, które miały wpływ na wynik sprawy, Sąd stosownie do treści art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Z uwagi na brak przedmiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał za bezprzedmiotowe orzekanie w kwestii jej wykonania (art. 152 powołanej ustawy). AŁ