III SA/Łd 151/09
WyrokWSA w Łodzi2009-05-26
Skład orzekający: Irena Krzemieniewska, Krzysztof Szczygielski, Małgorzata Łuczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły faktyczną liczbę osób wspólnie zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, uwzględniając specyfikę sytuacji małoletniego wnuka?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 77 § 1, 80, 81 k.p.a.) poprzez nierzetelne i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego w zakresie faktycznej liczby osób wspólnie zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą. Wywiad środowiskowy został przeprowadzony w sposób lakoniczny, a ustalenia nie zostały należycie udokumentowane i zakwestionowane przez stronę, co uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego T.B. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że faktyczna liczba osób w gospodarstwie domowym (wnioskodawczyni i jej wnuk) jest mniejsza niż zadeklarowana, co ustalono na podstawie wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła nierzetelność wywiadu środowiskowego i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2009 roku sprawy ze skargi T.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 28 listopada 2008 roku nr SocIV.III71470/33/11/2008. bg
Decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 7 ust. 3, 4 i 4a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001r. Nr 71 poz. 734) oraz art. 104 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku T. B., odmówił przyznania wnioskodawczyni dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 i 4 powołanej ustawy, organ administracji odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że:
1) występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe lub
2) faktyczna liczba osób wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji, o której mowa w ust. 1.
Upoważniony przez organ administracji pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wykazała, że we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wnioskodawczyni wskazała, iż jej gospodarstwo domowe składa się z dwóch osób. Podczas przeprowadzonego w dniu 26 listopada 2008 roku wywiadu środowiskowego ustalono natomiast, że niepełnoletni wnuczek wnioskodawczyni – M. J. nie zamieszkuje wraz z nia w przedmiotowym lokalu. W lokalu mieszkalnym wnioskodawczyni nie znajdują się bowiem żadne osobiste rzeczy wnuka, które pozwoliłyby sądzić, że pozostaje on z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto organ I instancji podniósł, iż w okresie od maja 2000 roku do listopada 2008 roku T. B. korzystała z przyznanych dodatków mieszkaniowych i zawsze wykazywała jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Od powyższej decyzji T. B. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła, iż wywiad środowiskowy został przeprowadzony w sposób nierzetelny. Przeprowadzający wywiad środowiskowy pracownik socjalny nie zauważył bowiem, że w mieszkaniu znajdują się rzeczy osobiste wnuka, ubrania i podręczniki szkolne. Ponadto osoba przeprowadzająca wywiad nie uprzedziła, iż w dniu przeprowadzania wywiadu wnuczek powinien być obecny w domu, nie przesłuchano również jakiegokolwiek sąsiada na okoliczność zamieszkiwania wnuka wraz z wnioskodawczynią.
Decyzją z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odwołując się do treści art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że w lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. zamieszkuje "jedynie wnioskodawca" Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracowników organu I instancji skarżąca nie okazała rzeczy osobistych wnuka. Na tej podstawie organ pierwszej instancji przyjął, że faktyczna liczba osób wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż wnioskodawczyni została prawidłowo poinformowana o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wobec tego w czasie wywiadu jej wnuk mógł być obecny. Organ odwoławczy podkreślił, iż faktu prowadzenia gospodarstwa dwuosobowego nie może potwierdzać fakt zameldowania wnuka w lokalu mieszkalnym skarżącej. Okoliczności tej w sposób bezsporny nie może również potwierdzić "pierwszy lepszy sąsiad". Kolegium podniosło, że wnuk wnioskodawczyni jest niepełnoletni i powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1966r. (sygn. III CR 89/66 LEX nr 5992) stwierdziło, że obowiązek utrzymania i wychowania dziecka ciąży przede wszystkim na jego rodzicach.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podtrzymała argumenty zawarte w odwołaniu, dodatkowo podnosząc, iż jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, a jej wnuk pomaga jej w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Jako dowód potwierdzający okoliczność faktycznego zamieszkiwania i przebywania jej wnuka, skarżąca załączyła podpisy sąsiadów mieszkających w tej samej posesji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).
Z treści art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc jednak związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także tych wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
W rozpoznawanej sprawie konieczność eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wynikała z naruszenia przez organy administracji publicznej art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 81 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Oznacza, to iż organy administracji państwowej mają obowiązek dążenia do prawdy obiektywnej. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa - art. 8 k.p.a (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 7 października 1983 roku, sygn. akt SA/Lu 240/83). Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Z kolei, stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika bowiem obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega bowiem na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero bowiem jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stworzyłoby podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. W myśl natomiast art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2.
W ocenie Sądu naruszenie wskazanych powyżej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), regulujące zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tejże ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Według dyspozycji zawartej w art. 7 ust. 1 i 3 dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Organ, o którym mowa w ust. 1, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że:
1) występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe, lub
2) faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji, o której mowa w ust. 1.
Sposób przeprowadzania wywiadu środowiskowego określa natomiast rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 roku w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. Nr 156, poz. 1828).
Wobec powyższego organ właściwy do wydania decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego mógł odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia, jeżeli w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, iż faktyczna liczba osób wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w złożonej deklaracji.
Wydanie jednak decyzji na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wymusza w ocenie Sądu przeprowadzenie szerokiego postępowania dowodowego, dokonanie wszechstronnych ustaleń faktycznych oraz wnikliwego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy z uwzględnieniem przesłanek w nim zawartych. W niniejszej sprawie prawidłowe zastosowanie przepisu art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wiązało się z koniecznością przeprowadzenia przed wydaniem decyzji ustaleń (w drodze przeprowadzonego wywiadu środowiskowego), które pozwoliłyby na dokonanie właściwej subsumcji. Tym wymogom organy orzekające w sprawie jednak nie sprostały.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżąca wynajmuje lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 32,84 m2 i jak wskazała we wniosku prowadzi wspólnie z małoletnim wnukiem – M. J. dwuosobowe gospodarstwo domowe, na którego utrzymanie kwotę 200,00 zł miesięcznie łoży jego matka, a wnuk, jak oświadczyła jego matka "pomaga babci w codziennych czynnościach".
Po przeprowadzeniu w dniu 26 listopada 2008 roku wywiadu środowiskowego stwierdzono, iż w lokalu mieszkalnym zamieszkuje jedynie skarżąca. Takiej treści zapis został zamieszczony w dokumencie sporządzonym na okoliczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego u wnioskodawcy. Do akt sprawy załączono również "notatkę z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 26 listopada 2008 roku u Pani T. B." podpisaną przez A. Ł. i P. U., z której wynika, że na prośbę pracowników socjalnych o okazanie rzeczy osobistych wnuka, "skarżąca otworzyła szafkę, w której nie znajdowały się żadne rzeczy świadczące, iż wnuk zamieszkuje z wnioskodawcą". Był to jedyny dowód, na podstawie którego ustalono, że niepełnoletni wnuk nie zamieszkuje z wnioskodawcą.
Odmowa przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego była więc konsekwencją naruszenia art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy, ponieważ jak ustalono podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżąca, wbrew temu co wskazała we wniosku, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ponadto organ I instancji podniósł również, iż w okresie od maja 2000 roku do listopada 2008 roku skarżąca korzystała z przyznanych dodatków mieszkaniowych i zawsze wykazywała jednoosobowe gospodarstwo domowe.
W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych kwestie związane z ustaleniem faktycznej liczby osób wspólnie zamieszkujących i gospodarujących ze skarżącą nie zostały wyjaśnione w sposób wyczerpujący i rzetelny. W wywiadzie środowiskowym kwestia ta została potraktowana niezwykle lakonicznie i sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że rodzina jest jednoosobowa – wnioskodawca ( zapis w części "Aktualna sytuacja: pkt e wywiadu środowiskowego). Znajdująca się natomiast w aktach sprawy "notatka z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 26 listopada 2008 roku u T. B." zawiera jedynie stwierdzenie, że na prośbę pracowników socjalnych o okazanie rzeczy osobistych wnuka, skarżąca otworzyła szafkę, w której nie znajdowały się żadne rzeczy świadczące, iż wnuk z nią zamieszkuje". Treść tej notatki została przepisana do uzasadnienia decyzji organu I instancji i jest w zasadzie jedynym uzasadnienie odmownej decyzji. Tymczasem notatka ta została podpisana tylko przez pracowników , a z akt sprawy nie wynika, czy skarżąca miała możliwość zapoznania się z jej treścią przed wydaniem dwa dni później decyzji. Ustalenia poczynione przez pracowników są natomiast kwestionowane przez skarżącą w odwołaniu, w którym podnosi, że w jej domu znajdują się rzeczy osobiste wnuka, ubrania, podręczniki szkolne. Podnosi, że podczas wywiadu wnuk był nieobecny, bowiem przebywał w szkole na zajęciach, co jest rzeczą naturalną zważywszy, że wywiad odbywał się w godzinach porannych.
W świetle powyższych okoliczności należy podnieść, iż na podstawie tak przeprowadzonego wywiadu organy orzekające nie mogły dokonać oceny, czy zachodzi przesłanka z art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy. Wywiad środowiskowy stanowi swoiste postępowanie dowodowe. Sporządzany jest na urzędowym kwestionariuszu i stanowi formę protokołu w rozumieniu art. 67 § 2 pkt 2 i 3 k.p.a., do którego zastosowanie znajduje art. 68 § 2 k.p.a. (por. wyrok z dnia 17 czerwca 1994 r., sygn. akt I SA 336/94, OSP 1996/4/76). Osoby biorące udział w sporządzeniu wywiadu środowiskowego powinny zatem podpisać dokument bezpośrednio po udzieleniu wyjaśnień, a odmowę lub brak podpisu należy omówić w protokole. Wywiad środowiskowy obejmuje czynności pracownika socjalnego zmierzające do ustalenia faktycznej sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, przeprowadzenie rozmowy w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby (rodziny) oraz zebranie innej niezbędnej dokumentacji. Dopiero bowiem na podstawie tak dokonanych ustaleń faktycznych organ stwierdza, czy w danej sprawie występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji o dochodach a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe, lub czy faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji. Brak zatem w kwestionariuszu wywiadu informacji, na jakiej podstawie stwierdzono, iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe prowadzi do wniosku, że odmowna decyzja wydana na podstawie art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych została podjęta z naruszeniem wskazanego przepisu w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Braków powyższych nie usprawiedliwia i nie konwaliduje załączona do akt notatka, która nie została podpisana przez skarżącą, z akt sprawy nie wynika, że skarżąca została z treścią tej notatki zapoznana, zaś ustalenia wynikające z tej notatki są przez skarżącą kwestionowane.
Równocześnie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 k.p.a. organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Dla uznania, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana nie wystarcza stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest by rozstrzygnięcia te poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale jest zobowiązany ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a więc rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Wynika to z art. 138 k.p.a., przyznającemu organowi II instancji kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja z art. 138 k.p.a. jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 107 k.p.a. (w tym także art. 107 § 3 k.p.a.), powinna więc odzwierciedlać proces subsumpcji prawa materialnego i procesowego w postępowaniu odwoławczym. Właściwe uzasadnienie decyzji jest istotne dla strony jak i dla sądu, który ma tę decyzję kontrolować. Organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego postępowania w celu weryfikacji stanowiska organu pierwszej instancji w kontekście zarzutów podniesionych przez skarżąca w odwołaniu.
W tym miejscu należy podnieść, że zgodnie z art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych "Przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby" Oznacza to, że o zaliczeniu do członków gospodarstwa domowego w rozumieniu tego artykułu decyduje kilka czynników: faktyczne stałe zamieszkiwanie w lokalu osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy, prowadzenie z tą osoba wspólnego gospodarstwa, wywodzenie swojego prawa do zamieszkiwania w lokalu z prawa tej osoby. Wszystkie te przesłanki muszą wystąpić łącznie i podlegają ocenie organu podejmującego decyzję w oparciu o art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że jednym z dowodów potwierdzających fakt wspólnego zamieszkiwania z wnioskodawcą nie mógłby być wywiad przeprowadzony wśród sąsiadów wnioskodawczymi. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że obowiązek utrzymywania i wychowania dziecka ciąży przede wszystkim na jego rodzicach, nie upoważnia to jednak organu do przyjęcia, że w tej konkretnej sytuacji niewiarygodne jest twierdzenie skarżącej o wspólnym zamieszkiwaniu i gospodarowaniu z wnukiem, a tym samym, że doszło do naruszenia art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Nie należy bowiem pomijać faktu, że wnuk jest u skarżącej zameldowany, wydatki związane z lokalem uwzględniają zamieszkiwanie w nim 2 osób , o czym świadczy zapis w dokumencie wystawionym przez Administracje Nieruchomości, a matka dziecka łoży na dziecko 200 złotych miesięcznie, którą to kwotę wnioskodawczyni ujęła w deklaracji o dochodach wymaganej przy składaniu wniosku o dodatek mieszkaniowy. Do oceny, że małoletnie dziecko zamieszkuje u innej osoby niż rodzice ( np.u babci) nie wystarcza oczywiści sam fakt regularnego przebywania ( a nawet zameldowania) w mieszkaniu tej osoby. Rolą organów jest jednak ustalenie, czy niepełnoletnie dziecko pozostaje pod pieczą wnioskodawczyni i czy wskazywane przez skarżącą okoliczności i składane przez nią dokumenty polegają na prawdzie i wyczerpują przesłanki wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania. Wszystkie te okoliczności pozostały jednak poza sferą zainteresowania organów orzekających w przedmiotowej sprawie.
Reasumując powyższe rozważania należy zatem podnieść, że orzekając ponownie w niniejszej sprawie organy administracji zobowiązane są do wszechstronnego i rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla niniejszego rozstrzygnięcia ( w tym przesłuchania sąsiadów, matki dziecka), zapewniając stronie czynny udział na każdym etapie postępowania administracyjnego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być bowiem kompletny, odzwierciedlający wykonanie obowiązku wnikliwego ustalenia rzeczywistej sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącej. Wynik zaś ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji obowiązane są uzasadnić zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. przedstawiając uzasadnienie faktyczne i prawne zapadłej decyzji
Uchylenie decyzji obu instancji wynikało z faktu, że istotne dla sprawy okoliczności, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy istniały już w dniu podejmowania decyzji przez organ I instancji, zaś powyższe pozwoli ponownie rozstrzygnąć sprawę z zachowaniem ewentualności drogi odwoławczej.
W tym stanie rzeczy, z uwagi na wskazane uchybienia prawa procesowego, które uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Ze względu na odmowny charakter decyzji Sąd nie orzekał w przedmiocie jej wykonalności.
e.o.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło