III SA/Łd 152/13

Dnia 15 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w osobie: Sędziego NSA - Janusza Furmanka po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 152/13 w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu p o s t a n a w i a: przyznać adwokatowi M. W., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. K. 58, kwotę 1.476 (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć) złotych, zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i nakazać wypłacenie powyższej kwoty adwokatowi M. W. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi III SA/Łd 152/13 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2013 r., wydanym w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu oraz przyznał adwokatowi M. W. kwotę 984 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącej spółki wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym zasądzenie nieopłaconych w części ani w całości kosztów zastępstwa adwokackiego wykonywanego z urzędu, obejmujących należny podatek od towarów i usług. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 1752/13 oddalił skargę kasacyjną skarżącej spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 sierpnia 2013 r. Pełnomocnik skarżącej spółki nie uczestniczył w rozprawie (k. 125 akt sądowych – protokół rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z dnia 24 lipca 2014 r.). Postanowieniem z dnia 28 października 2014 r. referendarz sądowy przyznał adwokatowi M. W. kwotę 492 zł, zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej spółce, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. W sprzeciwie od tego postanowienia adwokat M. W. zarzucił, że referendarz sądowy ograniczając drastycznie wysokość wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu do 1/3 stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 461), pominął okoliczność, że Naczelny Sąd Administracyjny przyznał pełnomocnikowi organu wynagrodzenie w kwocie 1.000 zł (bez podatku VAT) pomimo wielości tożsamych spraw. Procentowa redukcja wynagrodzenia minimalnego pełnomocnika z urzędu w postanowieniu referendarza sądowego wyniosła 66,7 %, zaś pełnomocnika organu w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego 47,5 %. W ocenie wnioskodawcy brak jest podstaw do procentowego różnicowania wynagrodzenia pełnomocnika organu i pełnomocnika skarżącej spółki ustanowionego z urzędu, skoro w obu przypadkach podstawą miarkowania przyznanych kosztów była wielość tożsamych spraw. Zarówno radcowie prawni, adwokaci, prokuratorzy, sędziowie i referendarze sądowi w praktyce, w większości spotykają się ze sprawami o powtarzających się stanach faktycznych i prawnych. Dlatego nie jest niczym dziwnym ani nagannym wykorzystywanie w nich raz wypracowanych formuł i tekstów. Zdaniem wnioskodawcy najniższą właściwą wysokością wynagrodzenia winna być kwota 750 zł netto (922,50 zł brutto). Jest to wynagrodzenie proporcjonalne do wynagrodzenia przyznanego przez Naczelny Sąd Administracyjny pełnomocnikowi Dyrektora Izby Celnej. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał adwokatowi M. W. kwotę 492 zł, zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej spółce za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Od powyższego postanowienia adwokat M. W. wniósł zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], poprzez jego błędną wykładnię i przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia poniżej stawek minimalnych, określonych w przepisach rozporządzenia; 2) § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu poprzez ich błędną wykładnię i przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia w wysokości niższej niż stawka minimalna, wynikająca z tych przepisów; 3) art. 207 § 2 ustawy p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie przejawiające się tym, że zastosowano przepis dotyczący zwrotu kosztów stronie, podczas gdy postanowienie dotyczy przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I GZ 6/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżonej postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem wnoszącego zażalenie, że miarkowanie przez sąd pierwszej instancji kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i w efekcie przyznanie kosztów niższych od stawek minimalnych za czynności adwokackie, stanowi naruszenie przepisów wskazanych w zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w tej kwestii stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt III CZP 2/12 (opubl. w: OSNC 2012/115), że przyznane adwokatowi ustanowionemu z urzędu od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu obejmują opłatę nie niższą od właściwych stawek minimalnych opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości przewidzianych w powołanym wyżej rozporządzeniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesienie szeregu skarg na decyzje wydane w sprawach o identycznym stanie faktycznym i prawnym nie ma wpływu na określenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego. W sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że czynności ustanowionego w sprawie adwokata z urzędu były niezgodne z zasadami profesjonalizmu, powinien przyznać wynagrodzenie według zasad określonych w § 19 rozporządzenia, tj. z uwzględnieniem minimalnych stawek opłat za czynności adwokata określonych w przepisach tego rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Rozpatrując na nowo wniosek adwokata M. W. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej skarżącej spółce pomocy prawnej z urzędu i kierując się wskazaniami zawartymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I GZ 6/15, sąd za zasadne uznał przyznanie mu wynagrodzenia w kwocie 1.476 zł, zawierającej podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej spółce, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 1 sierpnia 2013 r. Zgodnie z treścią art. 250 ustawy p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wprowadzenie w tym przepisie zewnętrznego odesłania do odrębnych przepisów oznacza, że art. 250 ustaw p.p.s.a. nie stanowi uregulowania pełnego. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata reguluje wskazane wyżej rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia sformułowano zasadę, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 - 5. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy pranej udzielonej przez adwokata z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Z przepisu tego wynika więc, że opłata za pomoc prawną udzieloną z urzędu jest opłatą, o której mowa w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. W konsekwencji tego do opłaty tej mają zastosowanie także zasady określone w § 2 ust. 1 i 2, z modyfikacją wynikającą z § 19 pkt 1 rozporządzenia, który to przepis stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5. Oznacza to, że w odniesieniu do opłaty zasądzanej od Skarbu Państwa za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu przez adwokata nie może ona być wyższa od 150 % stawki minimalnej. Z tych względów kryteria określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia mają znaczenie dla określenia wysokości opłaty ponoszonej przez Skarb Państwa za pomoc prawną udzieloną przez adwokata z urzędu w granicach pomiędzy opłatą wynikającą z zastosowania właściwych stawek minimalnych a opłatą podwyższoną do 150 % tych stawek. Mając powyższe na uwadze, ustalając koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącej spółce z urzędu na etapie postępowania kasacyjnego, sąd wziął pod uwagę okoliczność, że pełnomocnik skarżącej spółki sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji, lecz nie brał udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Adwokat M. W. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu skarżącej spółki w kilkudziesięciu sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, w których stan faktyczny i prawny jest prawie identyczny, jak w niniejszej sprawie. Wszystkie te sprawy dotyczą określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu. Analiza skarg kasacyjnych prowadzi do wniosku, że każda kolejna skarga kasacyjna była powtórzeniem (powieleniem) argumentacji zawartej w pierwszej wniesionej skardze kasacyjnej. Okoliczności te uzasadniają przyznanie adwokatowi M. W. wynagrodzenia w kwocie 1.200 zł, podwyższonej o właściwą stawkę podatku od towarów i usług, która stanowi 50 % stawki minimalnej określonej w § 6 pkt 5 rozporządzenia. W przepisie tym przy wartości przedmiotu sprawy w przedziale 10 000 – 50 000 zł (wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosiła 15.937 zł) stawkę tę określono na 2.400 zł. W myśl § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanego rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 tego rozporządzenia. Natomiast zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stawka ta wynosi 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej jednak niż 120 zł. Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 250 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b w zw. z § 6 pkt 5, § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekł jak w postanowieniu. e.o.