III SA/Łd 155/04

Dnia 19 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, p.o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2004 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. po rozpoznaniu odwołania Z. K. od decyzji Państwowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] [...] o braku podstaw do uznania choroby zawodowej, decyzją z dnia [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Podał, że zgodnie ze współczesnym stanem wiedzy medycznej schorzeniami zawodowymi spowodowanymi stałym i długotrwałym wysiłkiem głosowym są: guzki śpiewacze, niedowład fałd głosowych i zmiany przerostowe krtani. Schorzenia te wymienione są pod poz. 7 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 r. U Z. K. w wyniku wykonanych specjalistycznych badań lekarskich stwierdzono zmiany chorobowe w krtani, które nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Orzeczenie lekarskie WOMP nr [...] z dnia [...] podaje informację o rozpoznaniu "przewlekłego suchego nieżytu krtani" i "dysfonii hyperfunkcjonalnej", a we wnioskach m. in., że "za przyczynę odczuwalnych zaburzeń głosu należy przyjąć przewlekły proces zapalny błony śluzowej krtani". Orzeczenie lekarskie IMP nr [...] z dnia [...] potwierdza rozpoznanie I instancji orzeczniczej (tzn. WOMP) przedstawiając w uzasadnieniu m. in., że "stopień i charakter stwierdzonych obecnie zmian morfologiczne - czynnościowych w zakresie krtani nie daje merytorycznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu". Wynika zatem - w oparciu o powyższe orzeczenia, że stwierdzone zmiany chorobowe narządu głosu u pani Z. K. nie wykazują związku przyczynowego z nadmiernym wysiłkiem głosowym w okresie zatrudnienia jako nauczyciel. W toku postępowania I-instancyjnego przeprowadzone zostało postępowanie epidemiologiczne oraz dokonano analizy dostępnej dokumentacji, rozpatrzono łączny czas pracy zawodowej pani Z. K. od roku 1972 do chwili przejścia na emeryturę z dniem 31.08.2001 r., a także uwzględniono fakt, że od 1.09.2001 r., będąc już na emeryturze, w dalszym ciągu była zatrudniona na stanowisku nauczyciela zawodu w niepełnym wymiarze godzin. Podczas całego okresu zatrudnienia istniał wymóg zwiększonego operowania głosem. Jednakże istnienie narażenia zawodowego nie jest jednoznaczne z zaistnieniem choroby zawodowej, lecz tylko jednym z elementów mogących wpłynąć na zaistnienie zawodowego schorzenia. Potwierdziły to specjalistyczne badania lekarskie przeprowadzone w ww. jednostkach służby zdrowia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. zaskarżoną decyzję nie uznającą choroby zawodowej narządu głosu u pani Z. K. wydał w oparciu o dochodzenie epidemiologiczne, gdzie uwzględnione zostało występowanie wzmożonego wysiłku głosowego, oraz o wyniki orzeczeń lekarskich dwóch specjalistycznych, uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia tj. WOMP i IMP w Ł., które stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wobec powyższych faktów inspektor sanitarny nie posiadał delegacji do stwierdzenia choroby zawodowej i nie mógł przyjąć zaistniałych schorzeń krtani jako skutek narażenia zawodowego. Odnośnie pozostałych zarzutów stawianych przez Z. K. organowi I instancji, o nie uznanie korzystnej opinii lekarskiej lekarza prowadzącego leczenie, innych wyników badań oraz długiego czasu oczekiwania na wydawane orzeczenia lekarskie WOMP i IMP – Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przyjął, że ocena merytoryczna prowadzonego leczenia schorzenia narządu głosu i jego wyników wchodzi w zakres kompetencji lekarzy uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych zatrudnionych we właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia (tzn. WOMP i IMP) przy rozpatrywaniu wniosku o stwierdzenie zawodowego schorzenia. Natomiast czas oczekiwania na wydanie orzeczenia z medycznej jednostki orzekającej nie ma odniesienia do zakresu uprawnień Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. stwierdzone zmiany chorobowe w krtani u pani Z. K. nie wykazują klinicznych cech choroby zawodowej narządu głosu i nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Nie zostały zatem spełnione wymogi zawarte w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Z. K. w skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuciła naruszenie prawa materialnego - § 6 w zw. § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, polegające na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu. Wyjaśniła, że w badaniu w dniu 21 kwietnia 2002 r. stwierdzono m.in. "krtań średniej wielkości, fałdy głosowe obustronnie przerośnięte (bardziej po prawej stronie). Brak pełnego zwarcia fonacyjnego. Zmniejszenie obu fałdów głosowych". Wobec tego nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, będącym podstawą wydania decyzji, że zmiany chorobowe w obrębie gardła i krtani nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że decyzję oparto na przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, stosownie do § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Z. K. rozpoczęła starania o uznanie istniejących schorzeń narządu głosu już w 2001 r., a zatem należało stosować przepisy rozporządzenia z 18 listopada 1983 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sprawie organy administracyjne naruszyły przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115) postępowanie sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. W aktach tej sprawy znajdują się dwa orzeczenia lekarskie z [...] [...]. Następne czynności podjęto dopiero w 2003 r. Nie wiadomo, czy są one kontynuacją postępowania, w toku którego wydano orzeczenia z 2001 r., czy też sprawa zakończona kwestionowaną decyzją jest nową sprawą, rozpoczętą już po wejściu w życie rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. Nawet gdyby podzielić stanowisko organu, że postępowanie powinno być prowadzone na podstawie rozporządzenia z 1983 r., to organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a w szczególności regulujące postępowanie dowodowe przed organami administracji publicznej. Zgodzić się należy co prawda z poglądem, że warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie rozpoznanie jej przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, to opinia biegłego, a taki charakter ma orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych, podlega ocenie organu orzekającego, jak każdy inny dowód w sprawie. Powinna być zatem oceniana w aspekcie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Dopiero gruntowna analiza całokształtu materiału dowodowego może pozwolić organowi na ocenę, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W orzeczeniu Samodzielnej Pracowni Otolaryngologii i Audiologii Zawodowej Instytutu Medycyny Pracy A z dnia [...] stwierdzono "przewlekły suchy nieżyt gardła i krtani. Czynnościowe zaburzenie głosu typu dysfonii hyperfunkcjonalnej (...)". Stopień i charakter stwierdzonych obecnie zmian morfologiczno-czynnościowych w zakresie krtani nie daje merytorycznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (...)". Jednak z protokołu postępowania epidemiologicznego wynika, że skarżąca przeszła badania videostroboskopowe w Klinice Otolaryngologii Szpitala Klinicznego nr 1 B w Ł., gdzie stwierdzono objawy niewydolności głosu związane z obustronnym przerostem obu fałdów głosowych. Stosownie zaś do punku 7 wykazu chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.) za chorobę zawodową uznaje się "Przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym (guzki śpiewacza, niedowłady strun głosowych, zmiany przerostowe)". Orzeczenia lekarskie nie odniosły się do tego rozpoznania i nie wyjaśniły dlaczego tego schorzenia nie można uznać za chorobę zawodową. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny musi jednoznacznie ustalić, przepisy którego rozporządzenia będą miały zastosowanie do skarżącej, a następnie uzupełni postępowanie rozpoznawcze przez powtórne poddanie skarżącej badaniom lekarskim i uzyskanie opinii lekarskiej zawierającej odniesienie do innych wyników badań. Dopiero na podstawie tych zebranych dowodów organ wyda stosowną decyzję. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję.