III SA/Łd 155/09

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy postanawia odmówić R. M. przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 155/09 Uzasadnienie Pismem z dnia 24 lutego 2009 r. R. M. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, załączając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Uzasadniając wniosek skarżący wskazał jednie, że nie posiada stałego zatrudnienia, nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych i ma zawieszoną działalność gospodarczą od 2006 r. Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zgodnie ze swoim oświadczeniem nie posiada domu, mieszkania ani innych nieruchomości. Nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego nie zawierało informacji niezbędnych do prawidłowej oceny stanu majątkowego, w szczególności wobec informacji o braku jakichkolwiek dochodów, wezwano skarżącego – na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – do nadesłania w terminie 14 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. W szczególności zażądano: wyjaśnienia z czego utrzymuje się skarżący, tj. informacji o faktycznych źródłach utrzymania; złożenia odpisów zeznań podatkowych skarżącego za 2007 i 2008 r. lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów; złożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego fakt, iż skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego kont i lokat bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy; wyjaśnienia wątpliwości w zakresie określenia miejsca zamieszkania skarżącego (we wniosku wskazywał, że nie posiada żadnej nieruchomości, ani mieszkania) oraz wskazania czyją własnością są zajmowane przez skarżącego lokale mieszkalne i na jakich zasadach skarżący je zajmuje. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przekazał jedynie kserokopię swojego zeznania podatkowego PIT-37 za rok 2008 – z którego wynikało, że uzyskał w roku 2008 przychody w wysokości 1.900 zł, przy kosztach uzyskania w wysokości 337 zł, co dało dochód w wysokości 1.563 zł oraz zaświadczenie z ostatniego miejsca pracy, z którego wynikało, że skarżący uzyskiwał w okresie od stycznia do marca 2009 r. wynagrodzenie w wysokości 373,77 zł. Skarżący nie złożył natomiast żadnych innych żądanych dokumentów. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 powoływanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej, ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). W ocenie referendarza rozpoznającego wniosek, twierdzenia skarżącego, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania uznać należy za nieprzekonujące, mimo prób wykazania przez skarżącego braku jakichkolwiek dochodów i oszczędności. Oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone później – na wezwanie sądu – dodatkowe informacje uznać należy za niepełne. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący wbrew wyraźnemu żądaniu nie przedstawił żądanych informacji, w szczególności: wyciągów i wykazów z posiadanych kont i lokat bankowych, zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, że jest osobą bezrobotną oraz wyjaśnień z czego faktycznie się utrzymuje, wobec braku jakichkolwiek deklarowanych dochodów. Fakt odmowy przekazania żądanych informacji o stanie majątkowym we wskazanym zakresie czyni niewiarygodnym powoływanie się przez skarżącego na okoliczność braku możliwości płatniczych. Informacje o dokonywanych operacjach na rachunkach bankowych skarżącego oraz ewentualne informacje o zgromadzonych środkach majątkowych byłyby istotne z punktu widzenia ustalenia faktycznych możliwości płatniczych strony. Za niewiarygodne uznać należy oświadczenie skarżącego, zawarte w formularzu, że nie uzyskuje obecnie żadnych dochodów, nie posiada żadnego majątku. W tym zakresie skarżący nie wyjaśnił jakie są faktyczne źródła jego utrzymania, z czego pokrywa bieżące koszty wyżywienia, zakupu środków czystości, ubrań itp. Nie wyjaśnił, gdzie zamieszkuje i czyją własnością są zajmowane przez niego lokale i na jakich zasadach je zajmuje. Nie do przyjęcia jest teza zaprezentowana przez skarżącego w formularzu, że nie posiada faktycznie żadnych dochodów. Pokrywanie wskazanych podstawowych potrzeb wymaga posiadania choćby ograniczonych środków majątkowych. W przypadku odmowy przekazani informacji w tym zakresie skarżący pozbawił referendarza możliwości oceny prawdziwości tych informacji i oceny wiarygodności wysokości uzyskiwanych środków i źródeł ich otrzymywania. Nieprzekazanie żadnych z żądanych informacji uniemożliwiło ponadto dokonanie całościowej oceny możliwości płatniczych strony. W świetle powyższych ustaleń, złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Dlatego też uznając złożone przez skarżącego oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie referendarz uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest pełnej realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem, umożliwiających faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy faktycznie nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać bowiem należy, że prawo pomocy jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych. Jedynie zaś wykazanie spełnienia owej przesłanki czyniłoby zasadnym przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w postanowieniu. R.A.