III SA/Łd 155/09

Dnia 13 lipca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Sędzia NSA Janusz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy p o s t a n a w i a: odmówić R. M. przyznania prawa pomocy. III SA/Łd 155/09 Uzasadnienie R. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], znak [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, załączając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że nie posiada stałego zatrudnienia, nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych i ma zawieszoną działalność gospodarczą od 2006 r. Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zgodnie ze swoim oświadczeniem nie posiada domu, mieszkania ani innych nieruchomości. Nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Zarządzeniem Referendarza Sądowego z dnia 21 kwietnia 2009 r. wezwano skarżącego do nadesłania w terminie 14 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. W szczególności zażądano: wyjaśnienia z czego utrzymuje się skarżący, tj. informacji o faktycznych źródłach utrzymania; złożenia odpisów zeznań podatkowych skarżącego za 2007 i 2008 r. lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów; złożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego fakt, iż skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego kont i lokat bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy; wyjaśnienia wątpliwości w zakresie określenia miejsca zamieszkania skarżącego (we wniosku wskazywał, że nie posiada żadnej nieruchomości, ani mieszkania) oraz wskazania czyją własnością są zajmowane przez skarżącego lokale mieszkalne i na jakich zasadach skarżący je zajmuje. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przekazał jedynie kserokopię swojego zeznania podatkowego PIT-37 za rok 2008 – z którego wynikało, że uzyskał w roku 2008 przychody w wysokości 1.900 zł, przy kosztach uzyskania w wysokości 337 zł, co dało dochód w wysokości 1.563 zł oraz zaświadczenie z ostatniego miejsca pracy, z którego wynikało, że skarżący uzyskiwał w okresie od stycznia do marca 2009 r. wynagrodzenie w wysokości 373,77 zł. Skarżący nie złożył natomiast żadnych innych żądanych dokumentów. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. Referendarz Sądowy odmówił R. M. przyznania prawa pomocy. Powyższe postanowienie zostało skarżącemu doręczone w dniu 16 czerwca 2009 r. W dniu 17 czerwca 2009 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu nie zgodził się z faktem, iż nie załączył żadnych informacji dotyczących jego źródła utrzymania wskazując na załączone rozliczenie roczne za rok 2008 oraz zaświadczenie o zarobkach za okres od stycznia do marca 2009 r. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż nie uzyskiwał w roku 2007 żadnych dochodów, ponieważ prowadzona przez niego działalność gospodarcza była zawieszona. Z uwagi na ten fakt nie jest również zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny. Nie posiada ponadto żadnych kont ani lokat bankowych a w związku z rozpadem jego małżeństwa i rozwodem został bez dachu nad głową. Teściowie wymeldowali go z miejsca zamieszkania. Obecnie mieszka u znajomej i nie posiada żadnych nieruchomości własnych. Ma ponadto obowiązek płacenia alimentów w wysokości 800 zł. Nie może ponadto podjąć pracy z uwagi na fakt, iż jest zawodowym kierowcą a jest mu utrudniana wymiana prawa jazdy. Nie posługuje się językiem polskim w piśmie ani w czytaniu. Aktualnie w utrzymaniu i zakupie podstawowych środków utrzymania pomaga mu znajoma, u której mieszka. Do sprzeciwu, skarżący dołączył kopię wypełnionego formularza ZUS ZWUA, dotyczącego wyrejestrowania z ubezpieczeń, jako zaświadczenie o zawieszeniu działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa Prawo o postępowaniu administracyjnym w administracji) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 powoływanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). W ocenie Sądu, twierdzenia skarżącego, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania uznać należy za nieprzekonujące, mimo prób wykazania przez skarżącego braku jakichkolwiek dochodów i oszczędności. Oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone później – na wezwanie sądu – dodatkowe informacje uznać należy za niepełne. To samo dotyczy informacji wskazanych przez skarżącego w uzasadnieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący wbrew wyraźnemu żądaniu nie przedstawił żądanych informacji, w szczególności: wyciągów i wykazów z posiadanych kont i lokat bankowych, zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, że jest osobą bezrobotną oraz wyjaśnień z czego faktycznie się utrzymuje, wobec braku jakichkolwiek deklarowanych dochodów. Fakt odmowy przekazania żądanych informacji o stanie majątkowym we wskazanym zakresie czyni niewiarygodnym powoływanie się przez skarżącego na okoliczność braku możliwości płatniczych. Informacje o dokonywanych operacjach na rachunkach bankowych skarżącego oraz ewentualne informacje o zgromadzonych środkach majątkowych byłyby istotne z punktu widzenia ustalenia faktycznych możliwości płatniczych strony. Skarżący nie przedstawił również żadnych dokumentów ani dowodów na poparcie swych twierdzeń o nieposiadaniu kont i lokat bankowych, braku miejsca zamieszkania, trudnej sytuacji rodzinnej oraz ciążącym na nim obowiązku alimentacyjnym. W związku z powyższym oświadczenie skarżącego należy uznać za niewiarygodne. Nie do przyjęcia jest teza zaprezentowana przez skarżącego w formularzu, że nie posiada faktycznie żadnych dochodów a wydatki na jego utrzymanie pokrywane są przez znajomą, u której mieszka. Pokrywanie wskazanych podstawowych potrzeb wymaga posiadania choćby ograniczonych środków majątkowych. Dodatkowo przemawia za tym fakt, iż skarżący opłaca alimenty w wysokości 800 zł miesięcznie, co podniósł w uzasadnieniu sprzeciwu. Odmawiając przekazania informacji w tym zakresie skarżący pozbawił Sąd możliwości oceny prawdziwości tych informacji i oceny wiarygodności wysokości uzyskiwanych środków i źródeł ich otrzymywania. Do dokonania powyższej oceny nie jest wystarczające powołanie się na kserokopię wypełnionego formularza ZUS ZWUA, dotyczącego wyrejestrowania z ubezpieczeń, jako zaświadczenia o zawieszeniu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W świetle powyższych ustaleń, złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Na poparcie argumentów podniesionych w sprzeciwie skarżący również powinien przedstawić stosowne dowody w postaci dokumentów. Ponadto niewiarygodnym jest fakt, iż osoba, która do 2006 r. prowadziła samodzielnie działalność gospodarczą nie jest w stanie zapewnić sobie choćby minimalnych środków zapewniających niezależną egzystencję. Dlatego też uznając złożone przez skarżącego oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać również należy, że prawo pomocy jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych. Jedynie zaś wykazanie spełnienia owej przesłanki czyniłoby zasadnym przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w postanowieniu. A. B.