III SA/Łd 155/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w osobie: Sędziego NSA Teresy Rutkowskiej po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy postanawia przywrócić termin do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy III SA/Łd 155/09 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 13 lipca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a] zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić wówczas, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dalej wskazano, że wobec braku wyjaśnień skarżącego i nie przekazania – wbrew wyraźnemu żądaniu Sądu – wszystkich żądanych informacji o sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd nie miał możliwości oceny, czy jego sytuacja wypełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało doręczone na adres podany przez skarżącego w skardze. Odbiór przesyłki w dniu 20 lipca 2009 r. pokwitował sam skarżący. Termin do wniesienia zażalenia upływał zatem w dniu 27 lipca 2009 r. W dniu 27 lipca 2009 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) R. M. złożył zażalenie na to postanowienie, wnosząc je jednakże bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przedmiotowe zażalenie zostało przekazane według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismem z dnia 31 lipca 2009 r. (data doręczenia – 5 sierpnia 2009 r.). Następnie w dniu 11 sierpnia 2009 r. skarżący R. M. złożył wniosek o przywrócenie terminu do "wniesienia odwołania od decyzji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o zwolnieniu z kosztów sądowych i przyznaniu adwokata z urzędu". Przedmiotowy wniosek potraktowany został jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że jest obcokrajowcem i nie posługuje się językiem polskim w czytaniu, w związku z czym jest uzależniony od pomocy innej osoby, która czyta mu wszystkie pisma. Jak wyjaśnił, osoba ta źle odczytała pouczenie o prawie wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, co spowodowało, że skarżący zażalenie na przedmiotowe postanowienie wniósł bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wyjaśnił dalej o przekazaniu zażalenia zgodnie z właściwością do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dowiedział się w dniu 6 sierpnia 2009 r. będąc w tutejszym Sądzie. W ocenie skarżącego uprawdopodobnił on w ten sposób, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei przepis art. 87 ww. ustawy stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały wymogi formalne do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Wniosek ten został złożony przed upływem siedmiodniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia zostało bowiem złożone osobiście przez skarżącego w tutejszym Sądzie w dniu 11 sierpnia 2009 r., a jak wynika z treści wniosku skarżący o uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia dowiedział się podczas swojej wizyty w Sądzie w dniu 6 sierpnia 2009 r. Uznać należy także, że skarżący dokonał czynności, której dotyczyło uchybienie terminowi, albowiem zażalenie na postanowienie Sądu o odmowie przyznania prawa pomocy wniósł już uprzednio bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zostało ono przekazane do tutejszego Sądu. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku podkreślić należy, że przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że nie dokonała czynności bez własnej winy. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. O braku winy w niedokonaniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w razie uprawdopodobnienia przez stronę, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia. Przy czym, art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy pozostawiona została w tym przypadku uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne Niewątpliwie brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. W tym kontekście, fakt, iż skarżący jest obcokrajowcem sam w sobie nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej. W niniejszej sprawie istotne jest to, że skarżący nie potrafi czytać po polsku i w tym zakresie jest uzależniony od pomocy innej osoby. W takiej sytuacji jest prawdopodobne, że pouczenie o sposobie i terminie wniesienia zażalenia zostało niedokładnie przeczytane lub nie do końca precyzyjnie zrozumiane. W takiej sytuacji, w świetle okoliczności prawy (zażalenie złożone w terminie 7 dni tyle, że bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego zamiast za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi) należało uznać, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku i przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że nawet niewystarczające władanie językiem polskim może prowadzić do ograniczenia możliwości obrony przed sądem administracyjnym, a więc naruszać prawo do rzetelnego procesu sądowego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1097/07), a tym samym może stanowić okoliczność uzasadniającą przywrócenie uchybionego terminu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. R.A.