III SA/Łd 160/17

Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi C. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, umorzyć postępowanie z wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. III SA/Łd 160/17 Uzasadnienie C. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący zadeklarował osiąganie dochodów ze stosunku pracy w kwocie 1654,48 zł. Wnioskodawca posiada udział w nieruchomości: dom jednorodzinny o powierzchni 114 mkw. nieruchomość rolna o powierzchni 1,27 ha. Jednocześnie strona oświadczyła, że w domu mieszka również żona z córką, które prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Strona oświadczyła również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym. W wykonaniu zarządzenia z dnia 7 marca 2017 r. strona skarżąca została wezwana do nadesłania: informacji, czy skarżący prowadzi działalność gospodarczą (jeśli tak – do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych z tego tytułu przychodów), czy pozostaje w związku małżeńskim (jeśli tak do nadesłania informacji o dochodach i stanie majątkowym zony, niezależnie od ustroju majątkowego między małżonkami), wyciągów bankowych, których wnioskodawca i jego żona są posiadaczami lub współposiadaczami za okres 3 miesięcy, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy prawa pomocy. Przesyłka sądowa zawierająca wezwanie została uznana za doręczoną w trybie awizo z dniem 24 marca 2017 r., skarżący nie nadesłał żądanych informacji. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Ustosunkowując się do wniosku strony stwierdzić należy, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04). Tymczasem oświadczenie skarżącego, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające i budzące wątpliwości. Z uwagi na ten fakt zasadne było wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jego realnych możliwości płatniczych. Jednakże strona nie przedstawiła żadnej z żądanych informacji, na skutek czego pozbawiła Referendarza sądowego możliwości oceny jej sytuacji majątkowej, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem Referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, powinna w sposób rzetelny przedstawić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jej możliwości płatniczych, nie uczynił zadość tym wymaganiom. Natomiast odnośnie do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, to zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Jako że skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., należy stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 249a, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. e.o.