III SA/Łd 17/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. K. na Naczelnika II Urzędu Skarbowego Ł. w przedmiocie wymierzenia grzywny za niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 67/09 oraz żądania zwrotu wyegzekwowanych należności wraz z odsetkami 1. oddala skargę w przedmiocie wymierzenia grzywny Naczelnikowi II Urzędu Skarbowego Ł.; 2. odrzuca skargę w przedmiocie żądania zwrotu wyegzekwowanych należności wraz z odsetkami. Sygn. III SA/Łd 17/ 10 U Z A S A D N I E N I E W dniu 17 grudnia 2009 r. Z. K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Naczelnika II Urzędu Skarbowego Ł.–B. po wyroku tego Sądu z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie III SA/Łd 67/09. W skardze wnosił o wymierzenie organowi grzywny zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zwrot pieniędzy wyegzekwowanych od niego w toku postępowania egzekucyjnego wraz z odsetkami, a także o poinformowanie przez sąd, w trybie art. 155 § 1 p.p.s.a., właściwego organu zwierzchniego o stwierdzonych uchybieniach. Do skargi załączył dowód wezwania Naczelnika II Urzędu Skarbowego Ł.–B. do wykonania wyroku Sądu z dnia 4 grudnia 2009 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w jego ocenie Naczelnik Urzędu Skarbowego pozornie zajmuje się sprawą, wydając postanowienia, które są niezgodne z sentencją wyroku, k.p.a i u.p.e.a. Wyjaśnił także, że 9 września 2009 r. wystąpił ponownie do Naczelnika II Urzędu Skarbowego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Odnośnie żądania zwrotu wyegzekwowanych kwot podał, że do dziś nie otrzymał od organu egzekucyjnego dokumentów będących dowodem przekazania wierzycielowi ściągniętych od niego kwot. W jego ocenie istnieje duże prawdopodobieństwo, że pieniądze te nie zostały przekazane wierzycielowi. Jak wynika z załączonych akt administracyjnych oraz akt sądowych w sprawie III SA/Łd 67/09, wyrokiem z dnia 2 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Wytwórni Makaronu s.c. Z. K., Z. C., A. Z. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 sierpnia 1996 r. Nr [...] wystawionego przez A. S.A.. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że tytuł wykonawczy nie zawiera wszystkich elementów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. ) [ dalej: u.p.e.a.], a co za tym idzie zachodzi niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uprawomocnił się 3 września 2009 r., a do II Urzędu Skarbowego Ł.-B. wpłynął wraz z aktami sprawy w dniu 15 września 2009 r. Już w dniu 9 września 2009 r. Z. K. złożył do II Urzędu Skarbowego Ł.-B. ponowny wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zwrot wyegzekwowanych należności wraz z odsetkami powołując się na w/w wyrok. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik II Urzędu Skarbowego Ł.-B. na podstawie art. 65 § 1k.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i 22 u.p.e.a. przekazał wniosek Z. K. zam. w Ł. przy Al. A. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zgodnie z właściwością miejscową Naczelnikowi Urzędu Skarbowego Ł.-P. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., który postanowieniem z dnia [...], przekazanym do II Urzędu Skarbowego Ł.- B. 14 grudnia 2009 r., uchylił postanowienie organu I instancji w całości i orzekł, że właściwym do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z 7 sierpnia 1996 r. Nr [...] jest Naczelnik II Urzędu Skarbowego Ł.-B. W obszernym uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przedstawił jakie pisma i jakie wnioski złożył skarżący po zwrocie przez sąd akt administracyjnych oraz jakie orzeczenia wydane zostały przez organy. Przechodząc do meritum sprawy organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z generalną zasadą zawartą w art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Wyjaśnił, że tytuł wykonawczy z dnia 7 sierpnia 1996 r. wystawiony na Wytwórnię Makaronu s.c. Z. K., Z. C., A. Z. został przekazany do realizacji do organu egzekucyjnego właściwego dla siedziby dłużnika mieszczącego się wówczas w A. ul. B., tj. do II Urzędu Skarbowego Ł.-B. Urząd ten był właściwym organem egzekucyjnym dla Wytwórni Makaronu s.c. Z. K., Z. C., A. Z. do 31 grudnia 1999 r., następnie z uwagi na zmianę siedziby spółki na Łódź, Al. A. właściwym organem egzekucyjnym był Urząd Skarbowy Ł.-P. i status ten posiadał do 30 września 2003 r. tj. do dnia likwidacji spółki. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. organem właściwym do wydania postanowienia w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego był Naczelnik II Urzędu Skarbowego Ł.-B., gdyż ten organ przyjął do realizacji tytuł wykonawczy i w oparciu o niego dokonał czynności egzekucyjnych. Na gruncie analizowanej sprawy, dla ustalenia organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia nie miały znaczenia okoliczności w postaci przekazania tytułu wykonawczego do realizacji przez Urząd Skarbowy w Z., a następnie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P., bo w okresie kiedy organy te dysponowały tym tytułem wykonawczym, nie były już właściwe do prowadzenia egzekucji. Organ odwoławczy podkreślił także, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie III SA/Łd 67/09 odnosił się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wpłynęło do Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. w dniu 14 grudnia 2009 r. Z załączonych akt administracyjnych wynika ponadto, że postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. oddalił zażalenie Z. K. na niezałatwienie w terminie przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.–B. wniosku z dnia 9 września 2009 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z 7 sierpnia 1996 r. Nr [...] wystawiony przez A. S.A. Organ odwoławczy uznał, termin do załatwienia sprawy z uwagi na datę złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego upływałby 9.10.2009 r. Wydanie 1.10 2009 r. postanowienia o przekazaniu wniosku do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. było załatwieniem sprawy w rozumieniu art. 35 k.p.a. Stwierdził natomiast, że ocena prawidłowości tego rozstrzygnięcia będzie przedmiotem postępowania odwoławczego. Organ zaznaczył, także, że powyższe stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dotyczy oceny terminowości działań Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.–B. związanych z załatwieniem żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego zawartego w piśmie Z. K. z 9.09. 2009 r. Podkreślił, że ponadto niewątpliwie istotną okolicznością sprawie jest fakt, że w chwili złożenia tego pisma, postępowanie administracyjne dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tego tytułu wykonawczego już trwało i nadal pozostawały do rozpatrzenia wcześniejsze żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu wskazać także należy, że w dniu 4 grudnia 2009 r. Z. K. skierował do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.–B. pisemne wezwanie do wykonania wyroku podnosząc, że wyrok dotyczy wyłącznie działań tego organu. Podkreślił, że pismo to stanowi wypełnienie warunku z art. 154 § 1 p.p.s.a. przez złożeniem skargi do WSA. W dniu 17 grudnia 2009 r. Z. K. złożył za pośrednictwem Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.–B. skargę do Sądu, która jest przedmiotem oceny w rozpatrywanej sprawie. W dniu [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.–B. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Wytwórni Makaronów s.c. Z. K., Z. C., A. Z. na podstawie tytułu wykonawczego z 7 sierpnia 1996 r. Nr [...]. Postanowienie doręczone zostało Z. K. 21 grudnia 2009 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. wnosił o oddalenie skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, odrzucenie skargi w zakresie roszczenia o zwrot przez Naczelnika wyegzekwowanych od skarżącego należności wraz z odsetkami oraz oddalenie wniosku o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego. Pełnomocnik organu wnosił też o zasądzenie od skarżącego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 r. Z. K. popierał skargę, w tym wniosek o nałożenie na organ grzywny oraz swoje żądanie zwrotu wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym należności wraz z odsetkami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest skarga na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie III SA/Łd 67/09 wniesiona na postawie art. 154 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Wymóg formalny pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku został w sprawie spełniony. Istota wniosku o wymierzenie grzywny na podstawie art.. 154 § 1 p.p.s.a. sprowadza się do żądania zastosowania przez sąd określonych środków prawnych w stosunku do podmiotu będącego w zwłoce w realizacji swych obowiązków. Skarga zmierza do wymierzenia organowi sankcji za niewykonanie wyroku sądu w sytuacji określonej tą normą prawną. Podstawowym warunkiem dla stwierdzenia istnienia materialno prawnej podstawy wymierzenia organowi grzywny w oparciu o ten przepis jest upływ terminu do wykonania wyroku wyznaczonego przez sąd w wyroku bądź też upływ ustawowego terminu. Podkreślić należy, że samo wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi ( patrz. Wyrok NSA z 4.03.2010 r. w sprawie II OSK 489/09 - niepublikowany). W rozpatrywanej sprawie skarżący zarzucił Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź – Bałuty bezczynność po wyroku WSA w Łodzi, którym to wyrokiem Sąd uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Wytwórni Makaronu s.c. Z. K., Z. C., A. Z. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 sierpnia 1996 r. Nr [...] wystawionego przez A. S.A.. Ponieważ w wyroku nie został wskazany termin załatwienia sprawy, w sprawie zastosowanie miały terminy ustawowe wskazane w art. 35 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. miał zatem obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a w sprawach szczególnie skomplikowanych nie póżniej niż w ciągu dwóch miesięcy. Termin ten należy liczyć, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. od dnia doręczenia akt organowi. Ponieważ akta administracyjne wraz z odpisem wyroku wpłynęły do II Urzędu Skarbowego Ł.–B. 15 września 2009 r. termin załatwienia sprawy upływał 15 października 2009 r. Przed upływem tego terminu ( po 15 dniach) Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.–B. uznając, że nie jest właściwy miejscowo do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, przekazał wniosek do Naczelnika innego Urzędu Skarbowego, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania składającego wniosek o umorzenie. Z treści postanowienia nie wynika, że dotyczyło tylko wniosku skarżącego z 9 września 2009 r., ponieważ był to kolejny wniosek o umorzenie - kolejne powtórzenie wniosku będącego przedmiotem rozstrzygnięć organów egzekucyjnych od lutego 2005 r. oraz sądu. Okoliczność, że postanowienie to zostało następnie uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., który przesądził o właściwości miejscowej Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.–B. nie daje podstaw do uznania, że wydanie postanowienia zmierzało do przewlekania postępowania. W ocenie Sądu, w świetle okoliczności sprawy, w szczególności faktu, iż postępowanie egzekucyjne toczyło się od 1996 r. i w tym okresie z różnych powodów ulegała zmianom właściwość organów egzekucyjnych (zmiana urzędu właściwego dla A., gdzie siedzibę miała spółka, zmiany siedziby spółki cywilnej, a następnie jej likwidacja), co omówione zostało w obszernym uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., nie można uznać, że wydanie postanowienia w przedmiocie właściwości było działaniem na zwłokę i było oczywiście bezzasadne. Organ egzekucyjny mógł zatem mieć wątpliwości, czy jest organem właściwym do umorzenia postępowania egzekucyjnego po wyroku WSA w Łodzi. W tym miejscu poza oceną Sądu pozostaje merytoryczna zasadność tych wątpliwości. W takim jednak przypadku, do chwili rozpoznania zażalenia przez Dyrektora Izby Skarbowej Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. nie mógł podejmować w sprawie żadnych czynności. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], rozstrzygające zażalenie Z. K. na postanowienie o przekazaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego do Urzędu Skarbowego Ł.-P. wpłynęło do Urzędu Skarbowego w dniu 14 grudnia 2009 r. i wówczas w terminie 4 dni, bo 18 grudnia 2009 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.–B. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku WSA . W ocenie Sądu organ zachował zatem miesięczny termin załatwienia sprawy (15 dni + 4 dni). Zgodnie bowiem z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Czas jaki upłynął w związku z rozpatrywaniem zażalenia przez Dyrektora Izby Skarbowej do czasu zwrotu akt z orzeczeniem nie powinien być wliczany do terminu do załatwienia sprawy, jaki biegł dla Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Ł. Należy także zauważyć, że ilość pism i zażaleń składanych przez skarżącego, które organy muszą rozstrzygać wpływa niewątpliwie na wydłużenie czasu rozpatrywania jego wniosków. Reasumując, w ocenie Sądu, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.–B. wydał w ustawowym terminie postanowienie o umorzeniu egzekucji i tym samym wykonał wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie III SA/Łd 67/09. Tym samym nie zaistniały przesłanki do ukarania tego organu grzywną. Z tych względów, skoro nie zaistniały przesłanki z art. 154 § 1 p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Gdy chodzi o żądanie skarżącego skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o orzeczenie w przedmiocie zwrotu na jego rzecz kwot wyegzekwowanych w toku postępowania egzekucyjnego toczącego się od 1996 r., to wskazać należy, że nie mieści się ono w kognicji tego sądu, którą określają art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a., art. 4 i art. 5 p.p.s.a. Zaznaczyć przy tym od razu należy, że żądanie to nie dotyczyło zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego, gdyż, jak wynika z akt administracyjnych i oświadczenia skarżącego, koszty egzekucyjne, które pobrał od niego organ egzekucyjny, zostały skarżącemu zwrócone wraz z odsetkami. Z tego względu, że skarga obejmowała żądanie zwrotu należności o charakterze cywilnoprawnym, w tym zakresie podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym Sąd postanowił w punkcie 2 orzeczenia. W sprawie zwrotu należności ściągniętych od skarżącego i przekazanych przez organ egzekucyjny wierzycielowi – A. S.A. właściwy jest sąd powszechny, na co Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazywał już w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Łd 67/09. Należy wyraźnie podkreślić, że oceny, dokonanej przez Sąd w sprawie III SA/Łd 67/09, że zachodziły podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego nie można utożsamiać z oceną zasadności egzekwowanych od skarżącego należności. Wyrok ten nie przesądza ani pozytywnie ani negatywnie o zasadności roszczeń cywilnoprawnych A.. S.A. czy skarżącego. Sąd nie zasądził, na rzecz organu od skarżącego kosztów zastępstwa procesowego, gdyż brak do tego podstaw prawnych. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W ustawie p.p.s.a. brak przepisu, który dawałby podstawę do zasądzenia kosztów postępowania od strony na rzecz organu w przypadku oddalenia skargi. W art.. 200 p.p.s.a. utrzymano zasadę, że zwrot kosztów może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona, z zastrzeżeniem art. 201 p.p.s.a.