III SA/Łd 172/17
WyrokWSA w Łodzi2017-05-10
Skład orzekający: Janusz Nowacki, Janusz Furmanek, Małgorzata Łuczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ostatnim roku jego trwania, możliwe jest automatyczne zastosowanie przepisu art. 18 ust. 1 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 w celu odzyskania płatności z lat wcześniejszych, czy też należy w pierwszej kolejności zbadać przesłanki zwrotu określone w krajowych przepisach, w szczególności w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ostatnim roku jego trwania nie pozwala na automatyczne zastosowanie art. 18 ust. 1 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 do odzyskania płatności z lat wcześniejszych. Przepis ten ma charakter ramowy i kompetencyjny, wymagający uszczegółowienia w prawie krajowym. W pierwszej kolejności należy zbadać przesłanki zwrotu określone w krajowych przepisach, w szczególności w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., które nie zostały uwzględnione przez organy administracji.Stan faktyczny
Spółka Przedsiębiorstwo Rolnicze "A" Sp. z o.o. realizowała 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w wariancie "Zachowanie lokalnych ras świń". W ostatnim roku realizacji zobowiązania (2012) stwierdzono nieprawidłowości w zgłoszonej liczbie zwierząt oraz nieprzestrzeganie wymogu utrzymania minimalnej liczby zwierząt. W związku z tym organ odmówił przyznania płatności za 2012 r. Następnie wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2011, opierając się na art. 18 ust. 1 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Organy administracji uznały, że stwierdzone nieprawidłowości w 2012 r. pozwalają na odzyskanie płatności z 2011 r.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w K. i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Rolniczego "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...]., nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Przedsiębiorstwa Rolniczego "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. kwotę 108 (sto osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
III SA/Łd 172/17
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z (...) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1-4 oraz ust. 7 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2016 r., poz.1512 [dalej: ustawa o Agencji), art. 47 ust. 1, art. 53 § 1, art. 54, art. 56 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613, ze zm.) [dalej: Ordynacka podatkowa], § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) [dalej: Rozporządzenie], art. 28 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427 ze zm.), art. 5, art. 18 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L z 28 stycznia 2011 r. [dalej: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 65/2011) - po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Przedsiębiorstwo Rolnicze "Ax", Sp. z o.o. z siedzibą w G., w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z (...) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 2.679,00 zł, przyznanych na mocy decyzji z (...).
Z akt sprawy wynika, że Przedsiębiorstwo Rolnicze "Ax" Sp. z o.o. w 2008 r. rozpoczęło realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 7.4 "Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie" - "Zachowanie lokalnych ras świń", otrzymując na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) płatność za 41 sztuk loch rasy złotnicka pstra.
W 2009 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) ww. podmiot otrzymał płatność za 36,50 sztuk (stan średnioroczny). W 2010 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) ww. podmiot otrzymał płatność za 41 sztuk świń. W 2011 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) zadeklarował do płatności 47 sztuk świń i do tej liczby zwierząt otrzymał płatność.
W roku 2012, tj. w ostatnim roku realizowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego, Spółka zadeklarowała do płatności 46 sztuk świń. Dla 9 sztuk z wszystkich zwierząt deklarowanych do płatności fakt zastąpienia zwierząt nie został zgłoszony w terminie, o którym mowa w § 5b ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.). Z tego względu do przyznania płatności zatwierdzono 37 sztuk świń, jednocześnie na skutek przedeklarowania liczby zwierząt o 24,32% na podstawie decyzji z (...) r. - stosownie do art. 17 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 025, z dnia 28 stycznia 2011 r. str. 8) - odmówiono przyznania płatności, wskazując również na nieprzestrzeganie wymogu, o którym mowa w § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2011 r. Nr 55, poz. 289 ze zm.), tj. utrzymywania zwierząt danej rasy w liczbie nie mniejszej niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskowa za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w danym roku, a do czasu przyznania tej płatności - w liczbie nie mniejszej niż liczba zwierząt, do których została przyznana płatność w roku 2011, skutkującego zmniejszeniem płatności rolnośrodowiskowej o 10% w ramach danego wariantu.
Na podstawie zaskarżonej decyzji organ I instancji ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 2.679,00,00 zł, przyznanych na mocy decyzji z (...) Kwota 2.679,00 zł stanowi 10% przyznanych na mocy tej decyzji i wypłaconych stronie środków w wysokości 20.679,00 zł.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął przepis art. 18 ust. 1 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 w zw. z przepisem § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2011 r. Nr 55, poz. 289 ze zm.) [dalej: Rozporządzenie zmieniające z 10 marca 2011 r. i załącznikiem nr 2 do tego Rozporządzenia. Zgodnie z art. 18 ust. 1 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 "W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych."
Natomiast stosownie do brzmienia § 3 ust. 1 Rozporządzenia zmieniającego z 10 marca 2011 r. "1. Wymóg, o którym mowa w załączniku nr 3 do rozporządzenia wymienionego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem część VI. Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie ust. 1 pkt 2, w przypadku zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wymienionego w § 1, zwanego dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, o którym mowa w § 1, podjętego przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, jest przestrzegany: 1) od dnia 15 marca 2011 r.; 2) przez utrzymywanie zwierząt danej rasy w liczbie nie mniejszej niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskowa za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w danym roku, a do czasu przyznania tej płatności - w liczbie nie mniejszej niż liczba zwierząt danej rasy objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności, lecz nie mniejszej niż liczba zwierząt, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskowa w 2011 r."
Stosownie do brzmienia załącznika nr 2 do ww. Rozporządzenia z 10 marca 2011 r. zmniejszenie liczby zwierząt, które powinny być utrzymywane skutkuje zmniejszeniem płatności o 10%.
Zdaniem organu odwoławczego, w związku ze stwierdzonym w roku 2012 zmniejszeniem liczby zwierząt, do których została przyznana płatność w roku 2011, organ I instancji uprawniony był do zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i zasadnie ustalił na postawie tego przepisu kwotę nienależnie pobranych płatności za rok 2011 w wysokości odpowiadającej wysokości zmniejszenia płatności, jakie winno być zastosowane w roku 2012, stosownie do brzmienia § 3 ust. 1 Rozporządzenia zmieniającego z 10 marca 2011 r., tj. 10% płatności przyznanej producentowi za rok 2011 do pakietu/wariantu 7.4.
Jak podkreślał organ, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 30 grudnia 2013 r. oddalił skargę strony na decyzję organu II instancji w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok.
Jak dalej skonstatował organ odwoławczy, organ I instancji zasadnie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za 2011 rok w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w 2012 roku. Podkreślił, iż zgodnie z brzmieniem art. 35 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 w przypadku zobowiązań wieloletnich obowiązek zwrotu pomocy dotyczy kwot uzyskanych nie wcześniej niż od 2011 r., a więc przepis ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie w stosunku tylko do kwot płatności wypłaconych za 2011 rok.
Dalej organ wskazał na przepis art. 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, stanowiący, iż w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.
Następnie organ odniósł się do kwestii przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, określonych w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Jak wyjaśnił, obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy; błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.
Wyjaśnił w związku z tym, że w niniejszej sprawie, płatność rolnośrodowiskowa w wysokości 26.790 zł przyznana na podstawie decyzji z (...) przekazana została na rachunek bankowy strony 29 grudnia 2011 r. Powyższa płatność nie wynikała z pomyłki ARiMR. Została przyznana na mocy decyzji wydanej w oparciu o stan faktyczny ustalony w sposób niebudzący wątpliwości i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Natomiast obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za 2011 rok w wysokości 2.679 zł wynika z faktu niespełnienia warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w przepisach § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2011 r. Nieprawidłowość ta została stwierdzona przez organ w postępowaniu w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok.
Organ podkreślił, że składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i podejmując się realizacji 5-letniego zobowiązania strona znała zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, a także była świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego o czym świadczy podpis na ostatniej stronie pierwszego wniosku jak i wniosków kontynuacyjnych.
Ponadto, organ odwoławczy odniósł się do kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności określonych w przepisach art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 oraz § 35 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wynika z nich, że jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie jest wymagany zwrot przyznanej pomocy.
Jednakże, jak podkreślił organ, żeby nie dochodziło do nadużywania tych możliwości wprowadzone zostały reguły formalne dotyczące powoływania się na te okoliczności. Zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 rolnik zobowiązany jest powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Jak zauważył organ, w aktach sprawy brak stosownego oświadczenia.
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie doszło także do przedawnienia. Płatność rolnośrodowiskowa jest bowiem objęta Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zatem mamy tu do czynienia z programem wieloletnim, a w myśl art. 3 ust 1 w zw. z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku nie upłynie wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (tj. data, do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005, str. 1 ze zm.). W obecnym stanie prawnym zgodnie z tabelą korelacji o przekazywaniu sprawozdań finansowych stanowi art. 37 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008. Tym samym w sytuacji, w której termin przedawnienia upływałby przed dniem zamknięcia programu, ulega on wydłużeniu do ww. daty. Jeżeli natomiast termin przedawnienia wyliczony w sposób wskazany w art. 3 ust 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z 18 grudnia 1995 lub w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej będzie upływał po dniu zamknięcia programu to stosować należy terminy przedawnienia wyliczone w oparciu o te przepisy. Zgodnie z nimi okres przedawnienia dla spraw dotyczących płatności wynosi 4 lata (maksymalnie 8 lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika (art. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z 18 grudnia 1995), lub 3 lata licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła realizacja płatności na rzecz rolnika (art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej). Okresem przedawnienia będzie okres dłuższy. W rozpatrywanej sprawie za czas dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika organ uznał datę złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2012 r., czyli 04-05-2012 r. Okres przedawnienia przerwany został wydaniem decyzji organu I instancji w dniu 15 stycznia 2013 r. o odmowie płatności i od tego czasu biegnie na nowo. Dlatego w przedmiotowej sprawie termin przedawnienia nie minął.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Przedsiębiorstwo Rolnicze "Ax", Sp. z o.o. z siedzibą w G. wnosiło o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z (...) w całości, jako naruszających prawo; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz na podstawie art. 155 ustawy p.p.s.a. "o gruntowne zbadanie akt sprawy i poinformowanie przez Skład Orzekający Sądu właściwych organów lub ich organów zwierzchnich o uchybieniach związanych z niewłaściwym załatwieniem sprawy przez organy administracji publicznej".
Zaskarżonej decyzji zarzuciło rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 k.p.a. poprzez ich nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji w sprawie oraz brak dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 r. (Dz. Urz.WE nr L 25 z 28 stycznia 2011 r. ze zm., str. 8) w zw. z ust. 2 oraz § 1 przepisu § 35 pkt. 6 i pkt 7 rozporządzenia MRiRW z 10 marca 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2011 r. Nr 55, poz. 289 ze zm.) przez ich pominięcie i niezastosowanie w sprawie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, iż skarga jest uzasadniona.
Ze stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wynika, że Przedsiębiorstwo Rolnicze "Ax" Sp. z o.o. w 2008 r. rozpoczęło realizację 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 7.4 "Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie" - "Zachowanie lokalnych ras świń".
Pierwsza płatność została przyznana zgodnie z deklaracją Spółki decyzją organu ARiMR z dnia (...) za 41 sztuk loch rasy złotnicka pstra. W 2009 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) ww. podmiot otrzymał płatność za 36,50 sztuk (stan średnioroczny). W 2010 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) ww. podmiot otrzymał płatność za 41 sztuk świń. W 2011 r., Spółka , jak wynika z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...), zadeklarowała do płatności 47 sztuk świń i do tej liczby zwierząt otrzymała płatność.
W roku 2012, tj. w ostatnim roku realizowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego, Spółka zadeklarowała do płatności 46 sztuk świń. Organ stwierdził, że dla 9 sztuk z wszystkich zwierząt deklarowanych do płatności fakt zastąpienia zwierząt nie został zgłoszony w terminie, o którym mowa w § 5b ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.). Z tego względu do przyznania płatności zatwierdzono 37 sztuk świń, jednocześnie na skutek przedeklarowania liczby zwierząt o 24,32% na podstawie decyzji z (...) - stosownie do art. 17 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 025, z dnia 28 stycznia 2011 r. str. 8) - odmówiono przyznania płatności, wskazując również na nieprzestrzeganie wymogu, o którym mowa w § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2011 r. Nr 55, poz. 289 ze zm.), tj. utrzymywania zwierząt danej rasy w liczbie nie mniejszej niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskowa za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w danym roku, a do czasu przyznania tej płatności - w liczbie nie mniejszej niż liczba zwierząt, do których została przyznana płatność w roku 2011, skutkującego zmniejszeniem płatności rolnośrodowiskowej o 10% w ramach danego wariantu.
Bezsporny jest w sprawie fakt, że decyzja w sprawie odmowy płatności za rok 2012 jest ostateczna.
Postanowieniem z dnia (...)(doręczonym stronie 19 sierpnia 2014 r.) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wszczął z urzędu w stosunku do Przedsiębiorstwa Rolniczego "Ax" Sp. z o.o. postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych za 2011r.
Sąd stwierdza, że wskazane w zaskarżonej decyzji przepisy Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (dalej: Rozporządzenie nr 65/2011) tj. art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 określają ogólne zasady dotyczące odzyskiwania wsparcia lub nieprzyznawania go i zobowiązują Państwa Członkowskie do określenia kwoty zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej nieprawidłowości czego wyrazem stały się przepisy krajowe wydane wskutek implementacji art. 18 ust 2 rozporządzenia stanowiącego normę kompetencyjną skierowaną do państwa członkowskiego. Artykuł. 5 Rozporządzenia wskazuje na zasadę dotyczącą zwrotu przez beneficjenta (rolnika) nienależnie pobranej płatności wraz z odsetkami. Przy czym kwestia związana z wysokością odsetek powinna być zgodna z prawem krajowym, zaś termin naliczania odsetek nie może przekraczać terminu z art. 5 ust. 2 ww. rozporządzenia. W ust. 3 tego artykułu wskazano na przypadki braku obowiązku zwrotu płatności. Stwierdzić zatem należy, że przepis ten ustanawia ogólną zasadę zwrotu płatności nienależnie pobranych.
Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 65/2011, w przypadku płatności rolnośrodowiskowych, przewidzianych w art. 36 lit. a ppkt VI rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3 rozporządzenia nr 1698/2005 oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi. Jednocześnie akapit drugi ustępu pierwszego art. 18 Rozporządzenia nr 65/2011 stanowi, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.
Przepis ten jest przepisem szczególnym odnoszącym się jedynie do zobowiązań wieloletnich, z którego wynika wyraźnie, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, a takim jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, zwrot płatności dotyczy całego wsparcia udzielonego z tego tytułu, czyli odzyskiwaniu podlegają także kwoty wypłacone dotychczas rolnikowi.
W tym miejscu należy podnieść, że zgodnie z art. 43 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.2014.181.48), rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 i (UE) nr 65/2011 tracą moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do: a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.; b)wniosków o płatności złożonych w odniesieniu do roku 2014; oraz c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.
Wobec powyższego, przy rozpoznaniu tej sprawy miały zastosowanie przepisy rozporządzenia UE nr 65/2011.
Wskazane wyżej przepisy Rozporządzenia nr 65/2011 mają charakter kompetencyjny i ramowy, wymagający uszczegółowienia w krajowym porządku prawnym, czego w Polsce wyrazem są przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich( "ustawa o wspieraniu rozwoju"), która w art. 1 pkt. 2 wyraźnie stanowi, że określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy oraz pomocy technicznej w zakresie nieokreślonym w przepisach rozporządzenia nr 1698/2005 lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej. Na gruncie tej ustawy obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost z jej art. 28 ust. 1, według którego pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt. 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 28 ust. 3 tej ustawy, właściwość i tryb ustalania kwot pomocy pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej.
Z kolei przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem tego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie.
Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.
Z przepisów mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie zwrócić uwagę należy na art. 29 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju, zgodnie z którym szczegółowe warunki i tryb zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Zasady przyznawania pomocy z tytułu zobowiązania rolnośrodowiskowego, wymogi jakie musi spełnić rolnik przy realizacji takiego zobowiązania, a także sankcje, jakie są przewidziane przy powstaniu nieprawidłowości w realizacji w postaci zmniejszenia tychże płatności, czy też w końcu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności reguluje rozporządzenie rolnośrodowiskowe z dnia 13 marca 2013 r.
W tym miejscu należy podkreślić, że skoro ww. postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2011 zostało wszczęte 18 sierpnia 2014 r. tj. już w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) - w rozpoznawanej sprawie, do kwestii zwrotu nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2011 - powinny mieć zastosowanie przepisy tego rozporządzenia. Przepis § 46 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. stanowi bowiem, że do przyznawania i zwrotu płatności rolnośrodowiskowych w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, zastosowanie mają przepisy poprzedniego rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. Należy zatem przyjąć, że powyższy przepis ustanawia pewną regułę, zgodnie z którą do płatności zrealizowanych w oparciu o poprzednio obowiązujące rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009 r., a więc także do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, obejmującej zwrot nienależnie pobranych płatności za 2011r., należy stosować nowe uregulowanie. Tym samym Sąd jako bezpodstawne uznaje stanowisko organu odwoławczego, że w sprawie nie ma zastosowania rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r. Przywołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2014 r. w sprawie sygn. akt 629/13 dotyczył innego stanu faktycznego i prawnego i nie stanowi potwierdzenia prawidłowości stanowiska organu. Podkreślić bowiem należy, że pogląd wyrażony w ww wyroku NSA dotyczył sytuacji, w której nowe uregulowania prawne nie zawierały przepisów międzyczasowych, tymczasem rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.,
w sposób jednoznaczny w § 46 przesądza tę kwestię.
Należy również podkreślić, że postępowanie o przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości, jak i postępowanie o zwrot płatności są odrębnymi sprawami. Zauważyć należy, że sankcja, o której mowa w § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.,(odpowiednio § 27 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.) znajduje zastosowanie jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego wariantu i dotyczy umniejszenia płatności w danym roku.
Kwestie natomiast zwrotu płatności rolnośrodowiskowej uregulowane zostały normą § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., obowiązującego w niniejszej sprawie na mocy cytowanego wyżej § 46 tego rozporządzenia. Zgodnie z § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innym warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu (ust. 1). Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:
a)pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub
b)płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r.
-przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych zmniejszeniem oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 8 ust. 1 (§ 39 ust. 3).
Zastosowanie sankcji określonej w § 39 rozporządzenia możliwe jest jedynie w sytuacji wcześniejszego stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietu, co następuje w postępowaniu, o której mowa w § 38 (odpowiednio § 27 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.). Gdy tylko organ zastosuje sankcję z § 38 rozporządzenia, zobowiązany jest nie tylko wszcząć postępowanie o zwrot przyznanych rolnikowi płatność rolnośrodowiskowych, ale w sytuacji kiedy stwierdzone uchybienie stanowi przesłankę zarówno do zwrotu jak i do zmniejszenia płatności, zobowiązany jest również wymierzyć kolejną sankcję wynikająca z § 39 rozporządzenia, o ile nie zachodzą szczególne przypadki, o których mowa w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. wyłączające obowiązek zwrotu. Z treści ww. rozporządzenia wynika bowiem, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Zatem stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 2710/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organy administracji w swoich decyzjach powoływały się na art. 18 ust. 1 rozporządzenia UE nr 65/2011. Przepis ten ma tytuł "Zmniejszenia i wykluczenia w przypadku niezgodności z innymi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i powiązanymi obowiązkami", ujęty został w części II "Zasady zarządzania i kontroli", w tytule I "Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w odniesieniu do niektórych środków w ramach osi 2", rozdział II "Kontrola, zmniejszenia i wykluczenia". Na podstawie art. 18 ust. 1 ww. rozporządzenia, pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:
a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) oraz lit. b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub
b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.
W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.
Zdaniem Sądu, na podstawie ww. rozporządzenia Państwa członkowskie mają możliwość odzyskania (zwrotu) pobranych przez rolnika płatności i uprawnione są do ustanowienia przepisów krajowych, szczegółowo regulujących tę kwestię. Jak bowiem podkreślono wyżej przepisy Rozporządzenia nr 65/2011 mają charakter kompetencyjny i ramowy, wymagający uszczegółowienia w krajowym porządku prawnym.
Przepisami krajowym w zakresie płatności rolnośrodowiskowej są przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie § 46 tego rozporządzenia.
Przepisy tego rozporządzenia, tak jak rozporządzenia UE nr 65/2011 rozróżniają instytucje w postaci zmniejszenia, wykluczenia, odzyskiwania (zwrotu). Powyższe oznacza, że instytucje te charakteryzują się innymi przesłankami i powinny być stosowane zależnie od okoliczności faktycznych, które uregulowane są w przepisach.
Skoro przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej, organy administracji powinny rozważyć tę kwestię na podstawie przepisów regulujących instytucję zwrotu, tj. § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. W niniejszej sprawie, organy nie rozważyły w ogóle stanu faktycznego na tle ww. przepisu. Zdaniem Sądu, organy postąpiły nieprawidłowo. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zdaniem organu odwoławczego, w związku ze stwierdzonym w roku 2012 zmniejszeniem liczby zwierząt, do których została przyznana płatność w roku 2011, organ I instancji uprawniony był do zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i zasadnie ustalił na postawie tego przepisu kwotę nienależnie pobranych płatności za rok 2011 w wysokości odpowiadającej wysokości zmniejszenia płatności, jakie winno być zastosowane w roku 2012, stosownie do brzmienia § 3 ust. 1 Rozporządzenia zmieniającego z 10 marca 2011 r., tj. 10% płatności przyznanej producentowi za rok 2011 do pakietu/wariantu 7.4.
Stanowisko powyższe jest nieprawidłowe. Ostatnie zdanie art. 18 ust. 1 rozporządzenia UE nr 65/2011 nie przesądza bowiem o analogicznym stosowaniu przepisów dotyczących zmniejszeń do kwestii zwrotu pobranych płatności. Skoro w przedmiotowej sprawie, samoistną podstawą prawną rozstrzygnięcia nie może być przepis art. 18 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia Komisji nr 65/2011, z uwagi na to, iż stanowi normę kompetencyjną, upoważniającą państwo członkowskie do szczegółowej regulacji przesłanek, czy też przypadków zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, która powinna uwzględniać rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonej niezgodności, czyli kryteria zdefiniowane w tym przepisie, to należy zwrócić uwagę na okoliczność, że szczegółowe przypadki zwrotu płatności rolnośrodowiskowej zostały uregulowane w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., który to przepis w zaskarżonej decyzji nie został poddany analizie.
Nie kwestionując, co do zasady, obowiązku zwrotu przyznanych płatności w oparciu m.in. o art. 18 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 trzeba jeszcze raz zaznaczyć, że przepis ten ma charakter ramowy i wymaga uszczegółowienia na gruncie przepisów prawa krajowego.
W związku z powyższym nie można automatycznie przy stwierdzeniu uchybień w zakresie przestrzegania wymagań w ramach poszczególnych pakietów i wariantów odnosić stwierdzonych uchybień do lat poprzednich, lecz należy zbadać, czy przepisy krajowe nakazują zwrot beneficjentom płatności i w jakich sytuacjach.
Sąd stoi na stanowisku, że sankcja w postaci zmniejszenie/ wykluczenie z płatności możliwa jest do zastosowania jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym działanie skarżącego wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego, to jest, w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego wariantu. Natomiast kwestia uznania płatności za nienależnie pobrane co do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych w związku z ustaleniem, że beneficjent nie zachował w kolejnym roku, w stosunku do roku ich przyznania, określonych wymagań, podlegać powinna analizie w pierwszej kolejności w oparciu o regulację § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, której nie dokonano. Należy również wskazać na przepisy § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., których organy również nie rozważyły.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji narusza przepisy art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, i art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji zobowiązany jest ją rozpoznać w oparciu o wskazane wyżej przepisy dotyczące zwrotu.
B.K.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło