III SA/Łd 175/15

Dnia 20 kwietnia 2015 roku Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział III Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D.W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do maja 2012 r. postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. U.K. D.W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. w przedmiocie zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do maja 2012 r. Jednocześnie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz sześciorgiem dzieci. Małżonkowie posiadają dom o powierzchni 147 mkw. oraz nieruchomość rolną o powierzchni 3,1 ha. Na majątek składa się również samochód osobowy o wartości 45.000 zł (kredyt 20.000 zł). Skarżąca zadeklarowała osiąganie dochodów z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.548,64 zł, oświadczając, iż jej mąż uzyskuje z tytułu działalności rolniczej i działalności gospodarczej (zawieszonej w grudniu 2014 r.) kwotę ok. 3.123,70 zł. Z uwagi na wątpliwości dotyczące zdolności płatniczych skarżącej, została ona wezwana do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących stanu rodzinnego, dochodów i majątku. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedstawiła: - wyciągi z rachunku bankowego, - informację PIT-11 uzyskaną od pracodawcy, z której wynika, że uzyskała przychód w kwocie 18.954,63 zł, - zestawienie przychodów i rozchodów za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. z prowadzonej działalności gospodarczej, z której wynika, że w roku poprzednim skarżąca uzyskała przychody w kwocie 427.372,06 zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w kwocie 453.525,52 zł, - oświadczenie T.W., że za rok 2014 nie osiągnął dochodu objętego podatkiem dochodowym i nie musi składać zeznania rocznego, - deklarację dla podatku od towarów i usług za luty 2015 r. z tytułu działalności prowadzonej przez T.W., z której wynika, że w miesiącu lutym dokonał on dostawy towarów i świadczenia usług na kwotę 6.410 zł, zaś nabycia towarów i usług na kwotę 12.113 zł, - oświadczenie, że posiada kredyt hipoteczny na wartość ok. 200.000 zł z miesięczną ratą ok. 2.800 zł, a także kredyt samochodowy na wartość ok. 20.000 zł z ratą miesięczną ok. 2.200 zł. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż poniesienie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek dla utrzymania strony i jego rodziny. Przedstawione przez stronę informacje i dokumenty nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącą zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż skarżąca w roku 2014 oprócz wynagrodzenia ze stosunku pracy uzyskiwała znaczne przychody z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 427.372,06 zł. Należy przy tym podkreślić, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest co do zasady jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Co więcej aktualnie mąż skarżącej w ramach podjętej działalności gospodarczej w miesiącu lutym 2015 r. uzyskał przychody (obroty) na kwotę 6.416 zł, podczas gdy wartość nabycia towarów i usług jest ponad dwukrotnie większa (12.113 zł). Skarżąca jako okoliczność mającą wpływ na jej zdolność ponoszenia kosztów sądowych przywołuje fakt, że spłaca kredyty: hipoteczny o racie 2.800 zł i samochodowy o racie 2.200 zł, co daje łącznie kwotę 5.000 zł. Zauważyć należy, że środki przeznaczane miesięcznie na obsługę kredytów niemal trzykrotnie przekraczają wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ubieganie się zatem o prawo pomocy osoby, której tylko jeden z wydatków (rata kredytu) znacznie przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia nie znajduje uzasadnienia. Odnosząc się zatem do informacji wynikających z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i załączonych dokumentów, zwłaszcza kwoty przychodów i wysokości wydatków, które uniemożliwiają zdaniem skarżącego uiszczenie kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącą nie uzasadnia twierdzenia, iż były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności czy środków czystości, to jednak posługiwanie się argumentem o przeznaczeniu znacznej kwoty na spłatę kredytu zaciągniętego np. na zakup samochodu nie może zasługiwać na aprobatę. W przypadku samochodu należy uznać, że choć jego posiadanie mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, to w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 1473/09). Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu U.K.