III SA/Łd 176/25
WyrokWSA w Łodzi2025-05-29
Skład orzekający: Paweł Dańczak, Anna Dębowska, Joanna Wyporska-Frankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej, pomijając dowody wskazujące na faktyczne uiszczenie tej opłaty?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ administracji naruszył zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.), nie wyjaśniając w sposób należyty stanu faktycznego sprawy. Organ pominął dowody wskazujące na faktyczne uiszczenie opłaty za przejazd, co czyniło wezwanie do opłaty dodatkowej bezpodstawnym i postępowanie w przedmiocie sprzeciwu bezprzedmiotowym, mimo skutecznego doręczenia wezwania.Stan faktyczny
Skarżący został wezwany do uiszczenia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą. Wezwanie zostało uznane za skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Skarżący wniósł sprzeciw po terminie, powołując się na fakt dokonania zapłaty za przejazd i dowiedzenia się o sprawie dopiero po zajęciu egzekucyjnym. Organ odmówił przywrócenia terminu i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu. Po uchyleniu przez WSA i NSA postanowień organu, organ ponownie wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminu, nie badając jednak faktu uiszczenia opłaty za przejazd.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 lutego 2025 r. i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego P. J. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 roku sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 lutego 2025 r. nr 1001-IUCKOD-2.4811.220.2025.3 M500-2025-0014820 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego P. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Postanowieniem z 7 lutego 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu z 20 lipca 2023 r. od wezwania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 18 maja 2023 roku.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Pismem z 18 maja 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wezwał P. J. (dalej: strona, strona skarżąca lub skarżący) do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł na podstawie art. 37ge ustawy z dnia 27 października 1994 roku o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 2483 ze zm.) – dalej: ustawa o autostradach. Wezwanie to wystosowane zostało w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł Wrocław Wschód, w dniu 1 września 2022 r. o godz. 17:02, pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], którego - według Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców - skarżący był właścicielem na dzień naruszenia. Wezwanie uznane zostało za skutecznie doręczone adresatowi - w trybie art. 44 k.p.a. - 8 czerwca 2023 roku.
20 lipca 2023 skarżący złożył sprzeciw od wskazanego powyżej wezwania wraz z prośbą o przywrócenie terminu podnosząc, iż zapłata za przejazd została dokonana a o sprawie dowiedział się w dniu 19 lipca 2023 r., gdy pracownik banku poinformowała go o zajęciu egzekucyjnym dotyczącym nieopłaconego przejazdu autostradą w dniu 1 września 2022 r. Odpowiadając na wniosek o przywrócenie terminu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej również: DIAS) postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu wyjaśniając, że instytucja przywrócenia terminu uregulowana w art. 58 i art. 59 k.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do terminów prawa procesowego, podczas gdy 14-dniowy termin do wniesienia sprzeciwu jest terminem prawa materialnego. Nadto, wobec braku możliwości prawnej przywrócenia terminu na złożenie sprzeciwu DIAS w Łodzi wydał 7 sierpnia 2023 r. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu, wskazując że z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu merytoryczne rozpatrzenie sprawy nie było możliwe. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie powtarzając argumentację zawartą w sprzeciwie. Po rozpatrzeniu wskazanego zażalenia na postanowienie z 7 sierpnia 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego sprzeciwu DIAS postanowieniem z 8 września 2023 r. utrzymał je w mocy.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe postanowienie. Sąd pierwszej instancji wyrokiem z 21 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 721/23 orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia z 8 września 2023 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z 7 sierpnia 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego sprzeciwu. W ocenie sądu pierwszej instancji nie można uznać, że skarżącemu skutecznie doręczono w trybie zastępczym wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej z 18 maja 2023 r. Dlatego też WSA w Łodzi uznał, że brak jest możliwości stwierdzenia rozpoczęcia biegu terminu dla strony do złożenia sprzeciwu, o którym mowa w wezwaniu z 18 maja 2023 r. Tym samym sąd stwierdził, że bieg terminu do złożenia sprzeciwu nie rozpoczął się, a to oznacza, że wadliwie organ uznał, że zachodzą podstawy do stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił DIAS w Łodzi zaskarżając wydany wyrok w całości. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1383/24, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, która została oddalona, stwierdził, że nie doprowadziła ona do podważenia zaskarżonego wyroku, chociaż część jej zarzutów okazała się zasadna. W ocenie NSA na znajdującej się w aktach administracyjnych, niedoręczonej skarżącemu przesyłce nadanej 19 maja 2023 r. znajdują się wymagane art. 44 k.p.a. adnotacje, w tym znajdują się daty pozostawienia pierwszego i drugiego awizo w oddawczej skrzynce pocztowej adresata (25 maja i 2 czerwca 2023 r.), nazwa placówki pocztowej, gdzie pozostawiono przesyłkę do odbioru, powód niedoręczenia przesyłki (adresat nie podjął przesyłki w terminie) i data zwrotu przesyłki (12 czerwca 2023 r.) oraz nieczytelny podpis (parafa) doręczyciela. W miejscu opisanym jako "data i podpis doręczającego/wydającego" znajduje się stempel Poczty z datą zwrotu przesyłki do nadawcy, informacje te – daty pozostawienia awiza, zwrot do nadawcy, nieczytelny podpis doręczyciela - wraz ze stemplami Poczty, znajdują się również na pierwszej stronie koperty. W związku z tym, NSA uznał za słuszną argumentację skarżącego kasacyjnie, że próby doręczenia przesyłki, zostały kompletnie opisane oraz podjęte, zgodnie z przepisem art. 44 k.p.a. Według NSA, nie ma również racji sąd pierwszej instancji (WSA w Łodzi), że w okolicznościach sprawy były podstawy do zakwestionowania trybu doręczenia z art. 44 k.p.a. ze względu na adres, na który została skierowania przesyłka. Uznanie zasadności w tym zakresie zarzutów skargi kasacyjnej nie przesądza jednak o zasadności całej skargi kasacyjnej. NSA uznał bowiem, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu była spowodowana wadliwą oceną charakteru terminu do wniesienia sprzeciwu, co z kolei rzutowało na stanowisko organu, że z tego powodu termin do wniesienia sprzeciwu nie może zostać przywrócony. Jednocześnie NSA wskazał, na co trafnie zwrócił uwagę również WSA – że organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu oraz postanowieniem z tej samej daty - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego sprzeciwu, skarżący wniósł zażalenie 10 sierpnia 2023r., lecz mimo, że oba wymienione postanowienia były z tej samej daty - organ nie wyjaśnił, czy zażalenie zostało wniesione od obu ww. postanowień i wydał jedynie zaskarżone do sądu postanowienie z 8 września 2023 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu. W tej sytuacji organ powinien do końca przeprowadzić postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu i dopiero w dalszej kolejności podjąć czynności w przedmiocie złożonego sprzeciwu. Z tych przyczyn NSA uznając, że zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
DIAS w Łodzi, w oparciu o argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1383/24 wydał postanowienie z 7 lutego 2025 r., którym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania DIAS w Łodzi z 18 maja 2023 r. i postanowienie 7 lutego 2025 r., którym stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu z 20 lipca 2023 roku od wezwania DIAS w Łodzi z 18 maja 2023 r. Wskazane powyżej postanowienie DIAS w Łodzi z 7 lutego 2025 r. - o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu oraz stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu – zostały doręczone skarżącemu 10 lutego 2025 r.
Powołanym postanowieniem z 7 lutego 2025 r. DIAS w Łodzi stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu z 20 lipca 2023 r. od wezwania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 18 maja 2023 r. Organ wskazując na przepisy ustawy o autostradach, które na mocy art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1193) - dalej: ustawa zmieniająca - mają zastosowanie w przypadku przejazdu autostradą rozpoczętego przed dniem 1 lipca 2023 r. (tj. art. 37a, 37gf ust. 1 ustawy o autostradach) wyjaśnił, że wezwanie 18 maja 2023 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd z 1 września 2022 r. po płatnym odcinku autostrady A4: węzeł Wrocław Wschód uznano za doręczone 8 czerwca 2023 r. Od daty tej, zgodnie z art. 37gf § 1 ustawy o autostradach, skarżący miał 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Termin ten upłynął 22 czerwca 2023 r. Pismo z 20 lipca 2023 r. wniesiono po obowiązującym terminie. Bezspornym jest zatem, iż sprzeciw z 20 lipca 2023 r. od wezwania z 18 maja 2023 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd z 1 września 2022 r. – wysłany w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP - wniesiony został z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego złożenia. Organ stwierdził nadto, że zgodnie z art. 37ge ust. 15 ustawy o autostradach, do doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 7, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - dalej: "k.p.a." - stosownie zaś do art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Dalej, organ powołując treść art. 57 k.p.a. i art. 134 k.p.a., stwierdził, że sprzeciw z 20 lipca 2023 r. złożony został z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego wniesienia. W takim przypadku, zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten ma charakter bezwarunkowy. Stwierdzenie uchybienia terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia, którym stwierdzi to uchybienie. Podkreślono przy tym, że nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie. Wniosek wniesiony z uchybieniem terminu powoduje, że środek zaskarżenia staje się bezskuteczny i merytoryczne rozpatrzenie sprawy nie jest możliwe.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu, podnosząc, że 1 września 2022 r. dokonał opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady oraz wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i zwrot niesłusznie pobranych środków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z przepisów wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że tutejszy sąd ponownie rozpatrując sprawę orzeka w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1383/24, z uwagi na treść art. 190 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zaznaczyć jednak należy, że we wskazanym wyroku NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku tutejszego sądu z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 721/23 stwierdzając, że nie doprowadziła ona do podważenia zaskarżonego wyroku, chociaż część jej zarzutów okazała się – w ocenie NSA - zasadna. W obszarze zarzutu dotyczącego doręczenia adresatowi w trybie art. 44 k.p.a. wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej za przejazd NSA zgodził się z argumentacją skarżącego kasacyjnie, że próby doręczenia przesyłki, zostały kompletnie opisane oraz podjęte, zgodnie z przepisem art. 44 k.p.a. Według NSA, nie ma również racji sąd pierwszej instancji, że w okolicznościach sprawy były podstawy do zakwestionowania trybu doręczenia z art. 44 k.p.a. ze względu na adres, na który została skierowania przesyłka. NSA stwierdził także, że uznanie zasadności w tym zakresie zarzutów skargi kasacyjnej nie przesądza jednak o zasadności całej skargi kasacyjnej, a co za tym idzie nie doprowadziła ona do uchylenia zaskarżonego wyroku. W konkluzji NSA uznał, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu była spowodowana wadliwą oceną charakteru terminu do wniesienia sprzeciwu, co z kolei rzutowało na stanowisko organu, że z tego powodu termin do wniesienia sprzeciwu nie może zostać przywrócony. Jednocześnie NSA zauważył, że organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu oraz - postanowieniem z tej samej daty - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego sprzeciwu, przy czym skarżący wniósł zażalenie z 10 sierpnia 2023 r., lecz mimo, że obydwa wymienione powyżej postanowienia były z tej samej daty - organ nie wyjaśnił, czy zażalenie zostało wniesione od obu ww. postanowień i wydał jedynie postanowienie z 8 września 2023 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu. W tej sytuacji organ powinien do końca przeprowadzić postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu i dopiero w dalszej kolejności podjąć czynności w przedmiocie złożonego sprzeciwu.
W następstwie wydanego przez NSA rozstrzygnięcia organ administracji zaskarżonym do tutejszego sądu postanowieniem z 7 lutego 2025 r stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu z 20 lipca 2023 r. od wezwania DIAS w Łodzi z 18 maja 2023 r. Organ wskazał przy tym, że wezwanie z 18 maja 2023 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd z 1 września 2022 r. po płatnym odcinku autostrady A4 węzeł Wrocław Wschód uznano za doręczone 8 czerwca 2023 r., co zostało potwierdzone w wyroku NSA i od tej daty skarżący miał 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Termin ten zaś upłynął bezskutecznie 22 czerwca 2023 r. Pismo z 20 lipca 2023 r. wniesiono po obowiązującym terminie.
Wobec powyższego przede wszystkim wskazać należy, że związanie sądu administracyjnego w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z poglądem wyrażonym przez NSA, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się orzeczeniu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organami administracji publicznej. Przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza konieczność dokonania wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i konieczność zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania rozstrzygnięcia zgodnie z poglądem wyrażonym przez NSA. Przy czym przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (tak chociażby w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 562/24, Lex nr 3735729). Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należałoby stosować przepisy prawa odmienne, niż wyjaśnione przez NSA. Przez ocenę prawną, o której mowa w przytoczonym art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna o charakterze wiążącym może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego jak i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego jak też kwestii właściwego zastosowania konkretnego przepisu w odniesieniu do przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, podjętego w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 158/11; z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1306/16 - dostępne na stronie internetowej NSA http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć wąsko, jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią dokonaną przez NSA nie obejmuje zatem kwestii będących jej przedmiotem, lecz wykraczających poza przesłanki pozytywnego lub negatywnego ustosunkowania się do podstaw kasacyjnych, poglądów prawnych wypowiedzianych na marginesie orzeczenia, a także ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy. Sąd pierwszej instancji jest związany dokonaną przez NSA wykładnią prawa odnośnie takiego, a nie innego rozumienia określonych przepisów prawa w zakresie sformułowanych w skardze kasacyjnej jej podstaw, co nie odnosi się jednak do oceny prawidłowości ustaleń stanu faktycznego (tak chociażby w wyroku NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., II OSK 2686/12, Lex nr 1454898).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że o ile wyrażone w wyroku NSA poglądy prawne przesądzające o skutecznym doręczeniu stronie skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej muszą zostać w pełni zaakceptowane, ze wszystkimi wynikającymi z nich konsekwencjami prawnymi, to w niniejszej sprawie podstawą uchylenia przez sąd wydanego rozstrzygnięcia organu II instancji stanowi brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę doszedł do przekonania, iż rozstrzygnięcie organu nie jest prawidłowe, albowiem nie zostało poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia, co skutkowało jego uchyleniem. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący w toku postępowania wskazywał na okoliczność uiszczenia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł Wrocław Wschód w dniu 1 września 2022 r. o godzinie 17:02, pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], na potwierdzenie czego przedłożył również stosowne dowody. Informacje te zostały przez organ całkowicie pominięte lub przeoczone. Tymczasem mają one kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy albowiem ustalenie, iż w skarżący faktycznie uiścił w niniejszej sprawie opłatę za przejazd autostradą czyni całkowicie bezpodstawnym wezwanie strony do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd, zaś postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu od wezwania i ocena terminowości jego wniesienia bezprzedmiotowym. Brak poczynienia przez organ jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie skutkuje uznaniem, iż związanie oceną prawną NSA wyrażoną w wyroku 14 listopada 2024 r. sygn. akt II GSK 1383/24 jest dla tej sprawy kwestią drugorzędną. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził bowiem jedynie w zakresie skutecznego doręczenia w dniu 8 czerwca 2023 r. skarżącemu wezwania w trybie art. 44 k.p.a. Sąd ten – NSA - nie badał natomiast faktu uiszczenia przez stronę skarżącą opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady, a zatem kwestia ta nie była uprzednio przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wydanym w tej sprawie wyroku oddalającym skargę kasacyjną, która w ocenie sądu rozpoznającego niniejszą skargę ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie sądu przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ powinien był wszechstronnie przeanalizować zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy i w pierwszej kolejności ustalić, czy opłata za przejazd została uiszczona zgodnie z twierdzeniem strony i w następstwie poczynionych ustaleń, czy w ogóle istnieją podstawy do wezwania skarżącego do uiszczenia opłaty dodatkowej. W aktach sprawy znajdują się bowiem dowody potwierdzające fakt uiszczenia opłaty za przejazd autostradą. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, że spełnione zostały warunki do wezwania strony skarżącej - pismem z 18 maja 2023 r. - do uiszczenia opłaty dodatkowej.
W konsekwencji sąd stwierdza, iż podniesione w skardze zarzuty okazały się zasadne, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Sąd podkreśla, iż w sprawie wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu, organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tym samym naruszył przepis art 7 k.p.a., który formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności, a także art. 77 k.p.a. Podkreślić należy, że art. 7 k.p.a., ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją tej zasady w postępowaniu dowodowym jest art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organ administracji obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a następnie wyczerpującego jego rozpatrzenia, celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. To na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, w taki sposób, aby budzić zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej - art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. Przy czym zadaniem organu jest odniesienie się do wszystkich twierdzeń i zarzutów zawartych w pismach podmiotu administrowanego. Prawidłowa realizacja przywołanych powyżej norm prawnych ma zasadnicze znaczenie dla czynionych przez organ administracji ustaleń faktycznych. Całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego stanowi bowiem podstawę do przeprowadzenia przez organ oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, co zostało ujęte przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a. Z kolei w myśl zasady ogólnej określonej art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Ponadto organ zobowiązany jest starannie uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. oraz zgodnie z zasadą zaufania, wynikającą z art. 8 k.p.a. i zasadą przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a.
W okolicznościach niniejszej sprawy - zdaniem sądu - organ nie wyjaśnił przede wszystkim czy strona skarżąca faktycznie uiściła za wskazany przejazd stosowną opłatę. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w świetle podnoszonych przez stronę zarzutów, potwierdza zaś, iż taka opłata została przez skarżącego uiszczona. Ta z kolei okoliczność skutkuje uznaniem, iż wezwanie strony do uiszczenia opłaty dodatkowej - choć zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez NSA w wyroku 14 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1383/24 wezwanie to zostało skutecznie doręczone stronie skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. - pozbawione jest podstaw prawnych, zaś postępowanie wywołane złożonym przez stronę sprzeciwem od wskazanego powyżej wezwania jawi się tym samym jako bezprzedmiotowe. Wskazać przy tym należy, że związanie sądu (któremu sprawa została przekazana) wykładnią prawa obejmuje jedynie wykładnię tych przepisów prawa, które były rozpatrywane przez Naczelny Sąd Administracyjny w ramach oceny zarzutów kasacyjnych, w tym przede wszystkim zarzutów, które stanowiły podstawę uchylenia zaskarżonego orzeczenia (por. np. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1217/20). Tymczasem w niniejszej sprawie kwestia prawidłowego doręczenia stronie wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej, a tym samym konieczność zastosowania przepisów prawa stanowiących przedmiot wykładni sądu kasacyjnego miałyby znaczenie w przypadku prawidłowego ustalenia, iż opłata za przejazd nie została uiszczona. Tymczasem ustalenia w tym zakresie nie zostały przez organ poczynione, zaś materiał dowodowy zgromadzony w sprawie prowadzi do wniosku, że skarżący dokonał zapłaty za przejazd autostradą na wskazanym odcinku. W powyższych okolicznościach w ocenie sądu organ naruszył art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ bez uprzedniego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz z naruszeniem interesu strony wydał niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji powinien uwzględnić wskazania sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, a w szczególności, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, prawidłowo oceni przedstawione przez stronę dowody na okoliczność uiszczenia przez nią opłaty za przejazd wskazanym odcinkiem autostrady w dniu 1 września 2022 r. o godz. 17:02 pojazdem o wskazanym w aktach sprawy numerze rejestracyjnym.
W ocenie sądu doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uzasadniające uchylenie wydanego przez organ postanowienia z 7 lutego 2025 r.
O kosztach postępowania orzekł zgodnie z pkt 2 wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a.
e.o.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło