III SA/Łd 179/11

Dnia 31 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant ref. staż. Bartosz Adamus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2011 roku sprawy ze skargi M. M. i J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...], 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. na rzecz M. M. i J. P. solidarnie kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 23 sierpnia 2010 roku M. M. i J. P. wystąpili do Starosty [...] z wnioskiem o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów polegającej na zmianie przebiegu granicy pomiędzy działkami o nr 149/1 i 149/2 zgodnie z linią zieloną na szkicu z dnia [...], o którym mowa w orzeczeniu Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...], znak; [...]. Decyzją z [...], znak [...] Starosta [...], działając w oparciu o treść § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) w związku z art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku- Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2005r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.), odmówił M. M. i J. P. wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu W. gmina W. dotyczącym działek oznaczonych nr 149/1 i 149/2. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z operatu zaewidencjonowanego pod nr [...] w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ł. wynika, że uprawniony geodeta na zlecenie Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w W. dokonał podziału działki oznaczonej nr 311 obrębu W. zgodnie z załączonym do operatu szkicem. W wyniku podziału, z działki oznaczonej nr 311 wydzielono działkę oznaczoną nr 311/2 o powierzchni 0,0686 ha. Działka ta odpowiada obecnej działce o nr 149/1. Dokonując natomiast porównania szkicu podziału działki nr 311 zaewidencjonowanego pod nr [...] ze szkicem przedstawionym przez wnioskodawców, wynika, że linia graniczna podziału na szkicu w operacie przebiega według linii koloru czerwonego na szkicu wnioskodawców. Dołączony natomiast do wniosku szkic podziału działki oznaczonej nr 311 nie spełnia przesłanek, o których mowa w § 36 rozporządzenia, a więc nie może stanowić podstawy do dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Od powyższej decyzji M. M. i J. P. wnieśli odwołanie, w którym podnieśli, iż z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że wielkość upaństwowionej działki o nr 149/1 została przez organy geodezyjne bezprawnie powiększona o 200 m2 , kosztem działki o nr 149/2. Decyzją z dnia [...], nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, iż z analizy zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...], znak; [...] stwierdzono przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa młyn wodno-motorowy. Przechodząca na własność Państwa działka uwidoczniona została na szkicu sytuacyjnym sporządzonym w dniu [...], nr ks. zam. [...]. Do wniosku strony załączyły jednak inny szkic, z inną datą tj. [...]. W orzeczeniu działka została określona w ten sposób, że jej granica od strony południowo - zachodniej została wyznaczona linią zieloną na ww. szkicu sytuacyjnym. Z dalszej analizy wynika, iż tak określona granica nie była nigdy w taki sposób wykazana w ewidencji gruntów. Z innych natomiast dokumentów tj. operatu technicznego nr [...] z podziału ówczesnej działki 311 na działki 311/1 (obecnie nr 149/2) i 311/2 (obecnie nr 149/1) zaewidencjonowanego w dniu 22 stycznia 1971 roku wynika, iż granica południowo-zachodnia została określona według innej linii, zbliżonej do linii czerwonej ze szkicu sytuacyjnego z roku 1962 (1968). Taki stan jest wykazywany w ewidencji gruntów, aż do dnia dzisiejszego. W dniu 23 stycznia 1976 roku został wydany akt własności ziemi nr [...], który jest ostatnim dokumentem określającym stan prawny działki 149/2 (dawniej nr 311/1). Dokument ten wiąże organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, co do wykazania praw właścicielskich, jak i co do przebiegu granicy działki 149/2. Organ odwoławczy podkreślił również, że granice pomiędzy dzisiejszymi działkami 149/1 i 149/2 ustalone według orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...], znak; [...] według zielonej linii nie były uwidocznione w ewidencji gruntów. Przebieg tej granicy jest określony w ewidencji gruntów na podstawie operatu technicznego nr [...] z podziału ówczesnej działki 311 zaewidencjonowanego w dniu 22 stycznia 1971 roku. Na mocy natomiast aktu własności ziemi z 1976 roku dokonano uwłaszczenia działki nr 311/1 na rzecz M. M. Akt własności ziemi jest formą decyzji administracyjnej i na jego podstawie w ewidencji wykazane są obecnie prawa własności do działki 149/2. Natomiast przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji zgodnie z § 36 rozporządzenia na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej w postępowaniu rozgraniczeniowym; w celu podziału nieruchomości; w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków. W przedmiotowej sprawie, dokumenty stanowiące załącznik do wniosku strony o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów, nie spełniają warunku wskazanego w § 36 rozporządzenia. Nie ma na nich adnotacji o przyjęciu ich do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Orzeczenie natomiast Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości znak [...] jest datowane na [...], a wskazany w nim jako podstawa określenia granic działki szkic sytuacyjny z dnia [...] nie jest spójny z załączonym przez strony szkicem z dnia [...], co oznacza, że nie mogą być podstawą do uwidocznienia zmiany granic nieruchomości w ewidencji gruntów. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując stanowisko zawarte w odwołaniu, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji akcentując, że dokonane bezprawne powiększenie działki o nr 149/2 o 200m2 , uniemożliwia sprzedaż siedliska. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2011 roku skarżący podnieśli, iż dokonując porównania rejestru pomiarowego sporządzonego w dniu 22 stycznia 1971 roku z Aktem Własności Ziemi, który opiera się na sfałszowanej dokumentacji, o czym mowa w piśmie Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia 9 kwietnia 1993 roku należy wskazać, że organy geodezyjne dopuściły się przestępstwa, rozszerzając przedmiot upaństwowienia. Na rozprawie, która odbyła się dniu 31 maja 2011 roku skarżący oświadczyli, że popierają wniesioną skargę wskazując jednocześnie, że współwłaściciel działki oznaczonej nr 149/1 – P. U. zmarł w 1999 roku. Obecnie współwłaścicielami przedmiotowej działki są spadkobiercy po P. U. – żona W. U. oraz jej syn. Współwłaścicielami działki oznaczonej nr 149/2 są natomiast: J. P., G. P. i W. M. M. M. nie jest zaś współwłaścicielem działki o nr 149/2. Obecny na rozprawie pełnomocnik organu administracji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [zwanej dalej: p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły prawo dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art.145 § 1 pkt.4 kpa. Zgodnie z treścią art.145 § 1 pkt.4 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie w postępowaniu administracyjnym nie brały udziału wszystkie osoby, które są stronami w rozumieniu art.28 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O statusie strony decyduje zatem posiadanie interesu prawnego. Interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego przy czym chodzi tu o taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy mówiąc interes prawny będzie posiadał taki podmiot dla którego istnieje przepis prawa materialnego, z którego dla tego podmiotu można wyprowadzić uprawnienie lub obowiązek będące w związku z rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania administracyjnego było wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków polegających na ustaleniu prawidłowej granicy pomiędzy działkami nr 149/1 i 149/2 w obrębie W. gmina W. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego właścicielami działki nr 149/2 są G. M., W. M. oraz J. P. Jeżeli chodzi o działkę nr 149/1 to, jak wynika z oświadczenia skarżących złożonego na rozprawie, właścicielami są W. U. oraz spadkobiercy po zmarłym w 1999r. P. U., najprawdopodobniej żona i syn. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest przebieg granicy pomiędzy działkami nr 149/1 i 149/2. Każdy właściciel, zgodnie z treścią art.140 Kodeksu cywilnego, może korzystać z rzeczy, pobierać z niej pożytki i inne dochody. Skoro zatem postępowanie administracyjne dotyczy ustalenia prawidłowej granicy działek 149/1 i 149/2 to właściciele obu działek posiadają interes prawny w takim postępowaniu. Są więc stronami w rozumieniu art.28 kpa i winni wziąć udział w postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie spośród wszystkich współwłaścicieli obu działek udział w postępowaniu brał udział jedynie jeden współwłaściciel działki nr 149/2 – J. P. Nie brali natomiast udziału W. M. oraz G. M. a także wszyscy współwłaściciele działki nr 149/1. Nie zostali oni powiadomieni o toczącym się postępowaniu, nie skierowano do nich decyzji i postępowanie toczyło się bez ich udziału. Skoro bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu, to istnieje podstawa do jego wznowienia określona w art.145 § 1 pkt.4 kpa. W ocenie sądu niebranie udziału wszystkich współwłaścicieli działek nr 149/1 i 149/2 w postępowaniu było wynikiem naruszenia prawa przez organy administracji. Należy zaznaczyć, iż na organie administracji spoczywa obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania co wynika z treści przepisu art.10 § 1 kpa. Organ administracji winien zatem powiadomić każdą stronę o wszczęciu postępowania a następnie umożliwić jej czynny udział w poszczególnych czynnościach procesowych. W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji naruszyły obowiązek wynikający z art.10 § 1 kpa wskutek czego W. M., G. M. oraz wszyscy współwłaściciel działki nr 149/1 nie wzięli udziału w toczącym się postępowaniu. Reasumując sąd uznał, iż istniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego jaką było niebranie w nim udziału wszystkich współwłaścicieli działek nr 149/1 i 149/2 i doszło do tego wskutek naruszenia prawa przez organy administracji. Spełnione zatem zostały przesłanki określone w art.145 § 1 pkt.1b.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Podkreślić należy, iż naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie przez sąd zaskarżonej decyzji bez względu na to czy miało to wpływ na treść decyzji. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 1999r. w sprawie III S.A. 979/98/Lex nr 39458/ i z dnia 26 maja 1998r. w sprawie II S.A. 915/97/Glosa nr 1 z 1999r. str.28/. Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w obu wyrokach. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1b./ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...]. Z uwagi na to, iż nie wszystkie strony brały udział w postępowaniu, sąd pominął ocenę merytoryczną zarzutów skargi gdyż na tym etapie byłaby ona przedwczesna. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny ustalić wszystkich współwłaścicieli działki nr 149/1 a następnie powiadomić ich oraz W. M. i G. M. o toczącym się postępowaniu. Są oni bowiem stronami w rozumieniu art.28 kpa i winno się im zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania. Następnie należy ponownie rozpoznać wniosek o zmianę w ewidencji gruntów i budynków, odnieść się do wszystkich podniesionych zarzutów i wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.200 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.ł.