III SA/Łd 179/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Ewa Alberciak, , Protokolant specjalista– Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2015 roku sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi T. B. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej D. Z. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi T. B. z funduszu Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. o odmowie przyznania D. Z. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że D. Z. złożyła w dniu 14 maja 2013 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2013 to jest jednolitej płatności obszarowej (grupa upraw JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni 5,91 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw." płatności zwierzęcej") do powierzchni 5,91 ha trwałych użytków zielonych. W dniu 11 stycznia 2013 r. powiatowy lekarz weterynarii podjął próbę przeprowadzenia w gospodarstwie strony kontroli w zakresie wzajemnej zgodności. Organ I instancji nie uwzględnił prośby strony o ponowne przeprowadzenie kontroli, powołując się na okoliczność uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli i odmowy podpisania protokołu przez wnioskodawcę. Organ ten wskazał treść przepisu art. 26 ust. 2 Rozporządzenia Komisji ( WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina ( ( Dz.U. UE. L. z dnia 2 grudnia 2009, Nr 316, str. 65 – dalej: Rozporządzenie Nr 1122/2009), stwierdzający: jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, odrzuca się wnioski o przyznanie pomocy, których dotyczy kontrola. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] organ I instancji odmówił stronie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 rok. Decyzja ta została uchylona przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 12 maja 2014 r. Organ I instancji, ponownie rozpoznając sprawę, wystosował w dniu 9 lipca 2014 r. pismo do Powiatowego Lekarza Weterynarii w R. o wyjaśnienie kwestii odmowy przeprowadzenia kontroli w dniu 11 stycznia 2013 r. W odpowiedzi z dnia 10 lipca 2014 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii wyjaśnił, że D. Z. została poinformowana o terminie przeprowadzenia kontroli, a następnie – 11 stycznia 2013 r. odmówiła jej przeprowadzenia. Pouczono ją, iż odmowa przeprowadzenia kontroli skutkować będzie odmową płatności, o które się ubiega. Decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji wydał decyzję odmawiającą przyznania stronie wnioskowanych płatności na podstawie art. 26 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1122/2009. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 – dalej: ustawa). Na podstawie art. 7 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolita gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności; 2 a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W dniu 11 stycznia 2013 r. powiatowy lekarz weterynarii podjął próbę przeprowadzenia kontroli w zakresie wzajemnej zgodności, w obszarze IRZ- Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Strona powiadomiona wcześniej o mającej odbyć się kontroli odmówiła jej przeprowadzenia, choć została pouczona, iż odmowa przeprowadzenia kontroli skutkować będzie odmową płatności. Kontrola odbywać się miała na podstawie art. 31 a ustawy, zgodnie z którym powiatowy lekarz weterynarii właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę rolnika, jako organ kontroli, o którym mowa w art. 48 ust 1 rozporządzenia nr 1122/2009, jest właściwy do przeprowadzenia kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu przestrzegania wymogów wskazanych w rozporządzeniu nr 73/2009 w załączniku II, określonych w przepisach wydanych podstawie ust. 13. Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych w ramach kontroli wymogów mają prawo do ( ust. 8): 1) wstępu na teren gospodarstwa, w tym do pomieszczeń i miejsc związanych z utrzymywaniem lub przebywaniem zwierząt; 2) dostępu do zwierząt; 2a) pobierania próbek do badań; 3) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli; 4) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów; 5) żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych. oraz zgodnie z ust. 9 art. 31 a ustawy rolnik jest obowiązany zapewnić przy wykonywaniu czynności kontrolnych niezbędną pomoc. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wyjaśnił, ze zgodnie z art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/09 z każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. Ustęp 7 art. 31 ustawy stanowi, iż w wypadku, gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nich zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła. Raport z kontroli został doręczony stronie w dniu 8 marca 2013 r. Strona nie skorzystała z możliwości zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. W piśmie z dnia 21 marca 2013 r. podniosła, iż miała gorączkę i zapalenie uszu oraz nie zdawała sobie sprawy z konsekwencji odmowy przeprowadzenia kontroli. Zwróciła się z prośbą o ponowną kontrolę. Organ I instancji nie stwierdził istnienia przesłanek do podważenia wyników kontroli oraz odmówił przeprowadzenia ponownej kontroli w przedmiotowym zakresie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji. Stwierdził ponadto, że ustawa nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawiana dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne ( art. 3 ust. 3). Strona nie przedstawiła dowodów na powołaną w odwołaniu okoliczność choroby w dniu 11 stycznia 2013 r. Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., zasadnie dokonano odmowy płatności na podstawie przepisu art. 26 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1122/2009, zgodnie z którym jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu odrzuca się wnioski o przyznanie pomocy, których dotyczy kontrola. Organ odwoławczy wskazał, że strona we wniosku o przyznanie płatności ( Sekcja IX " Oświadczenia i zobowiązania") zobowiązała się do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren gospodarstwa rolnego, a także okazania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności jak również do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. D. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję organu odwoławczego, żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w odwołaniu od zaskarżonej decyzji wskazywała na brak świadomości co do celów przybycia do jej gospodarstwa rolnego powiatowego lekarza weterynarii i podejmowanych czynności, w szczególności woli dokonania przez niego kontroli. Oznacza to, że w toku postępowania odwoławczego doszło do ustalenia okoliczności, które nigdy nie były sporne. Nie rozstrzygnięto jednak, czy organy administracji publicznej działały w sposób pozwalający laikowi pojąć znaczenie podejmowanych czynności. Zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego skarżąca nigdy nie podejmowałaby czynności, które pozbawiałyby ją środków do życia. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) (dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Podstawę prawną odmowy przyznania skarżącej jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych stanowił przepis art. 26 ust. 2 Rozporządzenia Komisji ( WE) Nr 1122/2009. Przepis ten stanowi, że jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, odrzuca się wnioski o przyznanie pomocy, których dotyczy kontrola. W ocenie Sądu zaistniały w sprawie stan faktyczny uzasadniał odmowę przyznania płatności. W sprawie pozostaje bezsporne, że w dniu 11 stycznia 2013 r. D. Z. nie zgodziła się na przeprowadzenie kontroli jej gospodarstwa przez osoby upoważnione przez powiatowego lekarza weterynarii do wykonania czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w sporządzonym tego dnia protokole, zawierającym adnotacje o dokonaniu przez stronę odmowy przeprowadzenia kontroli i pouczeniu jej przez kontrolujących o skutkach takiego postępowania w postaci odmowy dokonania płatności, o które się ubiega. Istotnym w sprawie dowodem jest podpisany przez stronę formularz wniosku o przyznanie płatności, zawierający oświadczenie (Sekcja IX pkt 2) o zobowiązaniu się do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na terenie gospodarstwa. W świetle powyższych dowodów nie może zostać uwzględniony przez Sąd zarzut skargi, dotyczący działania organów administracji w sposób nie pozwalający zrozumieć znaczenia czynności przez nie podejmowanych. Zarówno treść oświadczenia złożonego przez stronę we wniosku o przyznanie płatności jak i brzmienie pouczenia udzielonego jej podczas kontroli są jednoznaczne i zrozumiałe także dla osoby, która nigdy wcześniej nie była podmiotem postępowania administracyjnego. Z treści powyższego pouczenia i oświadczenia podpisanego przez skarżącą wynika oczywisty związek przyczynowo skutkowy między wypłaceniem rolnikowi środków z tytułu wspierania rolników, a spełnieniem przez niego przyjętych dobrowolnie zobowiązań. W konsekwencji, jeśli rolnik uniemożliwia przeprowadzenie kontroli gospodarstwa, to musi liczyć się z odmową przyznania płatności. Strona powołuje się w skardze na zasady logiki i doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu sprzeczne z zasadami logiki jest prezentowane przez stronę stanowisko, iż nie rozumiała w jakim celu przybyli do niej przedstawiciele powiatowego lekarza weterynarii w dniu 11 stycznia 2013 r. Jeśli skarżąca złożyła wniosek o dopłaty i zobowiązała się umożliwić organom administracji kontrole gospodarstwa, to była świadoma celu przybycia osób upoważnionych do dokonywania czynności kontrolnych. Postępowanie skarżącej nie świadczy o braku świadomości celów kontroli, lecz o lekceważeniu przyjętych na siebie obowiązków. Strona w trakcie postępowania administracyjnego powoływała się na złe samopoczucie w dniu kontroli, spowodowane chorobą. Nie przedstawiła jednak żadnych dowodów potwierdzających wystąpienie poważnych problemów zdrowotnych, wyłączających lub ograniczających jej świadomość lub zdolność komunikowania się z innymi osobami w dniu 11 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz.1164) ciężar udowodnienia faktu ( w tym przypadku wystąpienia choroby) spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 461). kk