III SA/Łd 185/14

Dnia 9 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2014 roku sprawy ze skargi W. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1) oddala skargę; 2) przyznaje radcy prawnemu M. K. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącemu z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu M. K. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia 9 stycznia 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 października 2012r. o zatrzymaniu W. H. prawa jazdy kategorii B, nr [...], nr druku [...] oraz zobowiązaniu strony do zwrotu dokumentu prawa jazdy. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami wpłynął wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu – W. H. Organ pierwszej instancji, powołując się m.in. na art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr 192, poz. 1378 z późn. zm.), wydał w dniu 26 października 2012r. zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając wskazaną wyżej decyzję po rozpatrzeniu odwołania W. H, stwierdziło , że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu podjęta przez organ pierwszej instancji na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r., nr 1, poz. 7 ze zm.) nie należy do kategorii decyzji uznaniowych. Organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami na podstawie wyżej przywołanej normy określonej w art. 5 ust. 5 nie dokonuje oceny zachowania się dłużnika alimentacyjnego tj. spełnienia przesłanek określonych obecnie w art. 5 ust. 3 wskazanej ustawy. Przesłanką warunkująca wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy kierowany do starosty, który poprzedzony jest ostateczna decyzją o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W. H. został uznany na podstawie decyzji z dnia 8 czerwca 2012r. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co do którego organ właściwy dłużnika, tj. Prezydent Miasta [...] złożył wniosek o zatrzymanie prawa jazdy, czego konsekwencją było wydanie przez Prezydenta Miasta [...] zaskarżonej decyzji. Za bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji uznał fakt, że w organ właściwy dłużnika jest tożsamy ze starostą, który wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ drugiej instancji podkreślił, że starosta jest związany ostateczną decyzją o uznaniu strony za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i wnioskiem organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Istotnym jest, że uprawniony organ wydał ostateczną decyzję o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych a w dalszej kolejności skierował do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. W sytuacji, gdy strona nie wywiąże się z obowiązku zwrotu prawa jazdy, wynikającego z zaskarżonej decyzji, zastosowanie będzie miała ustawa z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.), która w takim przypadku przewiduje, m.in. nałożenie grzywny w celu przymuszenia. W skardze na powyższą decyzję W. H. wniósł o jej uchylenie oraz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organ wadliwie ustalił stan faktyczny, gdyż od momentu przyznania mu renty w 1996r. z uzyskiwanego świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. I potrącana jest kwota w wysokości 235,49 zł. miesięcznie na poczet alimentów. Sprawę prowadzi Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł. M. K. W dniu 29 lutego 2012r. zgłosił się na wezwanie do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. i złożył oświadczenie majątkowe. Uważał, że informacje zawarte w oświadczeniu są wystarczające, aby ustalić jego stan majątkowy i możliwość spłaty długu alimentacyjnego. Poza rentą nie posiada innego źródła utrzymania. Ponadto jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. jako poszukujący pracy. Nie może jednak, z uwagi na wiek i stan zdrowia, znaleźć zatrudnienia. Nie jest w stanie płacić dodatkowych środków na poczet długu alimentacyjnego. Jest w stałym kontakcie ze swoimi dziećmi M. H. – lat 32, P. R. lat 24 oraz D. S. lat 15. Zawsze służy im pomocą. Nie ma jedynie kontaktu ze starszym synem P. H. lat 26. Zdaniem skarżącego odebranie prawa jazdy uniemożliwi mu ewentualną możliwość podjęcia pracy, jak również możliwość pomagania córce M. H., która posiada samochód i często prosi go o odebranie jej z jakiegoś miejsca czy przewiezienie jakiś rzeczy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 13 marca 2014r., sygn. akt III SA/Łd 180/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie z uwagi na skierowany przez Prokuratora Generalnego do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r. nr 1, poz. 7, ze zm.) w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz art. 5 ust. 5 i 6 tej ustawy z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 5 ust. 3b wskazanej ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, z zasadą proporcjonalności wywiedzioną z art. 2 Konstytucji. Wyrokiem z dnia 12 lutego 2014r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalności. W pozostałym zakresie umorzył postępowanie. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2014r., sygn. akt III SA/Łd 180/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął z urzędu zawieszone postępowanie sądowo administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy). Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm. dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 9 stycznia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 października 2012 r. w przedmiocie zatrzymania W.H. prawa jazdy kategorii B oraz zobowiązaniu strony do zwrotu dokumentu prawa jazdy. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji, bowiem są one zgodne z prawem. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych rozstrzygnięć stanowił przepis art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). Stosownie do jego treści, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z kolei przepis art. 5 ust. 3b stanowi, że jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.). Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 26 października 2012 r. organ I instancji zatrzymał skarżącemu prawo jazdy kategorii B oraz zobowiązał skarżącego do zwrotu dokumentu. W uzasadnieniu organ powołał się na prawomocną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 czerwca 2012 r. nr [...] o uznaniu W. H. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wniosek Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. z dnia 6 lipca 2012 r. o dokonanie czynności zmierzających do zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dniu 9 stycznia 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że Kolegium zobowiązane było uwzględnić normę z art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jako przepis powszechnie obowiązujący i wiążący. Ponadto organ wskazał, że wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie działa w ramach uznania administracyjnego, decyzja ta ma bowiem charakter związany. W związku z wnioskiem Prokuratora Generalnego z dnia 19 listopada 2010 r., zmienionym w dniu 23 lipca 2012 r. do Trybunału Konstytucyjnego o ocenę legalności przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Sąd w dniu 13 marca 2013 r., na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawiesił przedmiotowe postępowanie. W dniu 12 lutego 2014 r. Trybunał Konstytucyjny dokonał oceny konstytucyjności przepisów, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem o sygn. akt K 23/10 orzekł, że art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności. Trybunał umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym art. 5 ust. 3, ust. 5 i ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tej sytuacji uznać należało, że kwestionowany przepis ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obowiązuje więc nadal i powinien być respektowany przez organy administracji publicznej stosujące prawo. Dokonując analizy charakteru decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu wydawanej na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zauważyć trzeba, że nie jest decyzją uznaniową, organ administracji publicznej obowiązany jest więc do jej wydania. Organ nie dokonuje oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 ustawy. Przesłanką wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy kierowany do starosty na podstawie art. 5 ust. 3b, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna (art. 5 ust. 5). Zatem związany charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 ustawy uniemożliwia organowi badanie zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jego stanu majątkowego, zdrowotnego czy też częstotliwości spełniania świadczeń alimentacyjnych. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 3a ustawy nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ orzekający w trybie art. 5 ust. 5 ustawy nie jest zobowiązany do ustalania sytuacji strony. Na związany charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazuje także art. 5 ust. 6 tej ustawy. Według unormowania zawartego w tym przepisie, uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Bez wspomnianego wniosku organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, organ ten nie jest władny uchylić decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Reasumując, Sąd nie stwierdził uchybienia przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego, które dawałoby podstawę do wyeliminowania zaskarżonych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Wobec istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji uznającej skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz złożenia przez właściwy organ wniosku o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy, organy orzekające w sprawie – będąc związane wspomnianą decyzją i wnioskiem do Prezydenta Miasta [...] – nie mogły odstąpić od dyspozycji zawartej w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi. ak