III SA/Łd 201/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. sprawy ze skargi G. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu oraz zgłoszonego zarzutu oddala skargę. Na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], Nr [...], wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. wobec G. O., zawiadomieniem z dnia 20 października 2006 roku organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. Pismem z dnia 28 listopada 2006 roku Bank poinformował organ egzekucyjny, że egzekucję z rachunku bankowego prowadzi również Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. W dniu 8 grudnia 2006 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., wystąpił do Sądu Rejonowego w R. z wnioskiem o wyznaczenie organu właściwego do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej wobec zobowiązanego. Postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] ([...]) Sąd Rejonowy w R. I Wydział Cywilny stwierdził, że łącznie egzekucję sądową i administracyjną wobec zobowiązanego będzie prowadził Komornik Sądowy Rewiru l przy Sądzie Rejonowym w R. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec G. O. wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji i zwrócił tytuł wykonawczy wierzycielowi. Pismem z dnia 27 października 2009 roku pełnomocnik G. O. na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zarzutu w sprawie tytułu wykonawczego o nr [...] wystawionego w dniu 13 października 2006 roku przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., podnosząc jednocześnie zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu oraz zgłoszonego zarzutu naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 w związku z art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny podniósł, iż postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Radomsku, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec G. O. z powodu stwierdzenia bezskuteczności egzekucji i zwrócił tytuł wykonawczy wierzycielowi. Z uwagi zatem na fakt, iż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu oraz zgłoszonego zarzutu naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stało się bezprzedmiotowe. Na powyższe postanowienie pełnomocnik G. O. złożył zażalenie, w którym, podnosząc zarzut naruszenia art. 6, art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 40 § 2 k.p.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, iż wystawiony w dniu 13 października 2006 roku tytuł wykonawczy został doręczony żonie skarżącego - W. O., zamiast ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, co stanowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pełnomocnik podkreślił, iż kserokopie tytułu wykonawczego z dnia [...], Nr [...] otrzymał dopiero w dniu 20 października 2009 roku podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. W ocenie pełnomocnika tytuł wykonawczy został wystawiony niezgodnie z obowiązującymi przepisami, dotyczy zobowiązania podatkowego, które uległo przedawnieniu. Ponadto wskazał, iż komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne, podczas gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. nie dokonał umorzenia czynności egzekucyjnych polegających na wystawieniu tytułu wykonawczego oraz nie wskazał stronie jakie skutki wynikają z umorzenia postępowania i zwrócenia tytułu wykonawczego wierzycielowi. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2010 roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podkreślił, iż postanowieniem z dnia 24 marca 2009 roku, sygn. akt [...] Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...] i zwrócił tytuł wierzycielowi. W niniejszej sprawie, wierzycielem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., jako organ podatkowy pierwszej instancji. Na skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego i zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi, prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało zakończone i przedmiotowy tytuł nie został skierowany do egzekucji. Zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. W piśmie z dnia 27 października 2009 roku pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów, zgłaszając jednocześnie zarzuty. Postępowanie egzekucyjne zostało jednak zakończone w następstwie postanowienia komornika sądowego z dnia 24 marca 2009 roku, a więc postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutu, jak i zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym stało się bezprzedmiotowe i uzasadniało umorzenie postępowania stosownie do treści art. 105 § 1 k. p. a. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia art. 6, art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 138 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 3 § 1 w związku z art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 40 § 2 k.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podtrzymując argumentację zaprezentowaną w odwołaniu pełnomocnik zaakcentował, iż wszystkie czynności egzekucyjne, jakie zostały dokonane na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego powinny zostać niezwłocznie uchylone, natomiast postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z powodu wystawienia tytułu wykonawczego z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Wskazał, iż umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie się zobowiązania byłoby całkowicie zasadne i uprawnione. Umorzenie natomiast postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutu jest w ocenie pełnomocnika przedwczesne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej wnosił o oddalenie skargi. Wyjaśnił, iż tytuł wykonawczy został zwrócony przez komornika do organu. Wyjaśnił także, że organ dysponuje jedynie takim postanowieniem komornika, jakie zostało przesłane do Sądu wraz z aktami sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [zwanej dalej ustawa p.p.s.a.], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia), a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza akt prowadzonego postępowania oraz zarzutów podniesionych w skardze doprowadziły Sąd do przekonania, iż przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procedury, uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia. Istota powstałego między stronami sporu sprowadza się do oceny dopuszczalności umorzenia postępowania w sprawie złożonych przez skarżącego – w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) [zwanej dalej u.p.e.a.] – zarzutów do postępowania egzekucyjnego oraz związanego z tym bezpośrednio wniosku o przywrócenie terminu do ich złożenia, w sytuacji gdy zobowiązany złożył te zarzuty po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego w związku ze stwierdzeniem bezskuteczności egzekucji. Aby dokonać oceny zasadności podnoszonych w skardze zarzutów, odnieść się należy na wstępie do stanu faktycznego sprawy. Jak wynika natomiast z ustaleń zaskarżonego postanowienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., działając jako wierzyciel, wystawił przeciwko skarżącemu G. O. tytuł wykonawczy z dnia [...], o numerze [...], obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do czerwca 2001 roku W chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego z tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] organ ten był jednocześnie organem egzekucyjnym. Zawiadomieniem z dnia 20 października 2006 roku organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Pismem z dnia 28 listopada 2006 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, że nastąpił zbieg egzekucji sądowej z administracyjną. W związku z powyższym, pismem z dnia 8 grudnia 2006 roku organ egzekucyjny zwrócił się do Sądu Rejonowego w R. z wnioskiem o rozstrzygnięcie, który z organów sądowy czy administracyjny ma dalej prowadzić łączną egzekucję przeciwko zobowiązanemu. Sąd postanowieniem z dnia [...] wyznaczył Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. do łącznego prowadzenia egzekucji wobec skarżącego i utrzymał w mocy wszystkie dotychczasowe czynności egzekucyjne. Następnie, wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, Komornik Sądowy, postanowieniem z dnia [...] (znak [...]), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] ([...]) i zwrócił ten tytuł wykonawczy wierzycielowi. Wyjaśnić w związku z tym należy, iż jak wynika z odnośnych przepisów, organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do konkretnego zobowiązanego na podstawie wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego, stosując prawem przewidziane środki egzekucyjne. Ustawa egzekucyjna nie dopuszcza przy tym możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do tego samego zobowiązanego i na podstawie tego samego tytułu wykonawczego, w tym samym czasie przez różne organy egzekucyjne. Przewiduje natomiast m.in. sytuację, w której dochodzi do zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej. W takim przypadku organ egzekucyjny wstrzymuje czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu i przekazuje akta egzekucji administracyjnej sądowi rejonowemu zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego (art. 62 ustawy egzekucyjnej). Przy czym, do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej dochodzi, jeżeli do tego samego prawa lub rzeczy skierowana jest egzekucja sądowa i administracyjna, a obie egzekucje prowadzone są przeciwko temu samemu dłużnikowi (zobowiązanemu). Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. Aby uniknąć negatywnych skutków takiego stanu rzeczy ustawodawca poddał go kontroli, ocenie i rozstrzygnięciu sądu powszechnego. Sąd rozstrzyga, który organ egzekucyjny - sądowy czy administracyjny - ma dalej prowadzić łącznie egzekucję w trybie właściwym dla danego organu (art. 773 § 1 zd. 1 k.p.c.). Z treści powoływanego przepisu wynika, że sąd rejonowy orzeka o organie egzekucyjnym właściwym do dalszego prowadzenia łącznie egzekucji z danej rzeczy lub prawa majątkowego. Rozstrzygnięcie przewidziane w art. 773 § 1 k.p.c. oznacza zatem niedopuszczalność egzekucji z danego prawa lub rzeczy przez inny organ egzekucyjny niż wyznaczony przez Sąd. Organ ten traci uprawnienia do podejmowania jakichkolwiek dalszych działań w ramach postępowania egzekucyjnego, dotyczącego wskazanego w rozstrzygnięciu sądu zobowiązanego i przedmiotu egzekucji. W realiach niniejszej sprawy, niewątpliwym jest, iż po przekazaniu akt sprawy egzekucyjnej i rozstrzygnięciu sądu powszechnego, to Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. stał się organem egzekucyjnym uprawnionym do kontynuowania postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. Z tych też względów, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podzielić należy pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, w zakresie w jakim dotyczy ono zarzutów skarżącego na tytuł wykonawczy z dnia [...] i wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Sąd rozpoznający niniejszą skargę, w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym orzeczeniu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego (w tym przypadku umorzenie przez komornika sądowego) powoduje bezprzedmiotowość zarzutów na postępowanie egzekucyjne i złożonego w związku z tym wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Co do zasady bezprzedmiotowość postępowania powoduje bowiem, że nie może ono prowadzić do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem (wnioskiem) zainteresowanego. W literaturze przedmiotu wyrażano przy tym pogląd, że istota bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego polega na tym, że: "Nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej" (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 624). Skoro zatem art. 105 § 1 k.p.a. przewiduje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, to przyjąć należy, że postępowanie może się toczyć jedynie w sytuacji, kiedy ma ono swój przedmiot. Chodzi tu o przedmiot konkretnie oznaczonego postępowania administracyjnego, który będzie stanowić sprawa administracyjna mająca charakter indywidualny, co oznacza, że dotyczyć ona będzie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków. Ustalenia te należy odnieść odpowiednio do postępowania egzekucyjnego, w którym wprawdzie nie rozstrzyga się o indywidualnych uprawnieniach lub obowiązkach, a jedynie podejmuje czynności zmierzające do wykonania określonego obowiązku. Istota konstrukcji bezprzedmiotowości jest jednak taka sama, jak w postępowaniu administracyjnym (jurysdykcyjnym) Reasumując, skoro postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] (Nr [...]) zostało umorzone, a tytuł wykonawczy zwrócony wierzycielowi, to samo postępowanie w tym przedmiocie, na co wskazano powyżej, stało się bezprzedmiotowe. Tym samym organy egzekucyjne nie mogły zajmować stanowiska w sprawach podnoszonych przez zobowiązanego, w szczególności odnośnie argumentów dotyczących niezgodności przedmiotowego tytułu wykonawczego z obowiązującym prawem oraz badać, czy nastąpiło przedawnienie egzekucji, co podnosił skarżący w swoim wniosku. W tym też kontekście stwierdzić należy, że nie zasługują na uwzględnienie i poza oceną dokonywaną przez Sąd pozostają zarzuty skarżącego formułowane w skardze kierowanej do Sądu. Zasadnie też więc organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie zobowiązanego, zastosował dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Dyrektor Izby Celnej, wbrew twierdzeniom, skarżącego przeprowadził swoje postępowanie jako organ II instancji. Stan faktyczny, fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego i zwrócenia tytułu wykonawczego, nie budziły żadnych wątpliwości i były w niniejszej sprawie bezsporne. Tym samym nie ma podstaw do uznania niewłaściwego zastosowania przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Reasumując, brak było więc naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego postanowienia. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, oddalił skargę. a.ł