III SA/Łd 202/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Asesor Ewa Alberciak, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005r. przy udziale - - - - sprawy ze skargi A.K. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby o d d a l a s k a r g ę. Orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. na podstawie art.63 ust.1 pkt.7 i art.69 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej/Dz.U. nr 72 poz.802/ uznał, że A.K. w dniu 31 października 2003r. w Oddziale Celnym w S. naruszył obowiązki służbowe określone w art.32 ust.1 pkt.5 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. oraz normy etyki funkcjonariusza Służby Celnej wykonując czynności w stanie po spożyciu alkoholu i orzekł karę dyscyplinarną wydalenia ze Służby Celnej. W uzasadnieniu stwierdzono, iż w dniu 31 października 2003r. o godz.1500 w czasie inspekcji Oddziału Celnego w S. Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. stwierdził, iż A.K. wykonuje obowiązki służbowe w stanie po spożyciu alkoholu. A.K. złożył pisemne wyjaśnienie dotyczące faktu picia alkoholu a następnie został przewieziony do Komendy Powiatowej Policji w S., gdzie został poddany badaniu na spożycie alkoholu przy użyciu urządzenia Alcomat 05. Badanie wykazało, iż o godz.1622 zawartość alkoholu u A.K. wynosiła 1,8 0/00. Przesłuchany w dniu 3 listopada 2003r. A.K. przyznał się, iż w dniu 31 października 2003r. pełnił służbę po spożyciu 30-50g alkoholu tego dnia o godz.700 zaś poprzedniego dnia także spożywał alkohol. W czasie pracy nie pił alkoholu. Większą ilość spożył dopiero po godz.1520. Dostępna literatura medyczna podaje, że resorpcja alkoholu z przewodu pokarmowego do krwi odbywa się w różnym czasie z tym , że maksymalne stężenie we krwi ma miejsce miedzy pierwszą a trzecią godziną od czasu spożycia .Szybkość eliminacji alkoholu z krwi, uwzględniając ciężar ciała i właściwości osobnicze, wynosi od 0,1 do 0,2 promila na godzinę. W świetle tych danych wyjaśnienie A.K., że pił alkohol tylko rano oraz dnia poprzedniego (przy wyniku 1,80 promila ) jest przyjętą przez niego linią obrony i nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym . Sam fakt spożycia alkoholu w miejscu pracy i wykonywanie zadań służbowych przez funkcjonariusza po jego spożyciu jest zjawiskiem niedopuszczalnym i nagannym społecznie. Zgodnie z treścią art.32 ust.1 pkt.5 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz celny jest obowiązany godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią. Zgodnie z kodeksem etyki funkcjonariusza Służby Celnej :"funkcjonariusz w czasie służby i poza nią postępuje w sposób nie godzący w prestiż Służby Celnej i w dobre imię jej funkcjonariuszy. Funkcjonariusz celny swym praworządnym, profesjonalnym, bezstronnym postępowaniem, kulturą osobistą oraz nienaganną postawą etyczną, dba o pozytywny wizerunek i prestiż Służby Celnej". A.K. naruszył te obowiązki. Mając to na uwadze organ celny orzekł jak sentencji orzeczenia. Odwołanie od wymienionego orzeczenia złożył A.K. podnosząc, iż sam się przyznał do spożywania alkoholu przed rozpoczęciem pracy. Zdarzyło mu się to po raz pierwszy. Dotychczas nienagannie wykonywał swoje obowiązki. W konkluzji wnosił o złagodzenie wymierzonej mu kary. Orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. na podstawie art.437 § 1 kpa w związku z art.79 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. w sprawie Służby Celnej/Dz.U. nr 72 poz.702 z późn. zm./ utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zarówno w toku postępowania dyscyplinarnego jak i w złożonym odwołaniu odwołujący przyznał się do tego , iż spożywał alkohol w miejscu pracy i w godzinach pełnienia służby. Orzeczona kara dyscyplinarna wydalenia ze Służby Celnej jest współmierna do czynu popełnionego przez A.K. i uwzględnia wszystkie okoliczności mające wpływ na wymiar kary. Pełnienie służby w stanie po spożyciu alkoholu jest ciężkim naruszeniem obowiązków funkcjonariusza celnego , nawet wtedy gdy ma charakter incydentalny i jednorazowy , jest czynem wysoce nagannym i godzi zarówno w wizerunek jak i prestiż Służby Celnej. Kara orzeczona w stosunku do A.K. ma charakter indywidualny i jest skutkiem tylko jego wysoce nagannego zachowania Podane w odwołaniu okoliczności i oceny zachowania pozostałych funkcjonariuszy nie mają żadnego wpływu na rodzaj zastosowanej kary dyscyplinarnej i nie mogą stanowić okoliczności łagodzącej. A.K. swoją postawą wywierał w dniu zdarzenia negatywny wpływ zarówno na pozostałych w oddziale funkcjonariuszy jak i na petentów . Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Skargę na wymienione orzeczenie złożył A.K. zarzucając naruszenie § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 6 maja 1983r. w sprawie warunków i sposobu dokonywania badań na zawartość alkoholu w organizmie /Dz.U. nr 25 poz.117/ oraz § 19 i 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych /Dz.U. nr156 poz.1520/. W uzasadnieniu stwierdzono, iż wynik badania alkotestem nie jest wiarygodny. Badanie to nie powinno zostać przeprowadzone gdyż dopuszczalne jest ono tylko na żądanie pracownika a takiego żądania A.K. nie zgłosił. Nadto badanie takie winno zostać przeprowadzone dwukrotnie w odstępach 15 minut a tego nie uczyniono. Nie wiadomo także czy alkotest posiadał atest. Postępowanie przyspieszone nie powinno zostać przeprowadzone gdyż okoliczności popełnienia przewinienia przez A.K. nie było oczywiste. Nie zostały uwzględnione wnioski dowodowe zgłoszone w odwołaniu. Nie wzięto także pod uwagę wzorowego przebiegu służby A.K., braku negatywnych następstw czynu oraz faktu, że zdarzenie miało charakter incydentalny. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Organ celny w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga A.K. nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonego orzeczenia sąd nie stwierdził naruszenia przez organy celne przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Zgodnie z treścią art.62 ust.1 i art.63 ust.1 pkt.7 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej(Dz.U. nr 72 poz.802 z późn. zm.) funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków służbowych zaś jedną z kar dyscyplinarnych jest kara wydalenia ze Służby Celnej. W rozpoznawanej sprawie skarżący pełniąc w dniu 31 października 2003r. służbę w stanie po spożyciu alkoholu naruszył obowiązki służbowe. Zgodnie z treścią art.32 ust.1 pkt.1,2 i 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. funkcjonariusze celny jest obowiązany rzetelnie, bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania oraz godnie zachowywać się w służbie i poza nią. Jak każdy pracownik jest także zobowiązany do przestrzegania dyscypliny i porządku pracy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż A.K. w dniu 31 października 2003r. wykonywał obowiązki służbowe w stanie po spożyciu alkoholu. Wskazuje na to jego oświadczenie zawarte w protokole użycia Alcomatu gdzie przyznał, że w dniu 31 października 2003r. około godziny 700 wypił około 50 g wódki a ponadto dzień wcześniej około godziny 2300 spożył 300 – 400 g wódki. Okoliczności te skarżący potwierdził w osobnym oświadczeniu załączonym do protokołu użycia Alcomatu a także w czasie przesłuchania w dniu 3 listopada 2003r. Wymienione oświadczenia skarżącego prowadzą do wniosku, iż A.K. w dniu 31 października rzeczywiście wykonywał obowiązki służbowe w stanie po użyciu alkoholu. Skoro bowiem dzień wcześniej około godz.2300 wypił 300 – 400 g wódki zaś następnego dnia, 15 minut przed rozpoczęciem pracy, spożył jeszcze 50 g wódki to nie ulega wątpliwości, że w czasie wykonywania obowiązków służbowych w dniu 31 października 2003r. był on w stanie po spożyciu alkoholu. W ocenie sądu brak jest podstaw do uznania, iż w czasie wykonywania obowiązków służbowych skarżący był w stanie nietrzeźwym wynoszącym 1,80 promila alkoholu w organizmie. Należy zaznaczyć, iż A.K. w dniu 31 października pracował od godz. 715 do godz.1515 i, jak sam przyznał, bezpośrednio po zakończeniu pracy wypił jeszcze około 200g wódki. Badania Alcomatem miało natomiast miejsce o godzinie 1622 czyli 1 godzinę i 7 minut po zakończeniu pracy. Skoro zatem skarżący spożywał alkohol bezpośrednio po zakończeniu pracy zaś badanie stanu trzeźwości zostało przeprowadzone przeszło godzinę później to nie można uznać, iż A.K. wykonywał obowiązki służbowe posiadając 1,80 promila alkoholu w organizmie. Nie ulega wątpliwości, iż fakt spożywania alkoholu przez skarżącego bezpośrednio po zakończeniu pracy miał wpływ na wyniki badania stanu jego trzeźwości przeprowadzonego przeszło godzinę później zaś obecnie nie sposób ustalić wielkości tego wpływu. Należy zatem wykluczyć możliwość uznania, iż A.K. w czasie wykonywania obowiązków służbowych był w stanie nietrzeźwości wynoszącym 1,80 promila alkoholu w organizmie. Nie zmienia to jednak faktu, iż skarżący wykonywał swoje obowiązki służbowe w stanie po spożyciu alkoholu co wynika z jego oświadczenia o wypiciu wódki 15 minut przed rozpoczęciem pracy i dzień wcześniej około godziny 2300. Wykonywanie pracy przez funkcjonariusza celnego w stanie po spożyciu alkoholu, w ocenie sądu, stanowi ciężkie naruszenie przez niego obowiązków służbowych. Każde naruszenie obowiązku trzeźwości w pracy wymaga rygorystycznego zwalczania. W orzecznictwie sądów powszechnych od dawna utrwalony jest pogląd, iż pracownik, który stawia się do pracy w stanie po spożyciu alkoholu lub spożywa alkohol w miejscu pracy ciężko narusza podstawowe obowiązki pracownicze co uzasadnia jego zwolnienie w trybie dyscyplinarnym. Nie ma tutaj znaczenia okoliczność czy naruszenie to było jednorazowe oraz jakie są jego następstwa. Każde naruszenie obowiązku trzeźwości przez pracownika jest podstawą do rozwiązania z nim stosunku pracy w trybie natychmiastowym. Pogląd taki wyraził również Sąd Najwyższy w szeregu swoich orzeczeniach (m.in. w wyroku z dnia 20 listopada 1996r. w sprawie I PKN 14/96 – OSNCP nr 12 z 1997r. poz.218 i w wyroku z dnia 7 kwietnia 1998r. w sprawie I PKN 78/98 – OSNP nr 7 z 1999r. poz.237). Wymienione poglądy mają również zastosowanie do pracownika będącego funkcjonariuszem celnym. Funkcjonariusz taki jest bowiem szczególnie zobowiązany do przestrzegania obowiązku trzeźwości w miejscu pracy. Jest on urzędnikiem państwowym i jego zachowanie kształtuje autorytet organów państwa oraz zaufanie obywateli do funkcjonariuszy tych organów. Naruszenie obowiązku trzeźwości przez funkcjonariusza celnego jest zarówno naruszeniem dyscypliny pracy jak i naruszeniem obowiązków służbowych określonych w art.32 ust.1 pkt.1,2 i 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. Organy celne obu instancji słusznie orzekły wobec skarżącego karę dyscyplinarną wydalenia ze Służby Celnej. Zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Niezasadny jest zarzut skarżącego, iż naruszono przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 6 maja 1983r. w sprawie warunków i sposobu dokonywania badań na zawartość alkoholu w organizmie(Dz.U. nr 25 poz.117). Zgodnie z treścią § 1 wymienionego rozporządzenia określa ono warunki i sposób dokonywania badań koniecznych do ustalenia zawartości alkoholu w organizmie: 1. osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia w stanie po spożyciu alkoholu 2. pracowników nie dopuszczonych do pracy z powodu uzasadnionego podejrzenia, że stawili się do pracy po spożyciu alkoholu albo spożywali alkohol w czasie pracy. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie był podejrzany o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia. Nie było także takiej sytuacji aby został niedopuszczony do pracy z powodu podejrzenia, że stawił się do pracy po spożyciu alkoholu lub spożywał alkohol w czasie pracy. Przepis rozporządzenia z dnia 6 maja 1983r. nie miały zatem zastosowania do skarżącego. Skoro wymienione rozporządzenie nie miało zastosowania wobec skarżącego to nie mają żadnego znaczenia zarzuty podniesione w skardze jakie konkretne przepisy tego rozporządzenia zostały naruszone. Niezasadny jest zarzut skarżącego, iż organy celne pominęły wnioski dowodowe zawarte w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji. Analiza odwołania A.K. wskazuje, iż nie zawiera ono żadnego wniosku dowodowego. Skarżący wnosił w odwołaniu o złagodzenie mu kary powołując się na swoją trudną sytuację rodzinną oraz na to, iż dotychczas starał się jak najlepiej wykonywać swoje obowiązki i służbowe. W odwołaniu nie zgłosił on natomiast żadnego wniosku dowodowego. Dodać należy, iż w czasie przesłuchania skarżącego w dniu 3 listopada 2003r. A.K. oświadczył, że nie zgłasza żadnych wniosków dowodowych. Zarzut skarżącego, iż pominięto jego wnioski dowodowe zawarte w odwołaniu jest niezgodny z prawdą. Niezasadny jest także zarzut A.K., iż organy celne prowadząc postępowanie w trybie przyśpieszonym naruszyły przepisy postępowania. Zgodnie z treścią art.67 ust.6 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. jeżeli okoliczności naruszenia przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych nie budzą wątpliwości postępowanie dyscyplinarne może zostać wszczęte i toczyć się w trybie przyśpieszonym. Szczegółowy przebieg postępowania przyśpieszonego został określony w przepisach § 13 - § 20 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych(Dz.U. nr 156 poz.1520). Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż okoliczności naruszenia przez skarżącego obowiązków służbowych w dniu 31 października 2003r. nie budziły wątpliwości. A.K. sam bowiem przyznał, że w tym dniu, 15 minut przed rozpoczęciem pracy, wypił około 50g wódki zaś dzień wcześniej około godz.2300 spożył jeszcze 300 – 400g alkoholu. Okolicznością niesporną było zatem, iż w dniu 31 października 2003r. naruszył on obowiązek trzeźwości w miejscu pracy wykonując obowiązki służbowe w stanie po spożyciu alkoholu. Skoro okoliczności te nie budziły wątpliwości to, zgodnie z treścią art.67 ust.6 ustawy z dnia 24 lipca 1999r., istniały podstawy do przerpowadzenia postępowania dyscyplinarnego w trybie przyśpieszonym. Odnośnie zarzutu naruszenia przez organy celne przepisu § 21 rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2003r. to, w przekonaniu sądu, naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z treścią § 21 ust.1 wymienionego rozporządzenia wymierzona kara dyscyplinarna powinna być współmierna do czynu popełnionego przez obwinionego. W myśl zaś § 21 ust.2 tego rozporządzenia przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się w szczególności rodzaj i wagę czynu, skutki i okoliczności jego popełnienia, pobudki działania obwinionego, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie, opinie służbową, okres pozostawania w służbie oraz zachowanie się obwinionego przed i po popełnieniu zarzuconego mu czynu a także inne okoliczności zarówno łagodzące jak i obciążające istotne w sprawie. W uzasadnieniach orzeczeń organów celnych obu instancji rzeczywiście brak jest rozważań dotyczących okoliczności o których mowa w § 21 rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2003r. Zaznaczyć jednak należy, iż postępowanie przed organem celnym I instancji prowadził bezpośredni przełożony A.K. Wiedział on zatem, iż skarżący pełnił służbę celną od 8 lat i że do jego pracy nie było dotychczas zastrzeżeń. Okoliczność tę podniósł także obrońca skarżącego w czasie przesłuchania w dniu 3 listopada 2003r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. orzekając karę dyscyplinarną wydalenia ze służby uwzględnił zatem nie tylko wagę naruszonych obowiązków służbowych ale także czas pozostawania skarżącego w służbie, jego dotychczasowe wyniki w pracy oraz jego zachowanie się po naruszeniu obowiązków służbowych mimo, że nie znalazło to odzwierciedlenia w uzasadnieniu orzeczenia. Należy podkreślić, iż naruszenie obowiązku trzeźwości w miejscu pracy przez funkcjonariusza celnego jest na tyle ciężkim naruszeniem obowiązków służbowych, że uzasadnia wydalenie ze służby nawet wówczas gdy funkcjonariusz pozostawał w służbie przez długi okres czasu i miał dotychczas dobra opinię. Ze względu na wagę naruszonego obowiązku uzasadnione jest wydalenie ze służby funkcjonariusza wykonującego służbę w stanie po spożyciu alkoholu bez względu na to jakie były pobudki jego działania, jakie było jego zachowanie po naruszeniu obowiązków, jakie były następstwa tego naruszenia oraz czy incydent miał charakter jednorazowy. W każdym przypadku naruszenia przez pracownika, a zwłaszcza funkcjonariusza celnego, obowiązku trzeźwości w miejscu pracy uprawnia to pracodawcę do rozwiązania stosunku pracy z takim pracownikiem. Mimo zatem, że w uzasadnieniach orzeczeń organów celnych obu instancji nie rozważono w sposób wyczerpujący okoliczności o których mowa w § 21 rozporządzenia z 29 sierpnia 2003r., to waga obowiązków naruszonych przez skarżącego uzasadniała wydalenia go ze służby. Uchybienia jakich dopuściły się organy celne w tym zakresie, w ocenie sądu, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy celne przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Sąd oddalił skargę A.K.