III SA/Łd 206/11

Dnia 14 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant ref. staż. Bartosz Adamus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2011 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii A w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2010/2011 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej Akademii A w Ł. z dnia [...] nr [...] Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., K.p.a.) oraz art. 179 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej p.s.w.) w zw. z Regulaminem przyznawania pomocy materialnej studentom Akademii B. (dalej Regulamin), Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii B. utrzymała w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej z dnia [...] nr [...] odmawiającą A.P. stypendium socialnego na rok akademicki 2010/2011. Na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie ustalono, iż w dniu 12 października 2010r. A.P. złożyła wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2010/2011. We wniosku ubiegająca się o stypendium wykazała, iż miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w 2009r. wyniósł 465,84 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła podnadto, że jej rodzina składa się z trzech osób, z których tylko jej mąż jest zatrudniony, natomiast ona sama od września 2010r. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna poszukująca pracy. Rozpatrując powyższy wniosek Uczelniana Komisja Stypendialna wskazała, iż zgodnie z § 5 Regulaminu prawo do otrzymania stypendium socjalnego na rok akademicki 2010/2011 ma student będący w trudnej sytuacji materialnej, u którego dochód netto na osobę w rodzinie zgodnie z zarządzeniem Rektora Akademii B. z dnia 20 lipca 2010r. oraz art. 179 ust. 3 p.s.w. nie przekracza 602 zł na miesiąc. Natomiast wyliczony przez Komisję miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł 714,07 zł. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] nr [...] Uczelniana Komisja Stypendialna wyjaśniła, iż wyliczając dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni uwzględniono, zgodnie z art. 179 ust. 4 p.s.w. oraz oświadczeniem studentki zawartym we wniosku o przyznanie stypendium, dochody A.P., jej męża T.P. oraz jej rodziców K.O. i W.O. Organ I instancji wskazał, iż konieczność uwzględnienia dochodów rodziców studentki wynika z art. 179 ust. 5 p.w.s., w związku z niespełnieniem przez nią wymogu samodzielności finansowej. Jak wynika bowiem z zaświadczenia od pracodawcy T.P., jego miesięczne dochody w 2009r. były niższe 1276,00 zł, natomiast w roku 2010 nie przekroczyły kwoty 1317,00 zł. Dalej organ I instancji ustalił, na podstawie § 6 Regulaminu, iż z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 1 października 2010r. wynikało, że A.P. wraz mężem uzyskała w 2009r. dochód w łącznej kwocie 16196,07 zł netto. Ponadto ustalono, iż wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w W.. Z kolei na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 8 listopada 2010r. stwierdzono, że K.O. uzyskała w 2009r. dochód w kwocie 16562,15 zł netto, natomiast z oświadczenia K.O. z dnia 6 grudnia 2010r. wynikało, że w 2009r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała ona dochód w wysokości 8130,00 zł. Następnie na podstawie zaświadczenia z Urzędu Gminy S. z dnia 17 listopada 2010r. Komisja ustaliła, że K.O. posiadała w 2009r. gospodarstwo rolne o powierzchni 1,0250 ha przeliczeniowego, zatem zgodnie z art. 179 ust. 7 p.s.w. dochód rodziny z gospodarstwa rolnego w 2009r. wyniósł 1955,70 zł. W stosunku do W.O. organ I instacji ustalił, iż w Urzędzie Skarbowym w R. brak jest informacji o jego dochodach za 2009r., a ponadto ustalono, że W.O. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Mając powyższe ustalenia na uwadze, Uczelniana Komisja Stypendialna obliczyła, iż łączny dochód w rodzinie A.P. osiągnięty w 2009r. wyniósł 42.843,92 zł netto, co oznaczało, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 714,07 zł netto. Od decyzji organu I instancji z dnia [...] odwołała się A.P., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej stypendium socjalnego na rok 2010/2011. Odwołująca się zarzuciła błędną interpretację art. 179 ust. 6 p.s.w. przez przyjęcie, iż przepisy ustawy o minimalnym wynagordzeniu za pracę z dnia 10 października 2002r., jak również obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie minialnego wynagrodzenia za pracę w 2009r. z dnia 24 lipca 2008r. oraz w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2010r. z dnia 24 lipca 2009r. mówią o wynagrodzeniu netto. W ocenie strony, organ winien przyjąć wynagrodzenie brutto, gdyż za takim rozumieniem wynagrodzenia przemawia art. 1 pkt 3a powołanej ustawy. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii B. powołała się na opinię Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zgodnie z którą art. 179 ust. p.s.w. wyraźnie wskazuje, na stosowanie wyłącznie zasad wynikających z przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) dla określenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta. W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że określenie wysokości dochodu na osobę w rodzine studenta powinno odbywać się stosownie do art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który posługuje się pojęciem tzw. dochodu netto. Tak zdefiniowany dochód powinien być stosowany przy ustalaniu wysokości dochodu, uprawniającego studenta do ubiegania się o świadczenia o charakterze socjalnym. Z powyższego wynika zatem, że oceniając samodzielność finansową studenta, o której mowa w art. 179 ust. 6 p.s.w. należy badać, czy dochód miesięczny studenta lub jego małżonka, ustalony według zasad wynikających z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – dochód netto – nie jest mniejszy od minimalnego wynagrodzenia za pracę – dochodu brutto. Na tej podstwie organ odwoławczy uznał, że wymóg samodzielności finansowej, w rozumieniu art. 179 ust. 6 p.s.w. nie został spełniony, dlatego organ I instancji zasadnie uwzględnił przy obliczaniu miesięcznego dochodu w rodzinie strony dochód jej rodziców. Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii B. wskazała, iż kwota dochodu osiągniętego w 2009r. przez A.P. i T.P. jest różna od tego, jaki do wyliczenia dochodu uprawniającego do przyznania stypendium przyjął organ I instancji, ponieważ studentka po wniesieniu odwołania złożyła umowę z dnia 29 kwietnia 2009r. przekazywania T.P. stypendium finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Powołując się na art. 179 ust. 5 p.s.w. organ odwoławczy stwierdził, iż tego rodzaju stypendium nie wlicza się do dochodu rodziny przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie warunkującego przyznanie stypendium. Organ II instancji ustalił na podstawie dokumentów złożonych przez A.P. już po wniesieniu odwołania, że dochód osiągnięty przez wnioskodawczynię w 2009r. powinien zostać pomniejszony o dochód utracony, bowiem zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. b i c oraz art. 5 ust. 4 ustawy o świdaczeniach rodzinnych w związku z utratą zatrudnienia i utratą należnych świadczeń uzyskiwanych po ustaniu tego zatrudnienia oraz w związku z utratą stypendium dla bezrobotnych cały dochód uzyskany przez A.P. w 2009r. został utracony. Przeciętny miesięczny dochód utracony wyniósł zatem 247,89 zł netto. Mając powyższe na uwadze organ II instancji ustalił, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 616,71 zł netto. Odminne wyliczenie dochodu przez organ I instancji nie dało jednak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem prawidłowo obliczony dochód nadal przekracza ustalony próg dochodowy dla stypendium socjalnego. Na ostateczną decyzję organu odwoławczego skargę do sądu administracyjnego wniosła A.P., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej stypendium socjalnego na rok 2010/2011. W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła te same argumenty, które zawarła w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii B. podtrzymała dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). Zgodnie z art. 179 ust. 1 powołanej ustawy stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe (179 ust. 2 ustawy). Z regulacji tej wynika, że kryterium stanowiącym podstawę do ubiegania się przez studenta o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego jest jego sytuacja finansowa, która musi być trudna. Pod pojęciem trudnej sytuacji finansowej należy rozumieć sytuację, gdy osiągany przez studenta dochód mieści się w przedziale dochodu przyjętego przez rektora uczelni uprawniającego do ubiegania się o przyznanie tego stypendium. Jak wynika z ust. 3 art. 179 ustawy o szkolnictwie wyższym wysokość dochodu uprawniającego do uzyskania stypendium nie może być niższa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz wyższa niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest uwzględnienie przez organy administracji przy ustalaniu miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącej dochodów jej rodziców. Zdaniem skarżącej jest samodzielna finansowo, gdyż mąż osiąga dochód z wynagrodzenia za pracę. Stosownie do treści art. 179 ust. 6 powołanej ustawy student jest samodzielny finansowo, jeżeli on lub jego małżonek spełnia łącznie następujące warunki: 1) posiadał stałe źródło dochodów w ostatnim roku podatkowym; 2) posiada stałe źródło dochodów w roku bieżącym; 3) jego miesięczny dochód w okresach, o których mowa w pkt 1 i 2, nie jest mniejszy od minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ogłaszanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w ostatnim miesiącu ostatniego roku podatkowego w przypadku dochodu studenta z ostatniego roku podatkowego i obowiązującego w miesiącu złożenia wniosku o przyznanie stypendium; 4) nie złożył oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami bądź jednym z nich. Wskazać należy, iż pojęcie samodzielności finansowej, określone w ww. przepisie, zostało użyte przez ustawodawcę w celu określenia sposobu wyliczenia miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta. Jeżeli student nie jest samodzielny finansowo, wówczas przy ustalaniu miesięcznej wysokości dochodu na osobę w jego rodzinie, uwzględnia się dochody osiągane przez jego, np. rodziców, opiekuna prawnego lub faktycznego - art. 179 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W niniejszej sprawie organy administracji przyjęły, że skarżąca nie jest studentem samodzielnym finansowo i dlatego do ustalenia wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie uwzględniły dochody jej rodziców. W ocenie Sądu stanowisko organów jest błędne. Z akt sprawy wynika, że mąż skarżącej jest zatrudniony od 1 marca 2005 r. na czas nieokreślony, oraz że skarżąca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami. Skoro mąż skarżącej osiąga dochody, to obowiązkiem organów było ustalenie, czy jego miesięczny dochód w okresach, o których mowa w pkt 1 i 2, nie jest mniejszy od minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ogłaszanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w ostatnim miesiącu ostatniego roku podatkowego w przypadku dochodu studenta z ostatniego roku podatkowego i obowiązującego w miesiącu złożenia wniosku o przyznanie stypendium. Skarżąca złożyła wniosek w dniu 12 października 2010 r., a zatem organy winny ustalić miesięczny dochód osiągany przez męża skarżącej w 2009 r. oraz w 2010 r. Ustawodawca w ust. 6 pkt 3 art. 179 ustawy wskazał, że przy ustalaniu powyższego dochodu winny mieć zastosowanie przepisy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2002 r. Nr 200, poz. 1679 zez zm.) wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, zwanego dalej "minimalnym wynagrodzeniem", jest corocznie przedmiotem negocjacji w ramach Trójstronnej Komisji. Wysokość minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 3, podlega ogłoszeniu w dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w drodze obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów, w terminie do dnia 15 września każdego roku (art. 2 ust. 4 tej ustawy). W myśl art. 6 tej ustawy wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia ustalonego w trybie art. 2 i 4. Z obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. - wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę od dnia 1 stycznia 2009 r. wynosiła 1276 zł (M.P. Nr 55, poz. 499. Natomiast z obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2010 r. - wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę od dnia 1 stycznia 2010 r. wynosiła 1317 zł (M.P. Nr 48, poz. 709). Wskazać należy, że powyższe przepisy, niewątpliwie w interesie wszystkich ubiegających się o stypendium, muszą być interpretowane ściśle. Nie oznacza to jednak, że ich wykładnia i stosowanie mają być dokonywane w sposób restrykcyjny. Z załączonego przez skarżącą zaświadczenia pracodawcy męża z dnia 2 listopada 2010 r. wynika, że wysokość wynagrodzenia T.P. zarówno w 2009, jak również w 2010 r. nie była niższa od ww. minimalnego wynagrodzenia za pracę. Natomiast organy administracji przy ustalaniu miesięcznego dochodu męża skarżącej przyjęły jego wynagrodzenie za pracę netto i dlatego uznały, że dochód ten jest niższy od minimalnego wynagrodzenia za pracę. To zaś w ocenie organów administracji oznaczało, że skarżąca nie jest samodzielna finansowo. W ocenie Sądu, wobec treści art. 179 ust. 6 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym brak jest podstaw do uznania, że ustawodawca, odwołując się do przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, przyjął, iż podstawą ustalenia samodzielności finansowej studenta jest wynagrodzenie netto. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z powołanym wyżej art. 6 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę - wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia. Stosownie zaś do treści ust. 4 tegoż artykułu do obliczania wysokości wynagrodzenia pracownika przyjmuje się przysługujące pracownikowi składniki wynagrodzenia i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, zaliczane według zasad statystyki zatrudnienia i wynagrodzeń określonych przez Główny Urząd Statystyczny do wynagrodzeń osobowych, z zastrzeżeniem ust. 5. W myśl ust. 5 przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia pracownika nie uwzględnia się: 1) nagrody jubileuszowej; 2) odprawy pieniężnej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, 3) wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Wobec powyższego ustawodawca nie posługuje się w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu za pracę pojęciem wynagrodzenia netto. Skoro zaś w art. 179 ust. 6 pkt 3 ustawodawca odsyła do przepisów ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, to brak jest podstaw do stosowania innych przepisów. Wobec powyższego za błędne należy uznać stanowisko organów administracji orzekających w niniejszej sprawie, że skarżąca nie spełnia warunków określonych w art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, tj. warunku do uznania jej za samodzielną finansowo. Podkreślenia wymaga, że samodzielność finansowa studenta nie przesądza o tym, że spełnia on kryteria do przyznania stypendium socjalnego. Ustalenie kwestii samodzielności finansowej studenta jest jedynie podstawą do prawidłowego wyliczenia, zgodnie z zasadami określonymi w ust. 5 art. 179 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium. Reasumując, w niniejszej sprawie Sąd stwierdził naruszenie przez organy administracji przepisów prawa materialnego, tj. art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez błędną jego wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowej miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić wszystkie powyższej wskazane przez Sąd uwagi oraz ponownie zebrać i ocenić materiał dowodowy. Zgodnie z art. 135 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji. P.Pij.