III SA/Łd 212/20
WyrokWSA w Łodzi2020-10-14
Skład orzekający: Krzysztof Szczygielski, Ewa Alberciak, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa umorzenia należności z tytułu składek była prawidłowa, ponieważ nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnione przypadki umorzenia pomimo braku całkowitej nieściągalności. Wnioskodawca, mimo trudnej sytuacji zdrowotnej, osiągał stały dochód przekraczający minimum socjalne i nie wykazał, że opłacenie składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto, strona nie przedstawiła wystarczających dowodów na poparcie swojego wniosku, a ciężar wykazania przesłanek umorzenia spoczywał na niej.Stan faktyczny
Skarżący, J.O., złożył wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, powołując się na ciężką sytuację ekonomiczną, zdrowotną i rodzinną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnione przypadki umorzenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję organu za prawidłową.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 października 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 roku sprawy ze skargi J. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
III SA/Łd 212/20
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...]., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096) – dalej: k.p.a.; art. 28 ust. 1-ust. 3a, art. 32, art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 300)- dalej: us.u.s.; § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365)- dalej: rozporządzenie z 2003 r.; Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku JO o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], nr [...] orzekającą:
1. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 u.s.u.s. o odmowie umorzenia JO należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, w łącznej kwocie 76.413,40 zł, w tym:
- składek na ubezpieczenia społeczne za okres 12.2001-10.2004 w łącznej kwocie 59.033,30 zł obejmującej należność główną, odsetki liczone na dzień 24 kwietnia 2019 r., opłatę dodatkową oraz koszty upomnienia;
- składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 12.2001-10.2004 w łącznej kwocie 12.912,18 zł obejmującej należność główną, odsetki liczone na dzień 24 kwietnia 2019 r., opłatę dodatkową oraz koszty upomnienia;
- składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 12.2001-10.2004 w łącznej kwocie 4.467,92 zł obejmującej należność główną, odsetki liczone na dzień 24 kwietnia 2019 r., opłatę dodatkową oraz koszty upomnienia;
2. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3a, art. 32 , § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia z 2003 r. o odmowie umorzenia JO należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, w łącznej kwocie 63.925,32 zł, w tym:
- składek na ubezpieczenia społeczne za okres 12.2001-10.2004 w łącznej kwocie 47.548,97 zł obejmującej należność główną, odsetki liczone na dzień 24 kwietnia 2019 r., opłatę dodatkową oraz koszty upomnienia;
- składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 12.2001-10.2004 w łącznej kwocie 12.893,18 zł obejmującej należność główną, odsetki liczone na dzień 24 kwietnia 2019 r., opłatę dodatkową oraz koszty upomnienia;
- składek na Fundusz Pracy za okres 12.2001-10.2004 w łącznej kwocie 3.483,17 zł obejmującej należność główną, odsetki liczone na dzień 24 kwietnia 2019 r., opłatę dodatkową oraz koszty upomnienia.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2019 r. JO, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu składek, powstałych w okresie prowadzonej przez wnioskodawcę pozarolniczej działalności gospodarczej. Uzasadniając wskazał, iż z uwagi na ciężką sytuację ekonomiczną i zdrowotną, brak uzyskiwania oczekiwanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej oraz pogłębiające się zadłużenie zdecydował się na zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej z dniem 31 stycznia 2008 r., a następnie na jej likwidację, co nastąpiło z dniem 31 stycznia 2019 r. Po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez długi okres nie mógł znaleźć zatrudnienia, co wynikało z racji jego wieku oraz braku wykształcenia i umiejętności, które pomimo wieku dawałyby mu szanse na podjęcie zatrudnienia. Od czerwca do sierpnia 2016 r. pozostawał zarejestrowany w PUP w [...] jako bezrobotny. Status osoby bezrobotnej utracił z powodu podjęcia szkolenia. Z tego tytułu pobierał świadczenie – stypendium, w okresie od 13 czerwca 2016 r. do 22 lipca 2016 r. Ponadto w okresie od 1 grudnia 2015 r. do 31 maja 2016 r. oraz od 25 lipca 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. świadczył nieodpłatną pracę, na zasadzie wolontariatu, na rzecz Domu Pomocy Społecznej w [...]. Następnie w okresie od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. zakwalifikowany został na staż w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...], który odbywał w Domu Pomocy Społecznej w [...], na podstawie porozumienia zawartego przez Wyższą Szkołą Finansów i Informatyki w [...], JO i Dom Pomocy Społecznej w [...]. Z tego tytułu otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 1.800 zł brutto miesięcznie. W okresie od 1 października 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. skarżący był zatrudniony w Domu Pomocy Społecznej w [...] na podstawie umowy o pracę w wymiarze ½ etatu, a od dnia 1 listopada 2018 r., jest tam zatrudniony w pełnym wymiarze czasu, na stanowisku -pomoc kuchni. Obecnie wiążąca go umowa o pracę została zawarta na czas określony, do dnia 30 kwietnia 2019 r. Z tego tytułu otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 1.633,78 zł netto, z której potrącana jest kwota zajęcia na rzecz ZUS w wysokości 142,97 zł.
Strona oświadczyła, nadto że jest osobą samotną, rozwiedzioną, nie ma żadnej bliskiej osoby, która mogłaby jej pomóc finansowo. Nie posiada żądnego majątku, zarówno ruchomego, jak i nieruchomości, który umożliwiłby spłatę przedmiotowych zaległości. Ponadto od wielu lat jest poważnie chory na cukrzycę, boreliozę a dodatkowo stwierdzono u niego nowotwór pęcherza moczowego. Wszystkie te schorzenia wymagają częstych hospitalizacji, wizyt u lekarzy specjalistów oraz pochłaniają znaczne środki finansowe, przeznaczane na leczenie. Co więcej w listopadzie 2017 r. dowiedział się o ciężkiej chorobie nowotworowej byłej żony, a z uwagi na brak innych osób mogących jej pomóc, opiekę nad nią sprawował skarżący.
Do złożonego wniosku skarżący załączył dokumentację poświadczającą przedstawioną argumentację, w tym między innymi zawierane umowy o pracę, świadectwa pracy, potwierdzenie odbycia stażu oraz dokumentację medyczną.
Ponadto ze złożonych do akt sprawy kserokopii zeznań podatkowych PIT-37 za lata 2016-2018 wynika, iż w tym okresie skarżący osiągał roczne dochody w wysokości odpowiednio: 1.196,80 zł; 2.297,31 zł; 6.137,03 zł.
Z akt sprawy wynika także, że decyzją z dnia 8 maja 2019 r. (zmienioną decyzją z dnia 31 maja 2019 r.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne za okres od sierpnia 2000 r. do września 2004 r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2000 r. do grudnia 2002 r. oraz od stycznia 2004 r. do września 2004 r. za osoby zgłaszane do ubezpieczeń, w części finansowane przez ubezpieczonych; a nadto odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne za okres od sierpnia 2000 r. do września 2009 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2000 r. do września 2004 r. za pracowników, w części finansowanej przez płatnika.
Natomiast decyzją z dnia 4 lipca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od sierpnia 2000 r. do listopada 2001 r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2000 r. do listopada 2001 r. z uwagi na przedawnienie tych należności. Jednocześnie, wobec upływu terminu przedawnienia tych należności, postanowieniem z dnia 27 czerwca 2019 r. organ egzekucyjny – Dyrektor I Oddziału ZUS w [...] umorzył prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne dotyczące w/w składek za okres od maja 2000 r. do listopada 2001 r.
Na podstawie posiadanych informacji z urzędu organ ustalił, że decyzjami z dnia 28 października 29014 r. i z dnia 30 czerwca 2016 r. JO odmówiono umorzenia należności na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r. poz. 1551).
Organ ustalił również, że w Centralnej Ewidencji Pojazdów skarżący figuruje jako właściciel samochodu ciężarowego marki Fiat Fiorino, nr rej. [...]. W tym zakresie, pełnomocnik skarżącego, w piśmie z dnia 17 lica 2019 r. złożył wyjaśnienia, z których wynika, że pojazd ten został zakupiony przez wnioskodawcę w roku 1998. W roku 2004, z uwagi na niesprawność pojazd został pozostawiony na terenie [...] w [...], gdzie skarżący prowadził działalność gospodarczą. W momencie, gdy skarżący zdecydował się na utylizację pojazdu okazało się, że prawdopodobnie ówczesny syndyk upadłości zakładu [...] usunął pojazd i przeznaczył go do utylizacji. Obecnie skarżący nie jest właścicielem żadnego pojazdu. W piśmie tym pełnomocnik strony poinformował organ, że skarżący w dniu 1 maja 2019 r. podpisał z Domem Pomocy Społecznej w [...] umowę o pracę na czas nieokreślony. Z załączonej do pisma kserokopii umowy wynika, że strona została zatrudniona w pełnym wymiarze pracy na stanowisku pomoc kuchni, za wynagrodzeniem w wysokości 2.705 zł miesięcznie.
Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił JO umorzenia należności z tytułu zaległych składek, zgodnie z wnioskiem złożonym w dniu 24 kwietnia 2019 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, iż w jego ocenie, w sprawie nie wystąpiły żadne przesłanki całkowitej nieściągalności, wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a nadto brak jest podstaw do umorzenia tych należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia z 2003 r.
Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia JO, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 26 sierpnia 2019 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona skarżąca nie przedstawiła żadnej argumentacji, na okoliczność zasadności złożonego wniosku.
W toku postępowania między instancyjnego, pismem z dnia 17 października 2019 r., strona skarżąca wezwana została do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby niebędącej przedsiębiorcą, w terminie 14 dni. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik JO, pismem z dnia 4 listopada 2019 r. wystąpił o przedłużenie tego terminu do dnia 9 listopada 2019 r. Pomimo upływu powyższego terminu strona skarżąca nie przedłożyła przedmiotowego oświadczenia.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Organ wskazał na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, w tym na przedstawioną we wniosku o umorzenie argumentację skarżącego, złożoną przez stronę dokumentację oraz dokonane przez organ ustalenia z urzędu.
Dalej odwołując się do treści art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zakład wskazał, iż należności z tytułu składek (w tym odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498, z późn. zm.); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Organ wskazał, że powyżej wskazane przesłanki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Przy czym, co organ podkreślił, nawet wystąpienie jednej z w/w przesłanek nie skutkuje automatycznym umorzeniem należności, gdyż decyzja wydawana na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ma charakter uznaniowy
Zdaniem organu bezsporne jest, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt, 1, pkt 2, pkt 4 i pkt 4b u.s.u.s. Dalej organ wskazał, że co prawda doszło do zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, jednakże z uwagi na fakt uzyskiwania przez niego dochodów z tytułu umowy o pracę zasadne jest stwierdzenie, że w sprawie nie wystąpiła także przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Odnośnie przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 4a i pkt 5 u.s.u.s. zakład stwierdził, iż nie występują w sprawie, gdyż odpowiednio, wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia, a komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Natomiast, co do określonej w pkt 6 powołanego przepisu przesłanki całkowitej nieściągalności, to jest jednoznacznego stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, zakład stwierdził, iż co prawda postanowieniem z dnia 7 grudnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] umorzył prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, argumentując brakiem możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, niemniej jednak aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego jest skuteczne. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.
Dalej Zakład Ubezpieczeń Społecznych ocenił możliwość umorzenia przedmiotowych należności na podstawie art. 28 ust. 3a .s.u.s.w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia z 2003 r. W myśl powołanego art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Odnosząc powyższe do niniejszego stanu faktycznego, zakład stwierdził, iż skarżący pomimo wezwania nie przedłożył do akt sprawy żadnych aktualnych dokumentów potwierdzających jego sytuacją materialną i osobistą. Ponadto zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i w toku postępowania odwoławczego nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji, czy wyjaśnień, co do ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem, leczeniem, czy też posiadanych ewentualnych zobowiązań. Wobec powyższego organ odwołując się do zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wykazanych dochodów skarżącego osiągniętych w latach 2016-2018, pracy wykonywanej na podstawie zawartych z Domem Pomocy społecznej w [...] umów o pracę, osiąganego z tego tytułu wynagrodzenia stwierdził, iż w sprawie brak jest podstaw do umorzenia należności na podstawie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Zdaniem organu za powyższym stwierdzeniem przemawia aktualny dochód skarżącego, kształtujący się w kwocie 1.950 zł miesięcznie, który to dochód przekracza minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego, które w II kwartale 2019 r. wynosiło 1.219,15 zł. Co więcej pomimo akcentowania trudnej sytuacji materialnej, skarżący nie wykazał, iż jest zmuszony do korzystania z jakiejkolwiek formy pomocy społecznej. Tym bardziej, że to na stronie wnioskującej o przyznanie ulgi ciąży obowiązek wykazania zasadności żądania. Organ wskazał także, że w postępowaniu o umorzenie zaległych składek, analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, a jedynie aktualna sytuacja wnioskodawcy, w kontekście powołanych przepisów. Ponadto obowiązkiem prowadzącego działalność gospodarczą jest terminowe regulowanie należności składkowych niezależnie od tego, czy prowadzona działalność generuje zyski. Natomiast obowiązkiem ZUS, mając na uwadze interes społeczny, jest egzekwowanie tych należności, a ewentualne umorzenie tych składek nie może być pochopne. Organ podkreślił, że ciążące na skarżącym zobowiązanie nie musi zostać uregulowane w formie jednorazowej wpłaty. Stronie przysługuje bowiem prawo wystąpienia z wnioskiem o zawarcie układu ratalnego, dostosowanego do jego możliwości. Również prowadzona wobec skarżącego egzekucja administracyjna z wynagrodzenia za pracę nie zagraża egzystencji zobowiązanego, gdyż jest ona prowadzona poszanowaniem minimum egzystencji.
Odnosząc się do przesłanki umorzeniowej, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2003 r. organ wskazał, iż powodem zakończenia prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej nie było zdarzenie losowe lub klęska żywiołowa, a co za tym idzie przesłanka ta nie znajduje zastosowania.
Natomiast, co do przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż nie neguje niewątpliwie ciężkiej sytuacji zdrowotnej skarżącego, niemniej jednak zastosowanie tej podstawy umorzeniowej jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, uniemożliwia zobowiązanemu uzyskiwanie dochodu pozwalającemu na opłacenie należności. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący, zgodnie z oświadczeniem jest osobą samotną i pomimo różnych dolegliwości zdrowotnych jest czynny zawodowo. Wobec powyższego w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia przedmiotowej przesłanki.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż brak jest przesłanek do umorzenia przedmiotowych należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z §3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia z 2003 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi JO, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił:
1.naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1, 2 i 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 1 i 3 rozporządzenia z 2003 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, iż opłacenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i nie zagraża jego egzystencji - podczas gdy zapłata składek w toku wdrożonego postępowania egzekucyjnego prowadzi do uszczuplenia faktycznego dochodu skarżącego do krytycznie niskiego poziomu, jak również oparcia decyzji uznaniowej na dowolnych kryteriach, poprzez uznanie że sformułowanie "może" oznacza dowolność w zakresie podejmowania decyzji nawet przy wystąpieniu trudnej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego czyli zaistnieniu przesłanek uzasadniających umorzenie należności;
2.naruszenie przepisów postępowania, to jest:
a) art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego z punktu widzenia jego sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej;
b) art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i w konsekwencji mylne stwierdzenie, że:
- złożony wniosek o umorzenie składek nie zasługuje na uwzględnienie, a wdrożone postępowanie egzekucyjne nie zagraża egzystencji skarżącego, w sytuacji gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący osiągał w ostatnich latach rażąco niski dochód, tj. w roku 2016 - dochód w wysokości 1.196,80 zł, w 2017 r. - dochód w wysokości 2.297,31 zł, a w 2018 r. dochód w wysokości 6.137,03 zł, co w przeliczeniu na dochód miesięczny stanowi dochód poniżej poziomu normatywnie uznanego za pozwalający zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe, a dopiero od maja 2019 r. osiąga dochód na minimalnym poziomie, tj. 1.956,26 zł;
- egzekucja prowadzona jest z poszanowaniem minimum egzystencji, która ma na celu ochronę dłużnika w procesie dochodzenia należności, w sytuacji gdy organ nie dokonuje w ogóle analizy dochodów osiąganych przez skarżącego w ostatnich latach, tj. w latach 2016 - 2018, z których wynika, że średni miesięczny dochód osiągany przez niego w 2016 r. wynosił 99,73 zł, w 2017 r. - 191,44, a w 2018 - 511,41 zł;
c) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nie dostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie na jakiej podstawie organ uznaje, że skarżący, który w latach 2016 - 2018 osiągnął dochód w łącznej wysokości 9.631,14 zł, co w przeliczeniu daje dochód miesięczny w wysokości 267,53 zł, jest w stanie utrzymać się, a prowadzone postępowanie egzekucyjne nie zagraża jego egzystencji.
Z uwagi na powyższe naruszenia strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji z dnia 2 sierpnia 2019 r. nr [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji z dnia 2 sierpnia 2019 r. i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta zaś, na mocy § 2 art. 1 w/w ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność, tj. zgodność z prawem zaskarżonego aktu, a mówiąc ściślej, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przy czym stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W niniejszej sprawie przedmiot skargi stanowi decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr., nr [...] o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 300)- dalej: u.s.u.s., należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, w łącznej kwocie 76.413,40 zł; oraz na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3a, art. 32 u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365) - dalej: rozporządzenie z 2003 r. należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, w łącznej kwocie 63.925,32 zł, za wskazane w tej decyzji okresy.
Wyjaśnić na wstępie należy, że rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek jest podejmowane w ramach instytucji uznania administracyjnego, o czym stanowi użyte w art. 28 u.s.u.s. sformułowanie "należności z tytułu składek mogą być w umarzane w całości lub w części". Powyższe oznacza, że organ administracji ma prawo wyboru, co do treści rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, z tym jednak zastrzeżeniem, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a jego uzasadnienie wymaga powołania się na konkretne dowody lub fakty (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2018 roku, I GSK 1944/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać należy również, że proces podejmowania przez organ decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności organ administracji publicznej, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy, tj. przede wszystkim badając sytuację majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy ocenia, czy okoliczności te odpowiadają którejś z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. W razie stwierdzenia, że okoliczności te nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości, wyłączona jest możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla strony sprawy. Natomiast drugi etap ma miejsce jedynie wtedy, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem zadłużenia. Co jednak istotne, nawet stwierdzenie występowania w sprawie przesłanek przemawiających za umorzeniem składek, nie obliguje organu do skorzystania z niniejszej instytucji. Organ może bowiem nadal odmówić umorzenia składek, działając w granicach administracyjnego uznania. Na gruncie powyższych rozważań uprawnione jest stwierdzenie, że najistotniejsze w przedmiocie rozstrzygnięcia przez organ wniosku o umorzenie zaległych składek jest wszechstronne i wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej, osobistej i rodzinnej strony wnoszącej o umorzenie zadłużenia. Przy czym to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa ciężar wykazania, że zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust 1 pkt 1-3 rozporządzenia.
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z uwzględnieniem ust. 2-4. Co za tym idzie, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
Na mocy art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie występują wątpliwości, iż nie zachodzi całkowita nieściągalność składek w rozumieniu wyżej przywołanego przepisu. Skarżący, co prawda zawiesił z dniem 31 stycznia 2008 r. prowadzoną działalność gospodarczą a następnie zlikwidował ją z dniem 31 stycznia 2019 r., niemniej jednak jest zatrudniony w Domu Pomocy Społecznej w [...] w pełnym wymiarze czasu, na stanowisku pomoc kuchni, za wynagrodzeniem w wysokości 2.705 zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika także, że od dnia 1 maja 2019 r. skarżący świadczy pracę na podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony. W celu wyegzekwowana zaległych składek, w stosunku do skarżącego prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne z wypłacanego wynagrodzenia za pracę. Ponadto jak słusznie podnosi organ administracji, wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia, a komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Co prawda, załączonym do akt administracyjnych sprawy, postanowieniem z dnia 7 grudnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] umorzył prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, argumentując brakiem możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, niemniej jednak, jak już wyżej wskazano, aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego jest skuteczne.
Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Szczegółowe warunki umorzenia tych należności zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., powołanym wcześniej rozporządzeniu z 2003 r.
Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd za zasadne uznał stanowisko organu administracji w zakresie braku podstaw do umorzenia należności w oparciu o przesłankę wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. Jak już bowiem wcześniej wskazano skarżący wnosząc o udzielenie przedmiotowej ulgi, pomimo wezwania organu, nie przedłożył oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, jak również jakichkolwiek innych dokumentów, czy wyjaśnień, które pozwalałyby na dokonani oceny aktualnej sytuacji skarżącego, w tym kwestii ponoszonych przez stronę wydatków, stanu majątkowego, czy też posiadanych zobowiązań z innego tytułu, niż zaległe składki. Strona co prawda wskazała na wysokości oraz źródło dochodów uzyskiwanych w latach 2016-2019, niemniej jednak nie powiązała ich w żaden sposób z ponoszonymi przez siebie wydatkami, związanymi z kosztami eksploatacji lokalu, w którym zamieszkuje, kosztami utrzymania, czy też kosztami leczenia. Co więcej, pomimo podkreślanej trudnej sytuacji materialnej w jakiej się znajduje, skarżący nie wykazał, że jest zmuszony do korzystania z jakiejkolwiek formy pomocy społecznej. Wobec powyższego Sąd stwierdza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sposób prawidłowy uznał, iż fakt osiągania przez skarżącego stałego miesięcznego dochodu z tytułu wykonywanej pracy, świadczonej na podstawie umowy o pracę zawartą na czas nieokreślony, który to dochód przekracza kwotę minimum socjalnego dla jednoosobowego gospodarstwa domowego, wynoszącą w II kwartale 2019 r. (w okresie złożenia przez stronę wniosku o umorzenie zaległości) 1.219,15 zł., nie pozwala na stwierdzenie, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zasadności powyższego stwierdzenia nie przeczy okoliczność prowadzonej w stosunku do skarżącego egzekucji administracyjnej z wynagrodzenia za pracę, gdyż potrącane przez organ egzekucyjny kwoty, uwzględniają minimum egzystencji zobowiązanego. Ponadto, jak organ administracji podkreślił, ciążące na skarżącym zobowiązania z tytułu zaległych składek nie muszą zostać uregulowane w formie jednorazowej spłaty, gdyż stronie przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem o zawarcie układu ratalnego, dostosowanego do jej możliwości płatniczych.
Sąd odnosząc się do kolejnej przesłanki umorzeniowej, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2003 r. stwierdza, iż w niniejszej sprawie w/w nie znajdzie zastosowania, gdyż skarżący nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.
W ocenie Sądu, w sprawie nie występuje także trzecia z przesłanek umorzenia należności składkowych pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2003 r., odnosząca się do przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem jego rodziny, co pozbawiałoby stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podkreślenia wymaga, że Sąd nie podważa istnienia poważnych schorzeń skarżącego, jednakże ich występowanie nie uniemożliwia stronie uzyskiwania dochodu. Skarżący nie przedłożył bowiem żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, iż z uwagi na swój stan zdrowia nie jest zdolny do podjęcia pracy zawodowej. Wręcz przeciwnie, jak już wcześniej wskazano skarżący jest osobą aktywną zawodowo, pracuje i osiąga z tego tytułu stałe dochody. Wobec powyższego, jak również mając na uwadze treść złożonego oświadczenia skarżącego, co do prowadzenia przez niego jednoosobowego gospodarstwa domowego, w sprawie oczywiste jest, że nie wystąpiła przesłanka "konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny".
Tym samym za prawidłowe uznać należał stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co do braku podstaw umorzenia przedmiotowych należności, w oparciu o przesłanki wymienione w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia z 2003 r.
Odnosząc się natomiast do zarzutów wniesionej skargi, Sąd za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia z 2003 r. polegającego, zdaniem strony skarżącej, na ich niewłaściwym zastosowaniu, a w szczególności nieuzasadnionym przyjęciu, że opłacenie przez skarżącego należnych składek, przy uwzględnieniu wysokości osiąganych przez stronę dochodów, nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i nie zagrozi jego egzystencji, a co za tym idzie wydania zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Jak już wcześniej wskazano skarżący, wnosząc w kwietniu 2019 r. o przyznanie przedmiotowej ulgi, ograniczył się jedynie do wykazania wysokości i źródeł osiąganych w latach 2016-2019 dochodów oraz przedstawił dokumentację medyczną wskazującą na przewlekłe schorzenia, na które cierpi, wymagające według oświadczenia strony, nakładu znacznych środków finansowych. Jednocześnie nie przedstawił, pomimo wystosowanego wezwania, dokumentacji świadczącej choćby o ponoszonych przez niego koniecznych wydatkach związanych z utrzymaniem i leczeniem oraz aktualnym stanem majątkowym, która po zestawieniu z przedłożonymi wraz z wnioskiem informacjami, pozwoliłaby na stwierdzenie, że rzeczywista sytuacja skarżącego przemawia za uwzględnieniem zgłoszonego żądania. Tymczasem to na wnioskodawcy, jako posiadającym pełną wiedzę w tym przedmiocie, spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległych składek, a tym samym złożenia rzetelnego oświadczenia, co do swojej aktualnej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy też zdrowotnej i wynikających z nich możliwości płatniczych popartych stosownymi dowodami, uwzględniającymi zarówno osiągane dochody, jak i ponoszone wydatki.
Wobec powyższego nie można przypisać organowi naruszenia prawa w zakresie, w jakim odmówił umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 u.s.u.s., gdyż w sprawie nie wystąpiłaś żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, wymienionych w ust. 3 w/w przepisu. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, brak jest także możliwości przypisania organowi naruszenia prawa w zakresie, w jakim odmówił umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. pozwalający w uzasadnionych przypadkach na umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Enumeratywnie wyliczony w przepisie § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia z 2001 r. katalog sytuacji pozwalających na umorzenie należności w "uzasadnionych przypadkach" wskazuje, że powinno mieć ono zastosowanie w sytuacjach naprawdę wyjątkowych. Podkreślić przy tym należy, że badanie czy w odniesieniu do konkretnej, indywidualnej sytuacji zobowiązanego nastąpił taki "uzasadniony przypadek" musi uwzględniać nie tylko interes indywidualny zobowiązanego z tytułu składek, ale również interes publiczny. Organ umarzając bowiem zadłużenie z tytułu składek, definitywnie rezygnuje z egzekwowania tych należności, a tym samym w przypadku wydania decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy naraża wpływy z tytułu należności publicznoprawnych na uszczuplenie. Wszak zasadą jest, iż wnioskodawca osiągający dochody z działalności gospodarczej zobowiązany jest do uiszczenia odpowiednich składek na ubezpieczenia społeczne za okres prowadzenia tej działalności. Umorzenie tychże należności winno więc stanowić sytuację wyjątkową, a przesłanek zawartych 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia nie można interpretować rozszerzająco.
Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania. Sąd uznał, iż materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wnikliwy i wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a kwestionowane rozstrzygnięcie oparte zostało na całokształcie zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Ponadto organ administracji publicznej wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.), mając również na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia również wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że zasady ogólne zawarte w k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej przy tym od dbałości o własne interesy oraz od wszelkiej aktywności procesowej. Przypomnieć jeszcze raz bowiem należy, że to na wnioskodawcy, który ubiega się o umorzenie zaległych składek ciąży obowiązek przedstawienia wszelkich okoliczności istotnych w sprawie oraz wykazania przesłanek uzasadniających wydanie pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, procedując w sprawie o umorzenie takiego zadłużenia nie jest bowiem zobowiązany do wyręczania strony i poszukiwania z urzędu dowodów potwierdzających twierdzenia zawarte przez stronę w jej oświadczeniach i innych dokumentach składanych przed organem. Rozpatrując wniosek o umorzenie składek organ w sposób prawidłowy ocenił więc kwestię wystąpienia przesłanek przemawiających za odmową umorzenia należności skarżącego.
Na koniec niniejszych rozważań wskazać należy, że niniejszy wyrok oddalający skargę w żaden sposób nie zamyka skarżącemu drogi do wniesienia ponownego wniosku o umorzenie zaległych składek przed organem administracji publicznej w przypadku zmiany okoliczności faktycznych dotyczących jego sytuacji zdrowotnej i majątkowej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
AB/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło