III SA/Łd 213/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Izabela Wędrak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007r. sprawy ze skargi A.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu kosztów szkolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.Uz 2000r., Nr 98, poz.1071 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1 pkt. 12, art. 10 ust. 4 pkt. 2, art. 41 ust. 6, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99. poz. 1001 ze zm.) Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. Nr [...] orzekającą o zwrocie kosztów szkolenia i opłaty za badania lekarskie w łącznej kwocie 512,00 złotych, poniesionych przez Powiatowy Urząd Pracy z tytułu skierowania A.R., jako osoby bezrobotnej na szkolenie "opiekun medyczny osób starszych". Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta Powiatu [...] uznał A.R. za osobę bezrobotną od dnia rejestracji tj. od dnia 16 listopada 2005 r. z prawem do zasiłku od dnia 24 listopada 2005 r. w wysokości 100% zasiłku podstawowego, na okres 6 miesięcy. W dniu 18 listopada 2005 r. A.R. wyraziła chęć wzięcia udziału w szkoleniu w zakresie "opiekun medyczny osób starszych". Z uwagi na pozytywną opinię pośrednika pracy oraz doradcy zawodowego, jak i komisji weryfikującej kandydatów na kurs, A.R. w dniu 25 listopada 2005 r. została skierowana przez PUP w Ł. na szkolenie "opiekun medyczny osób starszych", które organizowała Wyższa Szkoła "A" w W., w okresie od 25 listopada 2005 r. do 28 lutego 2006 r. Na mocy decyzji z dnia [...] r. nr [...] Starosta Powiatu [...] przyznał A.R. dodatek szkoleniowy w wysokości 104,40 zł miesięcznie od dnia 25 listopada 2005 r. W dniu 13 grudnia 2005 r. wpłynęło do PUP w Ł. pismo strony informujące, że zamierza zrezygnować z kursu ze względu na planowany na dzień 23 grudnia 2005r. wyjazd do Irlandii. W piśmie tym A.R. wniosła o umorzenie kosztów szkolenia z uwagi na niemożność ich pokrycia. W dniu [...] r. strona wyraźnie oświadczyła, iż rezygnuje z kursu "opiekun medyczny osób starszych" z uwagi na wyjazd do Irlandii w celu podjęcia pracy. Jednocześnie zobowiązała się do nadesłania stosownej umowy o pracę zawartej z zagranicznym pracodawcą. Pismem z dnia [...] r. organizator szkolenia poinformował PUP w Ł., iż A.R. z dniem 13 grudnia 2005 r. zrezygnowała z dalszego udziału w szkoleniu. W związku z powyższym Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o obowiązku zwrotu kosztów szkolenia i opłaty za badania lekarskie w łącznej kwocie 512 złotych. Od powyższej decyzji A.R. pismem z dnia [...] r. wniosła odwołanie, w którym wyjaśniła, że przerwała szkolenie z uwagi na planowany na dzień 23 grudnia 2005r. wyjazd do pracy w Irlandii. Termin wyjazdu z przyczyn od niej niezależnych został przesunięty, bowiem skarżąca zmuszona była zaopiekować się chorą matką. W piśmie tym ponownie zwróciła się o umorzenie kosztów szkolenia, uzasadniając swoja prośbę trudną sytuacją finansową i rodzinną. Wojewoda [...] rozpatrując przedmiotową sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 12 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – ilekroć w ustawie jest mowa o koszcie szkolenia – oznacza to: a) uprzednio uzgodnioną należność przysługującą instytucji szkoleniowej, b) koszt ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków, c) koszt przejazdu, zakwaterowania i wyżywienia, jeżeli szkolenie odbywało się w miejscowości innej niż miejsce zameldowania stałego lub czasowego, d) koszty badań lekarskich i psychologicznych wymaganych w przepisach odrębnych, e) koszty egzaminów umożliwiających uzyskanie świadectw, dyplomów zaświadczeń, określonych uprawnień zawodowych lub tytułów zawodowych oraz koszty uzyskania licencji niezbędnych do wykonywania danego zawodu. Zgodnie natomiast z treścią art. 41 ust. 6 powyższej ustawy – osoba która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu kosztów szkolenia, chyba że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W myśl art. 76 ust. 1 i 2 pkt. 4 powołanej ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się koszty szkolenia w przypadku określonym w art. 41 ust. 6 ustawy. Z akt sprawy wynika, że A.R. przyjmując propozycję szkolenia zobowiązała się do regularnego uczestnictwa w szkoleniu oraz jego ukończenia i przystąpienia do egzaminu końcowego, jak również do każdorazowego usprawiedliwiania nieobecności na szkoleniu w okresie 3 dni od daty wystawienia dokumentu usprawiedliwiającego nieobecność. Została również pouczona o konsekwencjach nieukończenia szkolenia lub nieprzystąpienia do egzaminu końcowego z własnej winy, co potwierdziła własnoręcznym podpisem w dniu 25 listopada 2005 r. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji słusznie w decyzji z dnia [...] r. orzekł o konieczności zwrotu kosztów szkolenia w łącznej kwocie 512 złotych, bowiem przerwanie szkolenia przez A.R. w dniu 13 grudnia 2005 r. było nieuzasadnione i nieusprawiedliwione. Skarżąca w tym czasie mimo składanych deklaracji nie wyjechała za granicę w celu podjęcia pracy, nie podjęła również zatrudnienia na terenie Polski. Konieczność sprawowania opieki nad chorą matką nie było zdaniem organu odwoławczego okolicznością usprawiedliwiającą przerwanie szkolenia. Skarżąca rejestrując się jako osoba bezrobotna zadeklarowała swoją zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Powinna zatem tak ułożyć swoje prywatne sprawy, aby móc wypełniać obowiązki osoby bezrobotnej. Poza tym szkolenie odbywało się w Ł. (w miejscu zamieszkania skarżącej), skarżąca znała termin szkolenia i była poinformowana o konsekwencjach jego przerwania z własnej winy. Dodatkowo organ podkreślił, że celem skierowania A.R. na przedmiotowe szkolenie było zwiększenie jej szans na rynku pracy. Na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. A.R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W jej uzasadnieniu podniosła, iż każdą swoją decyzję zgłaszała na bieżącą do PUP w Ł. O utracie statusu osoby bezrobotnej dowiedziała się dopiero około 10 lutego 2006 r. Bezpodstawnie jej zdaniem została obciążona kosztami szkolenia i zobowiązana do zwrotu zasiłku dla bezrobotnych za miesiąc grudzień 2005r. Wyjaśniła, iż zrezygnowała ze szkolenia z uzasadnionej przyczyny, mając na uwadze planowany wyjazd do pracy w Irlandii, który tylko ze względu na chorobę matki został przesunięty do 18 lutego 2006 roku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie zaś z art. 1 § 2 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest więc do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Jednocześnie należy podnieść, że stosownie do treści art. 134 § 1 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia była decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o zwrocie kosztów szkolenia oraz opłaty za badania lekarskie w łącznej kwocie 512, 00 zł. Postępowanie odwoławcze w ocenie organu zainicjowało pismo skarżącej z dnia 27 stycznia 2006r., które zaczyna się od słów "odwołuję się do Wojewody [...]..." , po czy następuje opis okoliczności, powodujących rezygnację ze szkolenia, na które skarżąca została skierowana przez PUP w Ł. Po ich przedstawieniu A.R. reasumując stwierdza, "dlatego zwracam się z prośbą o umorzenie kosztów szkolenia". Na wstępie należy podkreślić, że obowiązkiem organu w każdej sprawie jest ustalenie treści roszczenia strony szczególnie w sytuacji, gdy treść tego żądania może budzić wątpliwości. W utrwalonym orzecznictwie NSA obowiązuje pogląd, że nie tytuł, ale przede wszystkim treść pisma decyduje o jego charakterze i pozwala na ustalenie rzeczywistych intencji strony. Obowiązek dokładnego ustalenia przedmiotu żądania zgłoszonego przez stronę wynika zarówno z przepisów określających ogólne zasady postępowania zwłaszcza zawartych w art. 7-9 kpa jak i przepisów regulujących szczegółowo to postępowanie. Na organie administracyjnym ciąży powinność informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Organy muszą zatem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona nie jest zorientowana w problematyce prawnej, która wiąże się z jej żądaniem. Zdaniem Sądu wnioski sformułowane w piśmie skarżącej z dnia 27 stycznia 2006r., potraktowanym przez organy jako odwołanie nie stwarzały dla organu dostatecznej przesłanki do przyjęcia, że żądanie skarżącej dotyczyło uchylenia decyzji organu I instancji w sprawie zwrotu kosztów szkolenia. Wskazywać natomiast mogło, że intencją skarżącej było przede wszystkim umorzenie tej należności. Po przedstawieniu okoliczności sprawy skarżąca podsumowuje je bowiem jednoznacznie brzmiącą prośbą "Dlatego zwracam się z prośbą o umorzenie kosztów szkolenia" koniec cytatu. Również fakt powoływania się na szczególne okoliczności faktyczne takie jak trudna sytuacja materialna i osobista skarżącej mogą świadczyć o tym, że skarżąca jest przede wszystkim zainteresowania niepłaceniem obciążającej ją kwoty. Prawidłowe ustalenie treści żądania strony wpływa zarówno na właściwość organu jak i zakres niezbędnych czynności przy rozpatrywaniu sprawy oraz na jej wynik. W niniejszej sprawie pismo skarżącej nie dawało bezspornych podstaw do twierdzenia, że strona żąda uchylenia zaskarżonej decyzji, wręcz przeciwnie, strona stwierdza, że zwraca się z prośbą o umorzenie kosztów szkolenia, a w dalszej części pisma zwraca się o pozytywne rozważenie jej prośby. Nie bez znaczenia jest również fakt, że z wnioskiem o umorzenie kosztów szkolenia skarżąca wystąpiła już w piśmie z dnia 13 grudnia 2005r. W tej sytuacji stwierdzenie organu odwoławczego, że skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania co do faktu, czy rzeczywiście takie były intencje strony nie znajduje potwierdzenia w treści złożonego pisma i było przedwczesne. Tym bardziej, że jak to wielokrotnie podkreślał NSA w swoich orzeczeniach w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony a nie wyłącznie do sfery ocennej organu administracji. Prawna ocena pisma strony nie może polegać wyłącznie na dosłownym odczytaniu ich treści. Aby nie naruszała ona podstawowych zasad postępowania, a w konsekwencji i art. 2 Konstytucji, musi uwzględniać faktyczny cel pisma oceniany przez zaistniałe w sprawie okoliczności oraz poprzez regułę ochrony uzasadnionych interesów strony (por. wyrok NSA z dnia 17.02.2000r., sygn. akt I SA/Gd 2121/99 LEX nr 41515). Mając na uwadze fakt, iż skarżąca występowała z wnioskiem o umorzenie kosztów szkolenia zarówno w piśmie z dnia 13 grudnia 2005r., jak i w piśmie z dnia 27 stycznia 2006r., uznanym przez organy za odwołanie, tym bardziej niezrozumiałe jest pouczenie organu odwoławczego, zawarte w zaskarżonej decyzji o możliwości wystąpienia ze stosownym wnioskiem do organu I instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy przede wszystkim ustalić ze stroną jaki charakter ma wniesione przez nią pismo co zadecyduje zarówno o organie właściwym do jego rozstrzygnięcia , czynnościach , które należy podjąć i wyniku sprawy. W tej sytuacji skoro organ administracji prowadził postępowanie z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku Sąd orzekł stosownie do art. 152 cytowanej ustawy.