III SA/Łd 215/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Sędzia NSA – Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków B. P. z dnia 5 grudnia 2007 r., z dnia 20 grudnia 2007 r., z dnia 1 lutego 2008 r., z dnia 28 lutego 2008 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. P. przeciwko Wojewodzie [...], Rektorowi Uniwersytetu Medycznego w Ł. oraz Prezesowi Urzędu Patentowego o roszczenia finansowe postanawia przyznać skarżącemu B. P. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata W sprawie tej skarżący, jako właściciel patentu [...] i [...] dochodzi kwoty 20.000.000 zł odszkodowania z tytułu korzystania z wynalazków do celów państwowych. Wpis stosunkowy od wysokości należności pieniężnej w niniejszej sprawie, zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynosi 100.000 złotych. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej p.p.s.a.].odmówił B. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Postanowieniem z dnia 11 października 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego, podzielając pogląd WSA w Łodzi, że przedmiotowa sprawa ma charakter cywilnoprawny i jako taka podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny. Następnie postanowieniem z dnia 6 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę wniesioną przez B. P. stwierdzając, że żądanie skarżącego nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych. W dniu 5 grudnia 2007 r. B. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (adwokata, doradcy podatkowego) w sprawie z jego skargi – "pozew" przeciwko Wojewodzie [...], Rektorowi Uniwersytetu Medycznego w Ł. i Prezesowi Urzędu Patentowego w przedmiocie prawa do wynagrodzenia ze środków budżetu Państwa. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył 20 grudnia 2007 r., następne odpowiednio w dniach:, 1 lutego 2008 r., 28 lutego 2008 r. W oświadczeniach o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną L. P. Na ich dochody składa się świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 987 zł i jego żony w wysokości 1.027 zł. Skarżący wykazał także posiadanie mieszkania o powierzchni 54 m2. Zaznaczyć należy jednakże, że we wnioskach w części dotyczącej określenia zakresu żądania skarżący wskazywał, iż wnosi – oprócz zwolnienia od kosztów sądowych – o ustanowienie adwokata, doradcy podatkowego i rzecznika patentowego, a we wniosku z dnia 28 lutego 2008 r. ograniczył to żądanie jedynie do ustanowienia rzecznika patentowego. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał wnioski skarżącego z dnia 5 grudnia 2007 r. i z dnia 20 grudnia 2007 r. i ponownie odmówił B. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na oczywistą bezzasadność jego skargi, powołując się na art. 247 p.p.s.a. Zdaniem tego sądu żądanie skarżącego nie mieściło się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, który został uregulowany w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., a w sprawie nie zaistniały nowe okoliczności, a w szczególności nie pojawiły się inne żądania, które mieściłyby się w kognicji sądu administracyjnego. W tym samym dniu Sąd odrzucił też skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2008 r. uchylił postanowienie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wydanie postanowienia na podstawie art. 247 p.p.s.a. przez sąd I instancji, już po zakończeniu postępowania orzeczeniem o odrzuceniu skargi, które to orzeczenie jednak skarżący zakwestionował skargą kasacyjną traktować należy, jako z reguły niedopuszczalne. Zdaniem sądu II instancji rozstrzyganie o wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o art. 247 p.p.s.a. wchodzi w rachubę jedynie w toku trwania postępowania w sprawie przed sądem I instancji. Inaczej to sam sąd pierwszej instancji rozstrzygałby też w istocie o zasadności wydanego przez siebie postanowienia o odrzuceniu skargi, a to należy do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego . Naczelny Sąd Administracyjny nakazał ponowne rozpoznanie zasadności oczekiwań skarżącego co do przyznania mu prawa pomocy przy uwzględnieniu powyższego stanowiska . Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego z dnia 5 grudnia 2007 r. i z dnia 20 grudnia 2007 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie oraz kolejne wnioski skarżącego o prawo pomocy złożone w toku niniejszego postępowania z dnia 1 lutego 2008 r. oraz z dnia 28 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny ( art. 190 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a), co oznaczało konieczność merytorycznego rozpoznania wniosków. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej p.p.s.a.]., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie B. P. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę fakt, że łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi miesięcznie ok. 2.000 zł, co daje na jednego członka rodziny ok. 1.000 zł. Z tego dochodu skarżący pokrywa bieżące koszty utrzymania. Biorąc pod uwagę wysokość dochodzonych roszczeń i związaną z tym wysokość wpisu od skargi ( 100 000 zł) oraz wysokość kosztów adwokackich uznać należy, że ewentualna konieczność poniesienia tych kosztów postępowania sądowego nie jest w praktyce możliwa do poniesienia przez skarżącego. Z tych też względów, mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności należało uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać jedynie należy, że w swoich kolejnych wnioskach o przyznanie prawa pomocy skarżący wnosił o ustanowienie adwokata, doradcy podatkowego i rzecznika patentowego, a we wniosku z dnia 28 lutego 2008 r. ograniczył to żądanie jedynie do ustanowienia rzecznika patentowego. Ponieważ w ramach prawa pomocy stronie przyznany może być tylko jeden pełnomocnik i wobec niejednoznacznego sprecyzowania przez skarżącego, czy wnosi o ustanowienie adwokata, czy też radcy prawnego, sąd zdecydował się ustanowić skarżącemu adwokata. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. e.o.