III SA/Łd 224/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na przeprowadzenie z rażącym naruszeniem przepisów prawa postępowania konkursowego na Dyrektora Domu Kultury w Z. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. AG III SA/Łd 224/13 U z a s a d n i e n i e W związku ze skargą na przeprowadzenie z rażącym naruszeniem przepisów prawa postępowania konkursowego na Dyrektora Domu Kultury w Z. M.G. wystąpił do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Skarżący posiada działkę rolną (z warunkami zabudowy) o powierzchni 2350 mkw. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w kwocie 6500 zł. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy z uwagi na niskie realne wynagrodzenie (po odliczeniu zobowiązań). Strona podała, że zaciągnęła kredyt na zakup działek rolnych, którego rata wynosi 2700 zł, a także kredyt konsumpcyjny z ratą 2400 zł, zatem na utrzymanie pozostaje mu kwota ok. 1500 zł. Jednocześnie strona zadeklarowała posiadanie oszczędności w kwocie 1000 zł. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex nr 75481). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie nawet w części. Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie posiada środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawione przez stronę informacje i dokumenty nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Sąd miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż skarżący osiąga dochód ze stosunku pracy w wysokości 6500 zł. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że jego dochody są realnie niskie z uwagi na znaczne zobowiązania. Istotnie miesięczne zobowiązania skarżącego z tytułu zaciągniętych kredytów kształtują się na poziomie 5.100 zł. Podkreślenia jednak wymaga, że miesięczna kwota rat kredytów ponad trzykrotnie przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ubieganie się zatem o prawo pomocy osoby, której tylko jeden z wydatków (raty kredytów) przekracza znacznie wysokość minimalnego wynagrodzenia nie znajduje uzasadnienia. Sama okoliczność spłacania przez skarżącego kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów o tak znacznej wysokości wskazuje na płynność finansową skarżącego. W innym wypadku bank nie przyznałby kredytu. Odnosząc się zatem do wskazywanej przez stronę wysokości wydatków, które uniemożliwiają zdaniem skarżącego uiszczenie kosztów postępowania, stwierdzić należy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, iż były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności czy środków czystości, to jednak posługiwanie się argumentem o przeznaczeniu znacznej kwoty na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup działek rolnych (w oświadczeniu o stanie majątkowym wykazana została jedna działka rolna) nie może zasługiwać na aprobatę. Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG