III SA/Łd 226/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Asesor Ewa Alberciak, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania J. G. oraz jego córek J. i G. uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Miasta B. na podstawie art. 104 K.p.a. w związku z art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. z 2001 roku Nr 87, poz. 960 ze zm./ po rozpatrzeniu wniosku Z. B. z dnia 23 listopada 2004 roku, orzekł o odmowie wymeldowania J. G. oraz jego córek J. i G. G. z pobytu stałego z lokalu w B. ul. A 17 m. 10. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz Miasta B. wskazał, iż w toku postępowania ustalono, że wyżej wymienione osoby nie opuściły spornego lokalu, co potwierdzone zostało oględzinami w dniu 20 grudnia 2004 roku. W wyniku oględzin stwierdzono, iż centrum życiowe J. G. jest skoncentrowane w przedmiotowym lokalu. Ponadto organ I instancji ustalił, iż krótkotrwałe nieobecności J. G. wraz z córkami spowodowane jest wizytami u chorej matki w miejscowości D. Organ Gminy wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, przy czym nieporozumienia i konflikty sąsiedzkie pozostają bez wpływu na oceny spełnienia warunków koniecznych do wymeldowania się w myśl art. 15 ust 2 cyt ustawy, gdyż postępowanie meldunkowe stwierdza jedynie fakt dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego. Od powyższej decyzji Burmistrza Miasta B. wniósł w dniu 2 lutego 2005 roku odwołanie Z. B. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, iż J. G. wraz z córkami J. i G. G. nie przebywa w przedmiotowym lokalu, przychodzi tam jedynie sporadycznie. Twierdzi, iż osoby te od 25 lat zamieszkują w miejscowości D. Ponadto podnosi, iż wobec J. G. j jego córek orzeczono eksmisję z lokalu przy ul. A 17 m. 10 w B., a ponieważ osoby te nie przebywają w tym lokalu winny do chwili otrzymania lokalu socjalnego zamieszkać w D.. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż podstawą materialno – prawną wymeldowania bez oświadczenia woli (zgłoszenia) osoby, na której ciąży ten obowiązek jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 15 powołanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z powyższego wynika, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest przesłanka opuszczenia lokalu. Organ odwoławczy wskazał, że nie każde opuszczenie miejsca pobytu stałego uzasadnia wymeldowanie z lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, tylko takie, gdy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i jest definitywne. Wydanie decyzji o wymeldowaniu z zastosowaniem art. 15 ust. 2 ustawy wymaga zatem wnikliwego zbadania, czy w okolicznościach danej sprawy wystąpiły przesłanki określone w tym przepisie. Nie jest możliwe ustalenie jednolitego kryterium dla oceny przesłanki "opuszczenia lokalu" we wszystkich sprawach, lecz okoliczności każdej konkretnej sprawy wyznaczają zakres badania niezbędny w do ustalenia, czy nastąpiło opuszczenie lokalu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się również pogląd, że przebywanie poza miejscem stałego zameldowania uzasadnione względami obiektywnymi, nie jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Dotyczy to przebywania poza miejscem stałego zamieszkiwania w związku z: wykonywaniem pracy, kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem, ze względów rodzinnych, odbywaniem służby wojskowej itp. - stanowi o tym art. 8 ust. l ustawy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ meldunkowy przyjął, że J. G. wraz z córkami J. i G. G. nie opuścili lokalu nr 10 przy ul. A 17 w B. i uznał, iż nadal skoncentrowane jest tam ich życie osobiste. Nieobecności wyżej wymienionych osób w spornym lokalu spowodowane są koniecznością sprawowania opieki nad chorą i ułomną matką /konkubiną/ C. B., która zamieszkuje w D. 76. Pobyt związany z opieką nad C. B. jest wyłącznie doraźny i nie stanowi zamiaru stałego przebywania w miejscowości D. 76. Ponadto z ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji wynika, iż obie córki J. G. są inwalidkami I grupy inwalidzkiej i również wymagają ciągłej opieki osoby drugiej, toteż nie mogą pozostawać w miejscu zameldowania pod nieobecność ojca. Zdaniem organu odwoławczego, przeprowadzona przez organ pierwszej instancji – w oparciu o art. 80 - swobodna ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. Dokonane ustalenia, pozwoliły przyjąć, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka "opuszczenia lokalu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że wobec J. G. i jego córek J. i G. G. orzeczono eksmisję ze spornego lokalu, organ odwoławczy wyjaśnił, iż wykonanie wyroku eksmisyjnego może nastąpić jedynie dobrowolnie, bądź w drodze egzekucji. Z oświadczenia J. G. wynika, że do chwili otrzymania lokalu socjalnego, wraz z córkami nie opuści dobrowolnie lokalu nr 10 przy ul. A 17 w B.. Na powyższą decyzję Z. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący poparł skargę. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Uczestniczka postępowania J. G. wniosła o oddalenie skargi i wyjaśniła, iż razem z ojcem i siostrą od czasu do czasu przebywają w przedmiotowym lokalu. W domu matki nie mogą być zameldowani, gdyż matka nie ma nad nimi władzy rodzicielskiej, władzę rodzicielską ma tylko ojciec. Uczestniczka postępowania stwierdziła, iż obie z siostrą są pełnoletnie i nie są ubezwłasnowolnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy - co wynika z art. 7 kpa –oraz zgodnie z art. 77 § 1 kpa - muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 roku Nr 87, poz. 960 ze zm) - osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl ust. 2. tego przepisu - Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jest bezsporne w przedmiotowej sprawie, iż J. G. wraz z córkami J. i G. przebywają - jak to stwierdziła J. G. - " od czasu do czasu" w przedmiotowym lokalu. Zdaniem skarżącego sytuacja taka trwa od 25 lat, uczestnicy postępowania od dwóch lat nie opłacają czynszu, a prawomocnym wyrokiem z dnia 17 czerwca 2004 r Sąd Rejonowy orzekł eksmisję uczestników postępowania. Uczestnik postępowania J. G. twierdzi, iż nieobecność jego i córek w przedmiotowym lokalu spowodowana jest koniecznością opieki nad chorą konkubiną – matką córek. Organy obu instancji przyjmując to wyjaśnienie uznały, iż nieobecności uczestników postępowania spowodowane są koniecznością sprawowania opieki nad C. B., a zatem pobyt związany z opieką jest wyłącznie doraźny i nie ma charakteru stałego. Ponadto organy stwierdziły, iż obie córki J. G. sa inwalidkami I grupy i również nie mogą pozostawać w miejscu zamieszkania pod nieobecność ojca. W aktach administracyjnych znajduje się pismo Burmistrza Miasta B. z dnia 26 listopada 2004 r ( k- 10 akt administracyjnych ), w którym zalecono dokonanie kontroli meldunkowej u C. B., celem ustalenia , czy J. G., G. G. i J. G. zamieszkują w D.. Zalecono cyt: " przeprowadzenie kontroli w godzinach rannych i popołudniowych i wieczornych, w dni powszednie i wolne od pracy, a także dokonanie wywiadu środowiskowego wśród sąsiadów" . Z akt administracyjnych nie wynika, aby zalecenia te zostały wykonane. W aktach administracyjnych znajduje się pismo z dnia 22 grudnia 2004 r Wójta Gminy B. przesyłające protokół z przeprowadzonej kontroli meldunkowej u C. B.( k- 29 akt administracyjnych ). Protokołu jednak tego akta nie zawierają, a jak wyjaśniła pełnomocnik organu, zamiast protokołu z przeprowadzonej kontroli meldunkowej przesłano protokół z przesłuchania J. G.. Organ I instancji nie dokonał zatem oględzin w D.. Nie ustalił tym samym dokładnie stanu faktycznego. Organ przyjął jedynie do wiadomości wyjaśnienia złożone przez J. G. oraz J. G.. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, iż o charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, jednakże w razie wątpliwości co do charakteru pobytu organ administracji nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli takiej osoby co do jej zamiaru. O ocenie charakteru pobytu decyduje bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 1981 r S.A./314/81 nie publikowany ). Zdaniem Sądu w tym składzie w przedmiotowej sprawie nie zostało wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości – czy pobyt związany z opieką nad C. B. jest wyłącznie doraźny czy też nosi cechy pobytu stałego. Pod wnioskiem skarżącego o wymeldowanie uczestników postępowania podpisało się osiem osób mających świadczyć o prawdziwości podanych przez skarżącego ustaleń. Skarżący podpisy te zebrał w charakterze dowodu, a więc życzeniem jego było, aby potraktowane były jako dowód w sprawie. W tej sytuacji organ winien był przesłuchać te osoby w charakterze świadków. Organ tego nie uczynił i nie wyjaśnił dlaczego nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, a oparł się wyłącznie na oświadczeniach J. G. oraz J. G.. W aktach administracyjnych znajduje się także pismo Komendy Powiatowej Policji w B. z dnia 14 grudnia 2004 r ( k- 21 akt administracyjnych ) z którego wynika, iż w czasie kilkakrotnych kontroli nie zastano uczestników postępowania w przedmiotowym lokalu , a sąsiedzi wyjaśniają, iż uczestnicy postępowania pojawiają się w lokalu jeden-dwa razy w miesiącu. Pobyt ich jednak nie trwa długo. W swoich decyzjach organy administracji nie odniosły się do tego dowodu. J. G. w swoim oświadczeniu z dnia 29 grudnia 2004 r stwierdziła, że w różnych porach może przebywać w przedmiotowym lokalu, sama, albo może tam przebywać jej ojciec z siostrą, gdyż ona musi sprawować opiekę nad chorą matką. Ustalenia zatem wymaga kto w rzeczywistości sprawuje opiekę nad C. B. i czyją nieobecność w przedmiotowym lokalu - ewentualnie - może usprawiedliwiać ta opieka. Należy również zwrócić uwagę i na to, iż pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów ( wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r V SA 1496/00 nie publikowany ). Organ zatem winien zbadać i ocenić czy niepełnosprawność wszystkich trzech uczestników postępowania, a także C. B. nie powoduje, iż skoncentrowanie spraw życiowych uczestników postępowania nastąpiło w D. w miejscu zamieszkania C. B.. Skoro organ tych ustaleń nie dokonał – stwierdzić należy, iż nie ustalił dokładnie stanu faktycznego, naruszył zatem art. 7, 77§ 1 , 80 i 107 § 3 kpa i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji . Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdza, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.